Беларусь музыкасы: халықтық дәстүрлер, тарихы, кеңес кезеңі мен тәуелсіздіктен кейінгі дамуы. Қазақстанда да таралған! (Belarus music: folk traditions, history, development during and after independence. Also spread in Kazakhstan!)
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Беларусь халқының музыкалық дәстүрлеріне шолу
Overview of musical traditions of the Belarusian people
Беларусь – шығыс Еуропа елі, бай халықтық және діни музыка дәстүрімен мақтанады. Елдің халықтық музыка дәстүрі Ұлы Литва княздығы дәуіріне дейін жетеді. Елдің музыкалық дәстүрі халықтарымен бірге Ресей, Канада, АҚШ, Қазақстан және Латвия сияқты елдерге тарады. Осы кезеңде және 1991 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Беларусь халқы көбінесе ресейлік поп-музыкасына тап болды. Алайда, 2002 жылы президент Александр Лукашенко FM радиоарналарындағы барлық музыканың 50%-ы беларусь тілінде болуын талап ететін жарлыққа қол қойды, ал 2005 жылдың 1 қаңтарынан бастап бұл ереже одан да қатаң болды (күн сайын эфирде берілетін музыканың 75%-ы беларусь тілінде болуы керек). Бірақ, бұл жарлық әндердің тілін реттемейді, сондықтан радиода берілетін музыканың көп бөлігі әлі де орыс тілінде. Музыкалық дәлелдер кем дегенде 15 ғасырға дейін сақталып қалған. Одан бұрын музыканттардың басты кәсібі – скомрохтар болды. 'znamia' деген сөзден шыққан, «белгі» немесе «нота» деген мағына беретін ‘znamenny’ деп аталатын пневматикалық ән 16 ғасырға дейін православие шіркеуінің музыкасында қолданылды, содан кейін Ренессанс және протестанттық реформацияның ықпалымен екі жүз жылға жуық стильдік жаңарулар орын алды. 17 ғасырда хорлар үшін ‘партасное пение’ – көп дауысты ән айту кең таралды, содан кейін Минск және Витебск сияқты қалаларда жеке театрлар ашылды.
Belarus is an Eastern European country with a rich tradition of folk and religious music. The country's folk music traditions can be traced back to the times of the Grand Duchy of Lithuania. The country's musical traditions spread with its people to countries like Russia, Canada, United States, Kazakhstan and Latvia. The people of Belarus were exposed mostly to Russian pop music during this period and also after independence in 1991. In 2002, however, President Alexander Lukashenko has signed a decree requiring 50% of all FM broadcast music to be Belarusian in origin, and since 1 January 2005 the rule has been even stricter (75% of music broadcast each day must be Belarusian). However, it does not regulate the language of the songs, so most of the music which is broadcast is still in Russian. Documentation of its music stretches back to at least the 15th century. Prior to that, skomorokhs were the major profession for musicians. A neumatic chant, called znamenny, from the word 'znamia', meaning sign or neume, used until the 16th century in Orthodox church music, followed by two hundreds of stylistic innovation that drew on the Renaissance and Protestant Reformation. In the 17th century, Partesnoe penie, part singing, became common for choruses, followed by private theaters established in cities like Minsk and Vitebsk.
Кеңес Беларусьінің музыкасы
XX ғасырда Беларусьте алғашқы орта білім беру мекемесі (1924 жылы) және алғашқы опералар ашылды. Көптеген топтар кеңестік белорусь музыкасын жазды, олардың көпшілігі белорусь халық музыкасын орындады. 1969 жылы гитарист Владимир Мулявин құрған «Песняры» фолк-рок тобы Еуропа бойынша гастрольде болды.
In the 20th century, the first secondary education institute in Belarus was founded (1924) and the first operas. Popular Soviet Belarusian music was composed by several bands, many of whom performed Belarusian folk music. Folk rock act Pesniary, formed in 1969 by guitarist Vladimir Mulyavin, toured over Europe.
Қазіргі Беларусь
Беларусь Кеңес Одағы құлағаннан кейін тәуелсіздік алды және жаңа топтар пайда болды, соның ішінде N. R. M. Қазіргі поп жұлдыздарына Борис Моисеев және Ляпис Трубецкой жатады (бірақ олар көбінесе Ресейге және орыс тілді тыңдаушыларға бағдарланады). 2002 жыл шамасында электронды музыканың жаңа буыны пайда болды, оның ішінде Randomajestiq, Dreamlin сияқты топтар. Беларусьтің рок музыкасы перестройка кезеңінде қалыптасты. Bi 2 (қазір Ресейде тұрады), Ляпис Трубецкой сияқты топтар 1980 жылдардың соңында немесе 1990 жылдардың басында құрылды. Беларусь үкіметі радиодағы танымал музыканың көрсетілуін шектеуге тырысты, дәстүрлі белорусь музыкасына басымдық берді. Бұл шектеулер кейбір белорусь топтарын ресейлік лейблдармен келісім шарту жасауға және көрші елдерде жиі гастрольдеуге итермеледі. Беларусьтің халықтық және халықтық рок музыкасының дәстүрін бүгін де Stary Olsa, Bristeil және Kriwi сияқты топтар жалғастыруда. 2003 жылы Беларусь алғаш рет Жастар арасындағы «Евровидение» ән байқауына қатысты. Олардың өкілі Вольга Сатсюк 4-орынды иеленді. 2004 жылы Беларусь негізгі «Евровидение» ән байқауының жартылай финалына өтті. Елді Александра мен Константин дуэті ұсынды, бірақ олар финалға өте алмады. Келесі жылы Ксения Ситник орындаған «My Vmeste» әнімен жастар арасындағы «Евровидение» ән байқауын жеңіп алды. Беларусь билігі елдегі маңызды музыкалық шара – Витебскідегі мемлекеттік демеушілікте өткізілетін «Славян базары» фестивалінде халықтық немесе «славяндық» музыканы насихаттайды, ол жыл сайынғы поп және халықтық музыка фестивалі болып табылады. Беларусьтің ең ірі рок фестивалі Беларусьтен тыс, Польшаның солтүстік-шығысындағы Гродкеде өтеді, бұл Беластоктан (Подляк воеводтығының орталығы, онда 200 мың белорусь халқы тұрады) шамамен 40 шақырым шығысқа қарай орналасқан шағын қала. 1990 жылдан бері жыл сайын шілде айында өткізілетін фестивальді Польшадағы Беларусь студенттер одағы (БАС) ұйымдастырады. Іс-шараның ресми атауы – «Жас Беларусь музыка фестивалі» немесе «Басовища».
Belarus gained independence after the fall of the Soviet Union and new bands appeared, including N. R. M. Modern pop stars include Boris Moiseev and Lyapis Trubetskoy (though they tend to orient themselves toward Russia and Russian speakers). Around 2002 a new generation of electronic bands appeared, including the groups like Randomajestiq, Dreamlin. Rock music of Belarus arose in Perestroika times. Bands like Bi 2 (currently living in Russia), Lyapis Trubetskoy, were founded in the late 1980s or early 1990s. The Belarusian government has attempted to limit the amount of popular music aired on the radio, in favour of traditional music of Belarus. These restrictions have encouraged some Belarusian bands to sign up to Russian labels and to tour more in neighbouring countries. The tradition of Belarus as a centre of folk and folk rock music is continued today by Stary Olsa, Bristeil and Kriwi, among others. In 2003, Belarus took part in the Junior Eurovision Song Contest for the first time. Their participant, Volha Satsiuk, came in 4th place. In 2004 Belarus made it to the semifinals of the regular Eurovision Song Contest. The country was represented by a duo Aleksandra and Konstantin, who failed to reach the final. They won the Junior Eurovision Song Contest 2005 the following year, with Ksenia Sitnik's song, 'My Vmeste'. The Belarusian authorities promote folk or "Slavic" music at the country's top musical event—the state sponsored Slavianski Bazaar in Vitebsk, an annual pop and folk music festival in Vitebsk. The biggest festival of Belarusian rock music takes place outside of Belarus, in Gródek, northeastern Poland, a small town some 40 kilometers east of Białystok—the center of Podlaskie Voivodeship, which is inhabited by a 200,000 strong Belarusian minority. The festival, held in July every year since 1990, is organized by the Belarusian Union of Students (BAS) in Poland. The official name of the event is the Music Festival of Young Belarus or Basovišča.