Кіріспе

Сикхизмнің екіншілік қасиетті кітабы – Дасам Грант (Gurmukhi: ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ dasama gratha) – Гуру Гобинд Сингхке жатқызылатын әртүрлі поэзиялық туындылар жинағы. Бұл мәтін XVIII және XIX ғасырларда Ади Грант немесе Гуру Грант Сахибпен бірдей мәртебеге ие болды және бір платформада қатар орнатылды. Дасам Грант колониалдық кезеңде, реформаторлық Сингх Сабха қозғалысының ғалымдары Пураналардағы әңгімелердің қайта өңделуін немесе Шри Чаритропакхьянның «Алаяқтық әңгімелер» жинағын түсіндіре алмағандықтан, маңыздылығын жоғалтты. Мәтіннің стандартты басылымы 1428 беттен, 17 293 шумақтан және 18 бөлімнен тұрады. Дасам Грант индуистік мәтіндерден гимндерді қамтиды, оның бір бөлігі индуистік Пураналардан қайта айтылған, бұл сол кезде индуистік мәтіндерге қол жеткізе алмаған қарапайым адамдар үшін жасалған. 18 ғасырдың ортасында оған басқа стильде және форматтағы Зафарнама мен Хикаяттар қосылды. Дәстүрлі көзқарас бойынша, бүкіл туындыны Гуру Гобинд Сингх өзі жазған. Жинақтың барлығы Гурудың төңірегіндегі ақындар жинаған. Гуру туындының бір бөлігін ғана жазса, қалғанын басқа ақындар жазған. Гуру Гобинд Сингх Паонта Сахиб және Анандпурдағы діни мекенжайында 52 ақынды жұмысқа алды, олар бірнеше классикалық мәтіндерді Брадж Бхашаға аударды. Паонта Сахибте жинақталған жазбалардың көп бөлігі 1704 жылы Чамкаур шайқасы алдында Сирса өзенін кешіп өту кезінде жоғалып кетті. Гурудың жанында жазбаларды көшірушілер болды, олар көптеген көшірмелер жасады, сондай-ақ басқа жазбалар да қосылған болуы мүмкін, бұл шынайылық мәселесіне әкелуі мүмкін. Кейіннен Бхаи Мани Сингх қолжетімді барлық туындыларды Дасам Грант деген атпен жинақтады деген теория бар. Дәстүрлі ғалымдар Дасам Гранттағы барлық туынды Гурудың өзі жазғанын мәлімдейді, көбінесе Бхаи Мани Сингхке жатқызылатын хатқа сүйене отырып. Зерттеушілер бұл хатты тексеріп, оның сенімді емес екенін анықтады. Сиан (2013) былай деп жазады: «Колониалдық және постколониалдық сикхизмде Дасам Грант авторлығы мәселесі толыққанды шешілген жоқ. Алайда, ең маңыздысы – отарлауға дейінгі сикх қоғамы Дасам Грантты Гуру Гобинд Сингхтің туындысы ретінде шын жүректен қабылдады».

Тав-Прасад Савайе

Тав Прасад Савайе (айтылуы: , түсіндірмесі: «тек сен, соғыс әнінің өлеңі») – 10 шумақтан тұратын қысқа шығарма, ол сикхтердің күнделікті діни рәсімдерінің (Нитнем) бір бөлігі болып табылады. Оны Гуру Гобинд Сингх жазған және ол оның «Акал Устат» (Құдайға мақтау) атты шығармасының құрамына кіреді. Бұл – «Амрит Санчар» кезінде оқылатын маңызды шығарма. Бұл Бани «Дасам Грант» кітабының 13-15 беттерінде, «Акал Устаттың» 21-шумағынан басталады. «Тавпрасад» дегеніміз – «Сенің инаятіңмен». Бұл шығарма құдайға табынушылықты, қажылық сапарларын, бейіттерге сыйынуды, йогтардың самадхиларын, индуизм, джайнизм және ислам діндерінің басқа да рәсімдік сенімдерін Құдайға және оның барлық жаратылысына деген махаббатсыз орындалса, Құдайға жете алмайтыныңызды қатаң түрде жоққа шығарады. Ол Нитнемге, сикхтердің күнделікті таңғы дұғаларына енгізілген және «Жап Сахибті» оқып болғаннан кейін оқылады. Ол «Сраваг Судх Самух Сидхан Ке» деген сөздермен басталып, «Кур Крия Урджео Саб Хи Джаг» сөздерімен аяқталады. Тав Прасад Савайеден алынған көптеген атақты цитаталардың ішінде «Джин Прем Кио Тин Хи Прабху Паайо» деген сөзді түрлі діндердің ғалымдары жиі келтіреді. «Жаһандық жауапкершілік және білім туралы әңгімелер» кітабында Далай-лама махаббат туралы сабақ берген кезде осы цитатаны пайдаланған. Тав Прасад Савайе – Нитнемнің өте маңызды бөлігі. Басқа нәрселермен қатар, Нитнем Халсаның қалқаны ретінде қызмет етеді (Халса – Акал Пурхтың бұйрығымен Гуру Гобинд Сингхтің көзімен көрген кемел адам. Мұндай адам өзін және басқаларын жаудың (рухани және материалдық) шабуылдарынан толыққанды қорғай алады). Атап айтқанда, Савайе – мақтаншылдық, білімсіздік, жек көру, екіжүзділік және қате ойларға қарсы қалқан болып табылады.

Қолжазбалар

Дасам Гранттың ең көне қолжазбасы, әлдебір Анандпури Хазури Бир (Анандпури Марко Ади Грантпен шатастырмау керек) болуы мүмкін. Ол 1698 жылға дейін дайындалған. Кейбір беттер кейіннен қосылған (Зафарнама және Хикаяц), себебі олар 1700 жылдан кейін (шамамен 1705 жылға қарай) жазылған, әр түрлі стильде және форматта, сондай-ақ басқа жерлердегі барлық беттердегі бет нөмірлерінен айырмашылығы бар. Гуру Гобинд Сингхтің осы хаттары 18 ғасырдың басында қосылған болуы мүмкін. 1902 жылға дейін сикх қауымында Дасам Гранттың толық емес қолжазбаларының көптеген бөліктері, сондай-ақ Анандпури және Патна бірлері сияқты толық, бірақ сәл өзгеше нұсқалары айналымда болды. Сикхтер мен сикх әдебиетінің зерттеушісі Робин Ринехарттың сөзіне сүйенсек, Панджаби тіліндегі Дасам Гранттың қазіргі көшірмелері мен оның ағылшын тіліне аудармалары көбінесе стандартты басылымның толық мәтінін қамтымайды және бірдей реттілікте келмейді. Бұл кітапшаның стандарты жоқ, және сикхтердегі әртүрлі бағыттардың өздерінің нұсқалары бар. Широмани Гурдвара Парбандхак Комитетінің құрамында сегіз мәтін бар, атап айтқанда: Жап, Башитра Натак, Чанди Чартира I, Шабад Хазаре Патшахи 10, Акал Устати, Чанди Чартира 2, Гьян Прабодх және Чанди ди Вар.