Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд жазушысы (1779–1839) XVIII–XIX ғасырлардағы жазушы.
Scottish writer (1779–1839)
the 18th 19th century writer
Джон Галт (/ɡ//ɔː//l//t/; 2 мамыр 1779 – 11 сәуір 1839) – шотланд романисі, кәсіпкер, саяси және әлеуметтік комментатор. Галт ағылшын тіліндегі алғашқы саяси романист деп есептеледі, себебі ол өнеркәсіптік революция мәселелерін көтерген алғашқы романист болды. Галт Канада компаниясының алғашқы басқарушысы (суперинтенданты) болды (1826–1829). Компания 19-шы ғасырдың бірінші жартысында қазіргі Оңтүстік Онтарионың бір бөлігін (сол кезде Жоғарғы Канада деп аталған) қоныстандыру үшін құрылды; кейіннен ол «Канада тарихындағы ең маңызды бір қоныстану әрекеті» деп аталды. 1829 жылы Галт Канада компаниясын дұрыс басқармағаны үшін Ұлыбританияға қайтарылды (әсіресе, нашар бухгалтерлік есепке байланысты), содан кейін ұлының оқу ақысын төлемегені үшін түрмеге қамалды. 1833 жылы Лондонда жарық көрген Галттың өмірбаянында Жоғарғы Канададағы өмірі мен қызметі туралы әңгімелер бар. Ол Монреаль, Квебек қаласынан шыққан сэр Александр Тиллок Галттың әкесі болды.
John Galt (/ɡ//ɔː//l//t/; 2 May 1779 – 11 April 1839) was a Scottish novelist, entrepreneur, and political and social commentator. Galt has been called the first political novelist in the English language, due to being the first novelist to deal with issues of the Industrial Revolution. Galt was the first superintendent of the Canada Company (1826–1829). The company was formed to populate a part of what is now Southern Ontario (then known as Upper Canada) in the first half of the 19th century; it was later called "the most important single attempt at settlement in Canadian history". In 1829, Galt was recalled to Great Britain for mismanagement of the Canada Company (particularly incompetent bookkeeping), and was later jailed for failing to pay his son's tuition. Galt's Autobiography, published in London in 1833, includes a discussion of his life and work in Upper Canada. He was the father of Sir Alexander Tilloch Galt of Montreal, Quebec.
Өмір
Айрширдің Ирвин қаласында туған Галт, Вест-Индия саудасымен айналысқан теңіз капитанының ұлы болды. Ол капитан Александр Алланның туысы еді. Әкесі 1780 жылы Гринокке көшіп келді. Отбасы оны жиі барып көретін, бірақ 1789 жылға дейін оған тұрақты қосылмады. Джон Ирвин гимназиясында Генри Экфорд пен Уильям Спенспен бірге оқыды, олар өмір бойына досы болды. Галт 17 жасында Гринок кеден үйінде бірнеше ай жұмыс істеді. Содан кейін ол өзінің ағасы, мистер Юингтің қолында шәкірт және кіші кеңсе кезшісі болып, бос уақытында жергілікті журналдарға очерктер мен әңгімелер жазды. 1804 жылы ол әкесіне қосылу және бақытын іздеу үшін Лондонға кетті. 1809 жылы Линкольн қонақүйінде құқық тануды бастады. Еуропаға сапары барысында Гальт Гибралтарда лорд Байронмен танысып, дос болады. Ол Байронмен және оның серігі, 1-ші барон Броутон Джон Хобхаузбен Мальтаға сапар шекті. Олармен Грекияда да кездесті. Компанияны бөлісіп, Гальт Константинополь, Адрианополь, содан кейін Софияға жалғыз барып келді. Ол Ирландия арқылы Гринокке оралды. Содан кейін ол Лондонға бизнес жоспарларын іске асыру үшін барды, бірақ олар сәтті болмады, сондықтан ол жазуға кірісті. Гальт өзінің саяхаттары туралы естеліктер жазды, ол орташа сәттілікке ие болды. Он жылдар өткен соң, ол лорд Байронның толық өмірбаянын жариялады. Ол сондай-ақ суретші Бенджамин Уэсттің алғашқы өмірбаянын, «Бенджамин Уэсттің өмірі мен зерттеулері» (1816, 1820 жылы кеңейтілген) жариялады. Олардың үш ұлы болды. 1815 жылы ол Лондонның Корольдік Каледониялық бейімдемесінің хатшысы болды. Ол сонымен қатар бірнеше бизнес жобалары бойынша жеке кеңесші болды. 1824 жылы Гальт Канада компаниясының хатшысы болып тағайындалды, ол Гурон көлінің шығыс жағалауындағы Жоғарғы Канададағы Гурон трактының отарлануына көмектесу үшін құрылған жарғылық компания еді. Компания 1826 жылдың 19 тамызында патша жарғысымен тіркелгеннен кейін, Гальт «HMS Romney» әскери кемесімен Атлантты кешіп, Нью-Йоркке келді, содан кейін жолмен сапарлады. Өкінішке орай, келгеннен кейін анасының инсульт болғанын естіді. Ол 1826 жылы (Мюссельбургте) оның қасына қайтып келді, ал ол бірнеше айдан кейін қайтыс болды. Ол 1826 жылы Канадаға оралды. Канадада Гальт Жоғарғы Канададағы (қазіргі Онтарио) Йорк қаласында тұрды, бірақ Канада компаниясының бас кеңсесін 1827 жылы өзі құрған Гюльф қаласына орналастырды. Онтариодағы Галт қаласы оның құрметіне аталды. Оның ұлы Александр Конфедерацияның негізін қалаушыларының бірі және Канаданың алғашқы қаржы министрі болды. Осы кезде омыртқасының жарақаты оны мүгедек етумен қатар, сөйлеуіне және жазуына да әсер етті. 1833 жылы жарық көрген екі томдық «Автобиографиясынан» кейін 1834 жылы ол Эдинбургке көшіп келді. Гальт мұнда саяхатшы Харриет Пиготпен танысты. Пигот Гальтты өзінің «Сарай мен коттедждегі шынайы өмір туралы жазбаларын» редакциялауға көндірді. Ол бұл үшін сынға ұшырады, өйткені ол Гальтты пайдаланып отыр деген күдік туды. Алайда, Бодлей кітапханасында сақталған оның аяқталмаған өмірбаяны оның сыншыларына қарағанда өзара құрметке негізделгенін көрсетеді. «Сарай мен коттедждегі шынайы өмір туралы жазбалар» кітабына алғы сөзді Гальт жазды, бұл үш томдық еңбек 1839 жылы жарық көрді. Ол 1834 жылдың тамыз айында үш ұлының Канадаға кетуінен кейін Гриноктегі ескі үйіне қайтып келді. Үйдің жағдайы қолайсыз болғандықтан, ол 1834 жылдың желтоқсан айында жайлырақ үйге көшкенге дейін уақытша Горокте тұрды. Гальт 1839 жылдың 11 сәуірінде қайтыс болды. Ол Гриноктегі Жаңа зиратта (қазір Инверкип көшесіндегі зират деп аталады) ата-анасының отбасылық қабіріне жерленді.
Born in Irvine, in Ayrshire, Galt was the son of a naval captain involved in the West Indies trade. He was a first cousin of Captain Alexander Allan. His father moved to Greenock in 1780. The family visited regularly but did not permanently rejoin him until 1789. John was educated at Irvine Grammar School alongside Henry Eckford, who was a lifetime friend, and William Spence. Galt spent a few months with the Greenock Custom House, at age 17. He then became an apprentice and junior clerk under his uncle, Mr. Ewing, also writing essays and stories for local journals in his spare time. He moved to London in 1804 to join his father and seek his fortune. In 1809 he began studying law at Lincoln's Inn. During a subsequent trip to Europe, where he was commissioned by a merchant firm to establish trade agreements, Galt met and befriended Lord Byron in Gibraltar. He traveled with Byron and his companion, John Hobhouse, 1st Baron Broughton, to Malta. He met them again in Greece. Parting company, Galt continued alone to Constantinople, Adrianople and then Sofia. He returned to Greenock via Ireland. He then embarked to London to pursue business plans, but these did not come to fruition and he took to writing. Galt wrote an account of his travels, which met with moderate success. Decades later, he would also publish the first full biography of Lord Byron. He also published the first biography of the painter Benjamin West, The Life and Studies of Benjamin West (1816, expanded 1820). They had three boys. In 1815, he became Secretary of the Royal Caledonian Asylum in London. He also privately consulted in several business ventures. In 1824, Galt was appointed secretary of the Canada Company, a charter company established to aid in the colonization of the Huron Tract in Upper Canada along the eastern shore of Lake Huron. After the company was incorporated by royal charter on 19 August 1826, Galt traveled across the Atlantic on the man of war HMS Romney, arriving at New York City and then traveling by road. Sadly, soon after arriving, word was sent that his mother had suffered a stroke. He returned to her (in Musselburgh) in 1826 and she died a few months later. He returned to Canada in 1826. While in Canada, Galt lived in York in Upper Canada (now Ontario), but located the headquarters of the Canada Company at Guelph, a town he also founded in 1827. The community of Galt, Ontario, was named after him. His son Alexander became one of the fathers of Confederation and Canada's first minister of finance. By this stage his spinal injury was not only crippling him but also affecting his speech and handwriting. In 1834 he moved to Edinburgh following the publishing of his two volume Autobiography in 1833. Galt here met the travel writer Harriet Pigott. Pigott persuaded Galt to edit her Records of Real Life in the Palace and the Cottage. She received some criticism for this as it was suspected that she was just taking advantage of Galt. However, her unfinished biography of him which is in the Bodleian Library implies that it was more of mutual respect than her critics allowed. Records of Real Life in the Palace and the Cottage had an introduction by Galt, and this three volume work was published in 1839. He retired to his old home in Greenock in August 1834 following the departure of three of his sons to Canada. Finding the accommodation unsuitable he lived temporarily in Gourock before returning to a more comfortable house in December 1834. Galt died on 11 April 1839. He was buried in the family tomb of his parents in the New Burying Ground in Greenock (now called the Inverkip Street Cemetery).
Хурон жолы
Хьюрон көлінің шығыс жағалауындағы Хьюрон тракты деп аталатын аймақ кең аумақты құрады және оны британ үкіметі оджибве (Чиппева) тайпасынан сатып алған. Компания осы үлкен аумақты зерттеп, бөліп, жолдар, диірмендер мен мектептер салды және оны Еуропадағы сатып алушыларға қолжетімді бағамен жарнамалады. Содан кейін компания жаңа қоныс аударушылардың көшіп келуіне көмектесіп, оларды компанияға тиесілі қайықпен жеткізді. Алғашында Йорк (Торонто, Онтарио) қаласында орналасып, ол кейіннен Онтариодағы Гюльф қаласын компанияның бас кеңсесі ретінде таңдап, онда қала салуды бастады. Галт өзінің әріптесі Уильям "Тигр" Данлоппен бірге Онтариодағы Годерих қаласын негіздеушілердің бірі саналады.
The area, known as the Huron Tract on the eastern shore of Lake Huron, was in size and had been acquired from the Ojibwe (Chippewa) by the British government. The company surveyed and subdivided this massive area, built roads, mills, and schools and advertised it at affordable prices to buyers in Europe. The company then assisted in the migration of new settlers, bringing them to the area by means of a boat, which the company also owned. Initially settling in York (Toronto, Ontario) he selected what later became Guelph, Ontario as the company's headquarters, and began to develop a town there. Galt is also considered to be the founder of Goderich, Ontario, with his colleague William "Tiger" Dunlop.
Мұра
Гринок қаласында Джон Гальт Еспланададағы Джон Гальт ескерткіш фонтанымен және ол жерленген ескі зираттағы тақта арқылы еске алынады. 1988 жылы зираттың жанында, ескі Гринок Корольдік ауруханасының орнында салынған қарттарға арналған тұрғын үй оның құрметіне Джон Гальт үйі деп аталды. Ол сондай-ақ Эдинбургтегі Гаунмаркеттегі Жазушылар мұражайының сыртындағы Макарс сотында еске алынады. 2006 жылы Гвельф қауымы тамыздың бірінші дүйсенбісін "Джон Гальт күні" деп жариялады. Онтариодағы Галт қаласы Джон Гальттың есімімен аталып, 1973 жылы Онтариодағы Кембридж қаласының құрамына енді. Гвельфтегі оның алғашқы үйі, "Прайор" (1827-1828 жылдары салынған) деп белгілі, қазіргі Ривер Рун өнер орталығының жанындағы Спид өзенінің жағасында орналасқан. Кейіннен бұл ғимарат қаладағы алғашқы CPR станциясына айналдырылып, 1888 жылы қайта жаңартылды. 1910 жылы жаңа станция салған CPR бұл ғимаратқа мұқтаж болмады. 1914 жылғы суретте ғимарат тақтаймен жабылған күйінде бейнеленген. Гвельфтегі түрлі адамдардың оны сақтап қалуға жасаған әрекеттеріне қарамастан, ол 1926 жылы бұзылды. Тарихи тақтада Галттың Канада компаниясымен бірлесіп Хьюрон аймағын қоныстандырудағы рөлі көрсетіліп, бұл "Канада тарихындағы ең маңызды бірден-бір қоныстану әрекеті" деп аталады.
In Greenock, John Galt is commemorated by the John Galt memorial fountain on the Esplanade, and by a plaque at the old cemetery where he is buried. Sheltered housing (for seniors) built next to the cemetery in 1988, on the site of the old Greenock Royal Infirmary, is named John Galt House in his honour. He is also commemorated in Makars' Court, outside The Writers' Museum, Lawnmarket, Edinburgh, and in 2006, the community of Guelph proclaimed the first Monday in August, "John Galt Day". The city of Galt, Ontario was named after John Galt, but was absorbed into Cambridge, Ontario in 1973. His original home in Guelph, known as the "Priory" (built 1827 1828), stood on the banks of the Speed River near the current River Run Centre for performing arts. The building later became the first CPR station in the city; the conversion was completed in 1888. The building was no longer required by the CPR which built a new station in 1910. A photograph from 1914 depicts it as boarded up. In spite of attempts by various individuals in Guelph to save the structure, it was torn down in 1926. A historical plaque commemorates Galt's role with the Canada Company in populating the Huron Tract, calling it "the most important single attempt at settlement in Canadian history".