Кіріспе

Британдық Колумбиялық өнеркәсіпші және саясаткер (1851–1920)

Джеймс Дунсмуир (8 шілде, 1851 – 6 маусым, 1920) – Британдық Колумбиядағы канадалық өнеркәсіпші және саясаткер. Ол 1900 жылдан 1902 жылға дейін Британдық Колумбияның 14-ші премьер-министрі, ал 1906 жылдан 1909 жылға дейін Британдық Колумбияның сегізінші генерал-губернаторы болды.

Ерте өмір және бизнес мансабы

Роберт Дансмуирдің ұлы, ол отбасының көмір байлығының мұрагері болды. Дунсмуирлер отбасы он тоғызыншы ғасырдың соңында провинция экономикасын бақылап, ұйымдасқан еңбек қозғалысына қарсы күрестің басты күші болды. Дунсмуир 1876 жылдан 1910 жылға дейін отбасының көмір бизнесін басқарды, пайданы арттырып, кәсіподақ құру әрекеттерін қатыгездікпен тоқтатты. 1905 жылы ол өзінің Эскимальт және Нанаимо темір жолын Канадалық Тынық мұхиты темір жолына сатты. 1910 жылы ол өзінің көмір өндіру компанияларын – Британдық Колумбияның «Юнион Кольери» және «Р. Дунсмуир & Sons» компанияларын «Canadian Collieries (Dunsmuir) Ltd» (CCD) компаниясына сатты.

Ұйымдасқан еңбекке қарсылық

Дунсмуирлер 42 жыл бойы шахталарды иеленген кезеңде, олар өз қызметкерлерінің кәсіподақ құруға немесе жақсы жұмыс жағдайларын жасауға жасаған әрекеттерін ешқашан мойындаған емес. Дунсмуир ереуілдерді тоқтату үшін қорқыту, тыңшылар, қара тізімдер және ереуілге қарсы жұмысшыларды пайдаланды. Егер ол ереуілді ереуілге қарсы жұмысшылармен тоқтатып бере алмаса, провинциялық үкіметтен әскерді шақыру үшін өзінің ықпалын қолданды. Дунсмуир патшалық комиссияға былай деді: "Мен барлық кәсіподақтарға қарсымын. Олар жай ғана шахта басқаруын қалайды. Мен өз мекемелерімді өзім басқарғым келеді, егер мен кәсіподақты мойындасам, мен мұны істей алмаймын." Дунсмуир жұмысшыларға үйлерін жаңа шахтаға көшіруді бұйырғанда, олардың наразылығы одан да күшейді. Дунсмуир Британдық Колумбиядағы шахталардың әлемдегі ең қауіпті шахталардың қатарына енуіне себепкер болды. 1889 жыл мен 1908 жыл аралығында әр миллион тонна көмір өндірісінде 23 адам қаза тапты; Солтүстік Америка бойынша орташа көрсеткіш миллион тоннаға 6 адамды құрады.

Саяси мансап

Дунсмуир 1898 жылы провинциялық саясатқа қатысып, провинциялық заң шығарушы жиналыста мандат алды және 1900 жылы 14-ші премьер-министр болды. Оның үкіметі Азиялық еңбекшілерді және иммиграцияны шектеуге қатысты халықтың талабына қарсы тұруға тырысты, бірақ бұл гуманитарлық себептермен емес, бизнестің арзан еңбек күшімен қамтамасыз ету мақсатында жасалды. Сондай-ақ, ол теміржол салуды ынталандырып, провинциядағы халық санының таралуын дұрыс көрсету үшін орынды қайта бөлуді іске асырды. Дунсмуир 1902 жылы Англия мен АҚШ-қа сапар шекті, бірақ елге оралғаннан кейін саясаттан көңілі толып, 1902 жылдың қараша айында премьер-министр қызметінен кетті. 1906 жылы ол провинцияның сегізінші вице-губернаторы болды. 1909 жылы зейнетке шығып, өмірінің соңына дейін Хэтли Парктегі барондық сарайында тұрды.

Мұра

Дунсмуир Британдық Колумбияның Лэдисмит қаласын құрды. Ол Британдық Колумбияның Виктория қаласындағы Росс Бей бейітстанында жерленген. Оның қыздарының бірі, Джесси Мюриэль, алғашқы күйеуі ретінде әйгілі сәнгер Эдвард Молиноға тұрмысқа шықты. Оның екінші ұлы, Джеймс А. Дунсмуир кіші, 1915 жылы "Люзитания" кемесінің батып кетуі салдарынан қаза тапты. Оның соңғы баласы, Дола Дунсмуир, командир-лейтенант Генри Кавендишке үйленді және ол Таллула Банкхедтің жақын адамы болған деген әңгіме тарады.