Кіріспе
Жеңіл крейсерлер класы, Корольдік Әскери-теңіз флоты үшін салынған
Дидо класы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік Әскери-теңіз флоты үшін салынған он алты жеңіл крейсерден тұрады. Бірінші топтағы үш кеме 1940 жылы, екінші топтағы алты кеме және үшінші топтағы екі кеме 1941 және 1942 жылдары қолданысқа енгізілді. Төртінші топ, сондай-ақ Жақсартылған Дидо немесе Беллона класы (бес кеме) 1943 және 1944 жылдары қолданысқа енгізілді. Кластың көптеген кемелеріне классикалық тарих пен аңыздардан алынған аттар берілді. Топтар қару-жарағымен, ал Беллоналар – қызметімен ерекшеленді. Дидо класы К және Д класты крейсерлерді шағын флоттық крейсерлер және эсминецтер экраны үшін флотилия басшылары ретінде алмастыру мақсатымен жобаланды. Олар жобаланғандай, орта сызықта бес жұп 5,25 дюймдік биік бұрышты зениттік және су үстіндегі қару мұнаралары орнатылды, екі мақсатта қолданылатын қабілетті қамтамасыз етеді. Жаңа, күрделі мұнаралар қолданысқа енгізілген кезде сенімсіз болды және Ұлыбританияның өмір үшін күресіп жатқан кезінде толыққанды қанағаттандырмады. Соғыс кезінде бастапқы 1939-42 жылдардағы кемелерге қосымша соғыс жүйелері (әсіресе радар және қару-жарақ басқару құрылғылары) үшін электр қуатын өндіру қабілетін арттыру үшін кең ауқымды жөндеу жұмыстары қажет болды, ал соңғы Беллона, HMS Diadem кемесінде толыққанды электрлік мұнаралар орнатылды. Солтүстік Атлантиканың қатал ауа райында бастапқыда кейбір зақымдар болғанымен, қаруды басқару және жаттығуларға енгізілген өзгерістер проблемаларды ішінара жеңілдетті. Үш алдыңғы мұнараны А, В, С орналасуында (бірақ Корольдік Әскери-теңіз флотының жіктелуінде бесінші мұнара "Q" деп аталса да, "С" емес) орнату кемелердің суперструктурасында алюминийдің көп мөлшерін пайдалануға байланысты болды. Британ армиясы Франциядан эвакуацияланғаннан кейін алюминийдің жетіспеушілігі бірінші топтың төрт мұнараны ғана алғандығының, ал үшінші топ төрт жұп 4,5 дюймдік зениттік қаруларды және 5,25 дюймдік қаруды мүлдем алмағандығының басты себебі болды. Беллоналар бастапқыда төрт радарлық басқаруы бар 5,25 дюймдік зениттік қару мұнараларымен және кеңейтілген жеңіл зениттік батареямен жабдықталды, бұл олардың зениттік платформа ретінде тиімділігін едәуір арттырды. Бастапқы сынақтардан бастап жаңа жеңіл крейсерлер маңызды жетістік деп саналды және Жерорта теңізіндегі кейінгі әрекеттерде, мысалы, Мальтаға конвойларды сүйемелдеу, Италия Корольдік Әскери-теңіз флотының әлдеқайда үлкен кемелерін кездестіру және соғыстан кейін RNZN (Жаңа Зеландия Корольдік Әскери-теңіз флоты) қолданған үш Беллона үшін қиындық тудырды. Бастапқы Дидо класының кемелері соғыс кезінде жойылды. Соңғы аман қалған кеме, бас кеме 1947 жылы резервке алынып, он жылдан кейін қызметтен шығарылды. соңғы қызмет еткен кеме 1954 жылы қызметтен шығарылып, 1959 жылы жойылды. Беллона класы (сондай-ақ төрт қайта жабдықталған Дидо) негізінен Тынық мұхитындағы Корольдік Әскери-теңіз флоты мен АҚШ Әскери-теңіз флотының авианосектерін қолдауға арналған десанттық операциялар үшін пикеттік кемелер ретінде көзделген. Анциоға түскен кезде неміс "Фриц X" планерлік бомбасынан зардап шекті. Екі кеме жоспарланған неміс крейсерлеріне қарсы әрекет ету үшін авианосецтер мен крейсерлер тобының басқару кемелері ретінде қайта жабдықталды. Бастапқыда бұл үшінші топтың "Сцилла" және "Харибдис" кемелері болуы керек еді, бірақ 1943 жылы "Харибдис" жойылғаннан кейін төртінші (Беллона) топтың "Роялист" кемесі таңдалды, олар Модифицированный Дидо деп те белгілі болды. Соғыстан кейінгі жаңғырту ұсыныстары қатаң соғыс жағдайымен шектелді. Төрт немесе бес 3 дюймдік екілік мұнаралардың өртке басқару және оқ-дәрі қоймалары үшін жеткіліксіз орын және салмақ болды, сонымен қатар 5,25 дюймдік оқтар соғыстан кейінгі қызметтегі 4,5 дюймдік қаруларға қарағанда әлдеқайда үлкен жарылу қуатына ие болды, бұл оларды тиімдірек зениттік қаруларға айналдырды. соғыстан кейінгі советтік және советке қарсы қимылдар үшін қайта жабдықталды және 1956 жылдан 1966 жылға дейін Жаңа Зеландия Корольдік Әскери-теңіз флотына (RNZN) берілді.
Қару-жарақ
Бұл класс кемелерді бес екі мұнаралы конструкцияда он 5,25 дюймдік (133 мм) зеңбірекпен қаруландыру жоспарланған, олардың дизайны екінші кезектегі қаруландырумен ұқсас болды. Зеңбіректерді өндірудегі қиындықтарға байланысты жетіспеушілік туындағандықтан, алғашқы топ төрт 5,25 дюймдік зеңбірек мұнарасымен ғана салынды. Тек HMS Dido кемесіне кейіннен бесінші мұнара қосылды. Бірінші топ сонымен қатар жұлдызды снарядтарды атуға арналған зеңбірекпен және екі төрттік QF 2 фунт (40 мм) «пом-пом» зениттік қорғаныс құралдарымен жабдықталды. Екінші топта бес екі мұнаралы 5,25 дюймдік зеңбірек болды және 4 дюймдік зеңбірек қажет болмады. Үшінші топтың қарулануы 5,25 дюймдік зеңбіректердің жетіспеушілігіне байланысты өзгертілді, оның орнына төрт екі мұнаралы сегіз QF 4,5 дюймдік (113 мм) зеңбірек орнатылды. 4,5 дюймдік мұнара Dido класының негізгі зениттік роліне жақсы сай келді, бірақ оқ-дәрілер бейбіт уақытта қолдануға тым ауыр деп есептелді. Алдыңғы (A және B) 4,5 дюймдік мұнаралар біріктірілген палубалардың үстіне орнатылды. Үстін құрылысы алға қарай кеңейтіліп, экипажға арналған қосымша орындар мен радарлық бөлмелер жасалды, бұл екі крейсердің флагмандық кеме ретінде жұмыс істеуіне мүмкіндік берді. 4,5 дюймдік мұнаралардың жоғары атыс жылдамдығы және қарапайым екі мақсатты директорлық басқару мұнарасымен (DCT) үйлесімділігі Scylla және Charybdis кемелерін Dido класының нағыз зениттік крейсерлеріне айналдырды. 4 дюймдік зеңбірек те орнатылды, ал 2 фунттық қару-жарақ саны сегізден онға дейін арттырылды. Bellona подклассы сыртқы түрімен алдыңғы кластарынан едәуір өзгешеленді. Олар төрт екі мұнаралы сегіз 5,25 дюймдік RP10 Mk II зеңбірегімен және он екі 2 фунттық зеңбірек пен он екі Оерликон 20 мм зениттік пулеметтерімен жақсартылған зениттік қаруландыруға ие болды. Bellona класының көпірі алдыңғы үш топқа қарағанда бір палубаға төмендетілді. Бұл жоғары орналасқан салмақты азайтып, 5,25 дюймдік мұнаралар мен 2 фунттық зеңбіректерге толық радарлық басқару жүйесін орнатуға мүмкіндік берді. Бұл кемелерде HACS жоғары бұрышты атыс басқару жүйесі қолданылды. Екі түтік бастапқы Dido класының еңкейтілген түтіктерiнен гөрі тік түтіктер болды.
Қызмет
Екінші дүниежүзілік соғыста Дидо класы көптеген шайқастарға қатысты, оның ішінде Матапан мүйісі шайқасы, Сирттің екінші шайқасы, «Шамшырақ» операциясы, «Оверлорд» операциясы және Окинава шайқасы, сондай-ақ Жерорта теңізі мен Тынық мұхитындағы көптеген басқа да міндеттерді атқарды. Соғыс кезінде 5.25 дюймдік зеңбірек мұнараларын өндіру және оларды қайта жабдықтау – жылдам көтерілу және айналу үшін қашықтан басқару жүйесімен және жақсырақ отты басқарумен – баяу, қиын және қымбатқа соқты. Бұл жұмыс негізінен АҚШ-та ауыр зақым алған «Аргонавт», «Клеопатра» және «Фиби» крейсерлеріне ғана қатысты. Соғыстан аман қалған бірнеше «Дидо» кемесінде бұл жаңартулар толыққанды жүзеге аспады. Соғыс кезінде бес кеме жоғалды: , , , , ал кеме теңіз минасына шағылысып, қатты зақымданып, толыққанды жарамсыз деп жарияланды. Соғыстан аман қалған кемелер қызметтерін жалғастырды; барлығы 1960 жылдарға дейін қызметтен шығарылды. , және кемелері Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Жаңа Зеландия Корольдік теңіз күштеріне берілді. 1956 жылы кеме Пакистанға сатылып, «Бабур» деп аталды.
Дидос
Бонавентура жетіспеушілікке байланысты төрт 5.25 дюймдік екілік мұнарамен ғана аяқталды және "Х" позициясында 4 дюймдік жұлдызшалы снарядты тапанша алды. 1940 жылдың қазан айына дейін радарлық жиынтық орнатылған, бірақ басқа жағынан өзгертілмеді. Наиад бес мұнарамен толықты. 1941 жылдың қыркүйегінде ол бес 20 мм алды және осы уақытқа дейін 279 типті радармен жабдықталды. Кеме төрт мұнарамен толықты және көпірдің алдындағы "С" позициясында 4 дюймдік зениттік пушка орнатылды. Соңғысы 1941 жылдың қарашасы мен 1942 жылдың сәуірінде Нью-Йорктегі жөндеу кезінде 0,5 дюймдік пулеметтермен және 279 типті радармен бірге алынып тасталды, ал 4 дюймдік зениттік пушканың орнына төрт еселенген 2 фунттық зениттік пушка орнатылды және он бір 20 мм пушка қосылды. Радарлар енді 281, 284 және 285 типті болды. "А" мұнарасы 1942 жылдың соңында торпедалық зақымнан кейін уақытша алынып тасталды. 1943 жылдың алғашқы алты айындағы жөндеу жұмыстары кезінде барлық үш төрт еселенген 2 фунттық зениттік пушка, сондай-ақ жеті 20 мм пушка алынып тасталды, олардың орнына үш төрт еселенген 40 мм Бофорс зениттік пушкасы және алты қос 20 мм пушка орнатылды. Сондай-ақ 272 типті радар орнатылды. 1943 жылдың шілдесінде "А" мұнарасы қайта орнатылды. 1944 жылдың сәуіріндегі жеңіл әуе шабуылына қарсы қару-жарағы он екі 40 мм (3 × 4) және он алты 20 мм (6 × екілік, 4 × жеке) пушкадан тұрды. Дидо Фибиге ұқсас төрт мұнарамен және 4 дюймдік зениттік пушкамен жабдықталды. 4 дюймдік зениттік пушка және пулеметтер 1941 жылдың екінші жартысында Бруклин әскери-теңіз базасында алынып тасталды, содан кейін "Q" позициясындағы 5.25 дюймдік мұнара кемеге жеткізілді және бес жеке 20 мм пушка орнатылды. 1943 жылдың жазында үш жеке 20 мм пушка төрт екілік 20 мм пушкаға ауыстырылды, ал радарлық жиынтық 272, 282, 284 және 285 типтерімен жаңартылды. 1944 жылғы сәуірдегі тізімде тек сегіз 20 мм пушка көрсетілген. Кеме жобаланған қару-жарағымен толықтырылды. 1941 жылдың қыркүйегінде 0,5 дюймдік пулеметтер алынып тасталды және бес жеке 20 мм пушка орнатылды. 1942 жылдың қыркүйегіне қарай тағы екеуі қосылды. 1943 жылдың ортасына қарай екі жеке 20 мм пушка алынып тасталды және төрт екілік 20 мм пушка жеткізілді. 279 типті радар 272, 281, 282 және 285 типтерімен ауыстырылды. 1943 жылдың қазанынан 1944 жылдың шілдесіне дейінгі ұзақ жөндеу кезінде "C" мұнарасы төрт еселенген 2 фунттық зениттік пушкамен ауыстырылды және екі екілік 20 мм пушка орнатылды. 271 және 272 радарлары алынып тасталды, ал 279b, 277 және 293 типтері орнатылды. Гермиона да бес мұнаралы кеме ретінде аяқталды. Ол 1941 жылдың қазан-қараша айларында 0,5 дюймдік пулеметтерін алып тастады және бес 20 мм пушка алды. Кеме бес мұнарамен және бес 20 мм пушкамен толықтырылды. 1943 жылдың ортасына қарай тағы екі 20 мм пушка қосылды. Солардың бірі 1943 жылдың соңында Массаваға жеткізілді, ал екі 40 мм Бофорс Mk III зениттік пушкасы орнатылды. 1944 жылдың сәуірінде оның жеңіл әуе шабуылына қарсы қару-жарағы жеті 20 мм пушкадан тұрды. 1945 жылдың сәуірінде оған екі Mk III 40 мм зениттік пушкасы орнатылды және екі жеке 20 мм пушка алынып тасталды. Кеме 1942 жылы 0,5 дюймдік пулеметтердің орнына екі 2 фунттық зениттік пушкамен жабдықталды, бірақ олар жылдың ортасында алынып тасталды және бес 20 мм пушкамен ауыстырылды. 1943 жылдың ортасында 20 мм пушканың алтыншысы қосылды. 1943 жылдың қарашасы мен 1944 жылдың қарашасы аралығындағы жөндеу жұмыстары кезінде "Q" мұнарасы, 2 фунттық зениттік пушканың екі төрт еселенгені және 20 мм пушканың бесеуі алынып тасталды. Үш төрт еселенген 40 мм Бофорс зениттік пушкасы және алты екілік 20 мм пушка орнатылды, сондай-ақ төрт жеке 20 мм пушка болды. 1951 жылы американдық төрт еселенген Бофорс және Оерликон зениттік пушкалары үш екілік МК 5 Бофорс және сегіз жеке МК 7 зениттік пушкаларымен ауыстырылды. Кеме 0,5 дюймдік пулеметтердің орнына төрт жеке 20 мм пушкамен аяқталды. 1943/44 жылдары жөндеу кезінде "Q" мұнарасы алынып тасталды, сондай-ақ төрт жеке 20 мм пушкасы жоғалды. Ол 5,25 дюймдіктің орнына төрт еселенген 2 фунттық зениттік пушка алды және бес екілік 20 мм пушка орнатылды. 1944 жылдың сәуір айында оның жеңіл әуе шабуылына қарсы қару-жарағы үш төрт еселенген 2 фунттық зениттік пушка, алты екілік қуатпен жұмыс істейтін 20 мм пушка және бес жеке пушкадан тұрды. Жапониямен соғыс аяқталған кезде ол бес 40 мм Бофорс және үш жеке 40 мм Бофорс Mk III зениттік пушкасын алды. Төрт екілік 4.5 дюймдік Mk III зениттік пушкасы UD MK III орнатуларында 5.25 дюймдік орнатулардың жетіспеушілігіне байланысты аяқталды. Алдыңғы жоғарғы құрылым осы пушкаларды орналастыру үшін және экипаж кеңістігін арттыру үшін айтарлықтай өзгертілді. Оның жеңіл әуе шабуылына қарсы қару-жарағы аяқталу кезінде сегіз жеке 20 мм пушкадан тұрды. Оның жеңіл әуе шабуылына қарсы қару-жарағы аяқталу кезінде төрт жеке 20 мм пушка және екі жеке 2 фунттық зениттік пушкадан тұрды. 4 дюймдік жұлдызшалы снарядты пушка және екі 2 фунттық зениттік пушка 1943 жылы алынып тасталды, олардың орнына екі екілік және екі жеке 20 мм пушка орнатылды.
was completed with four single 20 mm in lieu of the .5 in machine guns. She had Q turret removed during repairs in 1943/44, and lost the four single 20 mm. She received a quadruple 2 pdr in lieu of the 5.25 in, and had five twin 20 mm fitted. By April 1944 her light AA comprised three quadruple 2 pdr, six twin power operated 20 mm and five singles. By the end of the war with Japan she had received five 40 mm Bofors and three single 40 mm Bofors Mk III. was completed with four twin 4.5 in Mk III in UD MK III mountings because of a shortage of 5.25 in mountings. The forward superstructure was considerably modified to accommodate these and also to increase crew spaces. Her light AA on completion was eight single 20 mm. Six twin power operated 20 mm were added at the end of 1943.
was also completed with four twin 4.5 inch and had, in addition, a single 4 in Mk V forward of X mounting. Her light AA at completion was four single 20 mm and two single 2 pdr. The 4 inch starshell gun and two of the single 2 pdr were removed and replaced by two twin and two single 20 mm, probably in 1943.
Беллондар
белгілі болғандай, ешқандай өзгеріске ұшырамады. Royalist кемесі құрастырылысы аяқталғаннан кейін бірден эскорттық авианосец эскадрильясының флагманына айналдырылды, сонда екі 20 мм-лік екі еселі және төрт 20 мм-лік бір еселі зениттік қарулар қосылды. Ол соғыстан кейін кеңейтілген модернизациядан өткен жалғыз кеме болды, бірақ кейін Жаңа Зеландияға берілді. Төрт жақсартылған Dido кемесін төрт екі еселі 70 мм-лік немесе 4,5 дюймдік Mark 6 зениттік қарулармен толық модернизациялау жоспары жасалды. Дегенмен, бұл үшін жаңа, кең корпусты Dido кемелерін салу қажет болар еді, себебі Royalist типіндегі оқ-дәрі қоймалары 3 минут 20 секунд үздіксіз атыс үшін жеткілікті 70 мм-лік оқтарды сақтай алмады. Black Prince соғыстан кейін RNZN-ге берілді және 1947 жылы экипаждың бір бөлігі бүлік көтеріп, босатылғанға дейін қысқа мерзімге қолданылды. 1952 жылы күрделі жөндеуден өткеннен кейін, сегіз электрмен жұмыс істейтін 40 мм-лік Bofors және алты 20 мм-лік Oerlikon зениттік қаруларымен жабдықталды және 1955 жылға дейін пайдаланылды, осы кезеңде 1953 жылы Спитхедте өткен флоттық парадқа қатысты. Diadem (Моғол империясын құрған Бабурдың құрметіне аталды) 1956 жылы 293 және 281 типтегі радарлармен және стандартталған екі және бір еселі 40 мм-лік зениттік қарулармен жасалған шағын жөндеуден кейін Пакистанға сатылды. Бабур 1962 жылы кадеттерді оқытуға арналған кемеге айналды, бірақ қолданысқа енгізіліп, 1965 жылғы Үнді-Пакистан соғысы кезіндегі шектеулі теңіз операцияларында оның 127 мм-лік қарулары атылды.