Адам Бек: Канада саяхатшысы және электр энергиясының қолдаушысы

Кіріспе

Адам Бек (20 маусым 1857 – 15 тамыз 1925) – канадалық саясаткер және гидроэлектр энергиясын жақтаушы, Онтарионың гидроэлектрлік қуат комиссиясын құрған адам.

Өмірбаян

Бек Баден қаласында, Канаданың батысында неміс иммигранттары Якоб Бек пен Шарлотта Хеспелердің (Уильям Хеспелердің әпкесі) отбасында дүниеге келді. Ол граф Кароли Андраши де Чиксенткирали мен Краснахорканың (1723–1795) шөбересінің немересі болды. Ол Онтарионың Роквуд қаласындағы Роквуд академиясында оқыды. Жасөспірім кезінде әкесінің қорыту зауытында жұмыс істеді, кейіннен ағасы Уильяммен бірге Галтта (қазіргі Кембридж, Онтарио) сигара қораптарын өндіру компаниясын құрды. 1885 жылы компанияны Лондонға (Онтарио) көшірді, онда ол тез дамып, Бекті бай және ықпалды азаматтық көшбасшы ретінде таныстырды. Ол жылқы өсірумен және жарыспен де айналысты, 1897 жылы ат көрмесінде Хамильтон қаласының тұрғыны, Кэтберт Оттавей мен Марион Стинсонның қызы Лилиан Оттавеймен танысты. Лилианның анасы, сол кездегі Марион Крерар, олардың 21 жас айырмашылығына – ол 19-да, ал ол 40-та болғандықтан – қарсы болды, сондай-ақ Бектің ат жарысына деген құштарлығы үйден алыстатып қояды деп ойлады. Дегенмен, олар 1898 жылдың 7 қыркүйегінде үйленді. Бек Лондондағы үйін Лилианның ата-анасының Англиядағы Суррейдегі үйінің құрметіне Хедли деп атады. Жылқы өсірумен қатар, ол көптеген жүлделер жеңіп алды, сонымен қатар теннис пен боулингпен де айналысты. 1898 жылы Бек алғаш рет провинциялық заң шығарушы органға үміткер болды, бірақ жеңіліске ұшырады. 1900 жылы Бек Лондон денсаулық сақтау қауымдастығын құрды, ол кейін Университет және Виктория ауруханаларына айналды. 1902 жылы ол Лондонның мэрі болып сайланды, ал бірнеше айдан кейін Лондон округінен консервативті депутат ретінде Онтарио заң шығарушы органына сайланды. Ол 1903 және 1904 жылдары қайтадан мэр болып сайланды, сонымен бірге провинциялық заң шығарушы органның мүшесі болды (қазір бұлай рұқсат етілмейді). Бұрыннан бай болған ол мэр болып қызмет еткен кезде жалақысын қайырымдылыққа берді. 1905 жылы ол премьер-министр сэр Джеймс П. Уитни үкіметінде портфелі жоқ министр болып тағайындалды. Бек – қоғамдық қажеттіліктерге жеткілікті қызмет көрсетпейтін жекеменшік компанияларға қарсы шығып, мемлекеттік электр желілерінің ертедегі және көрнекті жақтаушысы болды. "Құнға тең қуат" деген ұранмен және латын тілінде "dona naturae pro populo sunt" ("табиғаттың сыйлықтары халыққа арналған") деп атап, ол премьер Уитниді осы мәселе бойынша тергеу комиссиясын құруға көндірді, оның төрағасы өзі болды. Комиссия провинциялық үкімет қаржыландыратын муниципалды гидроэлектр жүйесін құруды және Ниагара шарлауы мен Онтарионың басқа көлдері мен өзендерінің суын пайдалануды ұсынды. 1906 жылы Уитни Бекты Гидроэлектр энергетикасы комиссиясының алғашқы төрағасы етіп тағайындады. 1914 жылы король Георг V оны электр энергиясын дамыту және беру желілерін құруға қосқан үлесі үшін рыцарь атағына ие етті. 1915 жылы Бек Онтариода қоғамдық меншіктегі радиалдар (ұзақ қашықтыққа арналған троллейбустар) деп аталатын қалааралық теміржол желісін енгізуге тырысты, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл жоспар тоқтатылды. 1919 жылғы соғыстан кейінгі сайлауда Бек Хью Стивенсонға орын жоғалтты, өйткені Онтарионың Біріккен фермерлері консерваторларды биліктен ығыстырды. Бек Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін де радиалды теміржол жобасын ілгерілетуді жалғастырды, бұл оны премьер-министр Эрнест Друриге қарсы қойды, ол онымен жаман қарым-қатынаста болды. 1920 жылы Друри Роберт Франклин Сазерленд төрағалық еткен Корольдік комиссия құрды, ол автомобильдердің танымалдылығы Бектің ұсынысын ескірген деп тапты. Провинциялық заң шығарушы органда болған кезінде Бек Лондонда белсенді болды. 1904 жылы туған қызы Марион туберкулезден зардап шекті, бірақ Бектің байлығы мен ықпалы арқасында ол ең жақсы дәрігерлер мен дәрі-дәрмектерге қол жеткізе алды. Бек мұндай емделуді әркімнің қолынан келмейтінін білген соң, 1910 жылы сол кездегідей өте озық санаторий құрды. Король Эдуард VII-нің әйелі Данияның Александрасының есімімен аталған Король Александра санаторийін сол жылдың 5 сәуірінде генерал-губернатор Эрл Грей ресми түрде ашты. Кейіннен Бек есімімен санаторий аталды. Кейіннен ол Балалар психиатриялық зерттеу институты (BPZI) деп аталды. Қазіргі уақытта ғимаратта Лондон балалар және ата-аналар ресурстары институты орналасқан. 1918 жылы Бек сонымен қатар Лондондық Гай Ломбардоға Марионның дебютанттар кешінде ойнау үшін ақша төледі. Лилиан Бек 1921 жылдың 17 қазанында қатерлі ісік ауруынан қайтыс болды. 1923 жылы Бек Онтарио заң шығарушы органына қайта сайланды, 1925 жылы анемиядан қайтыс болды. Канаданың бұрынғы премьер-министрі Артур Мейген, Онтарио премьер-министрі Джордж Ховард Фергюсон және Лондон мэрі Джордж Вениге оның қосылу рәсіміне қатысты. 1950 жылы оның құруына көмектескен Квинстон Чиппава электр станциясы (қазіргі сэр Адам Бек гидроэлектр станциялары) оның құрметіне аталды. Сондай-ақ оның есімімен сэр Адам Бек орта мектебі (Лондондағы мемлекеттік орта білім беру мектебі, қазір Теміздік аймақтық мектеп басқармасының кеңсесі), Онтарионың Торонто қаласының Жоғарғы жағалауларындағы бастауыш мектеп және Торонтоның Этобикокедегі екі тілді бастауыш мектеп аталды. Сэр Адам Бек атындағы мемлекеттік мектеп оның туған қаласы Баденде салынды. 1990 жылы Бектердің Ричмонд және Сиденхэм көшелеріндегі Хедли сарайы Sifton Properties Ltd. компаниясымен бұзылып, сэр Адам Бек сарайы деп аталған пәтерлермен ауыстырылды. Торонтода Бектың (Адам Бек ескерткіші) мүсіні, Эмануэль Ханн жасаған, Университет көшесінде Куин-стрит-Уэсттің қиылысында орнатылған. Ол 1934 жылы Торонто қаласы мен Торонто гидроэлектр комиссиясының бірлескен күшімен орнатылды.

Beck was born in Baden, Canada West to German immigrants, Jacob Beck and Charlotte Hespeler (sister of William Hespeler). He was the great great grandson of Count Károly Andrássy de Csíkszentkirály et Krasznahorka (1723–1795). He attended school at the Rockwood Academy in Rockwood, Ontario. As a teenager he worked in his father's foundry, and later established a cigar box manufacturing company in Galt (now Cambridge, Ontario) with his brother William. In 1885, he moved the company to London, Ontario, where it quickly flourished and established Beck as a wealthy and influential civic leader. He was also involved in horse breeding and racing, and at a horse show in 1897 he met Lilian Ottaway of Hamilton daughter of Cuthbert Ottaway and Marion Stinson. Lilian's mother, by then Marion Crerar, objected to their 21 year age difference – she was 19 and he 40 – as well as Beck's love of horse racing, which they felt would keep him away from home. Nevertheless, they were married on September 7, 1898. Beck named their London mansion Headley, after Lilian's parents' home in Surrey, England. In addition to horse breeding, for which he won numerous prizes, Beck was also associated with tennis and lawn bowling. Also in 1898, Beck ran for provincial legislature for the first time, but lost. In 1900, Beck founded the London Health Association, which would later develop into the University and Victoria Hospitals. In 1902, he was elected mayor of London and a few months later was elected to the Ontario legislature as the Conservative member from the London riding. He was re elected mayor in 1903 and 1904 while simultaneously serving as a member of the provincial legislature (which is no longer permitted). Already a wealthy man, he donated his salary to charity while serving as mayor. In 1905, he was appointed minister without portfolio in the government of premier Sir James P. Whitney. Beck was an early and prominent advocate of publicly owned electricity grids, opposing the privately owned companies who he felt did not adequately serve the needs of the public. With the slogan "Power at Cost" and in Latin, "dona naturae pro populo sunt" ("the gifts of nature are for the public"), he convinced Premier Whitney to create a board of enquiry on the matter, with him as chairman. The enquiry suggested creating a municipally owned hydroelectric system, funded by the provincial government, and using water from Niagara Falls and other Ontario lakes and rivers. In 1906 Whitney appointed Beck the first chairman of the Hydro Electric Power Commission. He was knighted by King George V in 1914 for his promotion of electricity and development of transmission lines. In 1915, he tried to introduce a network of interurban railways, known provincially as radials (long distance trolleys) in Ontario under public ownership, but this plan had to be put on hold during World War I. In the 1919 post war election, Beck lost his seat to Hugh Stevenson as the United Farmers of Ontario swept the Conservatives out of power. Beck continued to push his radial railways proposal after World War I, which pitted him against Premier Ernest Drury, with whom he had an antagonistic relationship. In 1920, Drury created a Royal Commission, chaired by Robert Franklin Sutherland, which concluded that the popularity of automobiles had rendered Beck's proposal obsolete. During his time in the provincial legislature Beck remained active in London. His daughter Marion, born in 1904, suffered from tuberculosis, but with Beck's wealth and influence she had access to the best doctors and medicine. Realizing that not everyone could afford such care, in 1910 Beck founded a sanitorium, which was very advanced for its time. The Queen Alexandra Sanitorium, named after Alexandra of Denmark, wife of King Edward VII, was officially opened on April 5 of that year by Governor General Earl Grey. It was later renamed the Beck Memorial Sanitorium. Later still it was renamed the Children's Psychiatric Research Institute (CPRI). Today the building houses the London Child and Parent Resource Institute. In 1918 Beck also paid fellow Londoner Guy Lombardo to play at Marion's débutante party. Lilian Beck died of cancer on October 17, 1921. In 1923 Beck was re elected to the Ontario legislature, until his own death from anemia in 1925. Former Prime Minister of Canada Arthur Meighen, Ontario premier George Howard Ferguson, and London mayor George Wenige attended his funeral. The Queenston Chippawa power station (now Sir Adam Beck Hydroelectric Power Stations), which he helped to create, was renamed after him in 1950. Also named for him were Sir Adam Beck Collegiate Institute, a public secondary school in London which is now home to the Thames Valley District School Board headquarters, an elementary school in Upper Beaches, Toronto, Ontario, and a bilingual elementary school in Etobicoke. Sir Adam Beck Public School was built in his hometown of Baden. In 1990, Headley, the Becks' mansion at Richmond and Sydenham streets, was demolished by Sifton Properties Ltd. and replaced with a condominium replica dubbed the Sir Adam Beck Manor. In Toronto, there is a statue of Beck (Adam Beck Memorial), sculpted by Emanuel Hahn, on University Avenue at Queen Street West. It was jointly erected by City of Toronto and the Toronto Hydro Electric Commission in 1934.