Кіріспе

Сәкен тағамдарының түрі.

Понтефракт торттары (немесе Помфрет торттары және Помфрей торттары) – бұл шамамен ені және қалыңдығы бар, жуандатылған дөңгелек пішіндес қара тәттілер. Олар бастапқыда Англияның Йоркшир қаласында жасалған сәкеннен құралған.

Атауы

Бұл кішкентай лакрица таблеткаларының бастапқы атауы Понтефракт қаласының ескі нормандық атынан шыққан "Pomfret" торт еді. Бірақ бұл атау қолданыстан шығып, қазір олар көбінесе "Понтефракт торттары" деп белгіленеді. "Торт" терминінің тарихы ұзақ. Сөздің өзі германдық текті, герман тіліндегі "kakâ" ("аспаз") сөзінен туындаған.

Тарих

Англияда өсетін ликворцистің нақты тегі белгісіз. Дегенмен, 16 ғасырда осы қызмет туралы жазбалар бар, мүмкін монастырь бақтары арқылы және дворяндар үшін бау-бақша өнімі ретінде. 17 ғасырда Суррей, Линкольншир, Ноттингемшир және Йоркшир сияқты магнийлі әк тастың үстінде аллювиалды топырақпен өсірілетін аймақтарда өсірілгені жазылған. 1637 жылғы Камденнің «Британиясы» Уоркшоп пен Понтефракттағы егін туралы мәлімет берген. 1780 жылы ликворцис өсіру негізінен Понтефрактта және Суррейде, Годалминг маңында шоғырландырылды. Понтефрактта ликворцис адамдардың үйлерінің артындағы жер учаскелерінде өсірілді. 1648 жылғы Понтефракт қоршауының картасында (Шартр қайта жариялаған) тек 19 ғасырда кондитерлік өнімдерге кеңінен қолданылды. 18 ғасырдағы саудагерлердің ішіндегі ең ірісі – дәріханашы-химик Джордж Данхилл (кейін неміс кондитері Харибо сатып алды). 1760 жылы Данхилл дәрілік ликворциске қант қосты, ол сонымен қатар ликворцис өсіруші де болды. 1810 жылға дейін Firth Confectioners (кейін Ewbanks аталды) Данхиллмен бірге тәтті ликворцис өндірісіне қосылмады. Понтефракт торттарының кондитерлік өнім ретінде танымалдылығы артып, ликворциске деген сұраныс Понтефракт өсірушілерінің мүмкіндігінен асып кетті. 19 ғасырдың соңында ликворцис кондитерлік өнімдерін өндіретін 12 фирма негізінен Түркиядан импортталған экстрактқа тәуелді болды.

Өндіріс және жобалау

Бастапқыда тәттілер дәстүрлі түрін жасау үшін қолмен мөрмен басылған (мұндай жұмыс істейтіндерді "нандар жасаушылар" деп атаған және олар күніне 30 000-нан астам дайындауға қабілетті болған), бірақ қазір көбінесе машинамен жасалады. Мөрдің алғашқы бейнесі Понтефракт қамалының стилденген суреті болған, жоғарғы бөлігінде қарға бейнеленген, және ол шамамен 400 жыл бойы қолданыста болған деп саналады. 1872 жылдың 15 тамызында Ұлыбританияда Понтефрактта алғашқы құпия дауыс беру өтті, онда қолданылған дауыс беру жәшігі Франк Данхилл зауытынан алынған Понтефракт торт мөрімен мөрленген, ол қамал мен сұңқардың суретін көрсетеді.

Денсаулыққа қатысты ескерту

2004 жылы денсаулық сақтау мамандары 56 жастағы әйелдің артық мөлшерде Понтефрак тортын жегеннен кейін ауруханаға түскенін ескертіп, оны көп жеуден сақтандырды. Әйел күнделікті шамамен оны жеп, нәтижесінде калий деңгейі қауіпті түрде төмендеп, бұлшықет әлсіреуіне әкелді. 2004 жылдың басында Еуропалық комиссия белсенді компонент – глицирризин қышқылының күніне 100 мг немесе одан аз мөлшерде қабылдануын шектеуді ұсынған еді.