Кіріспе
Сикх қауымдық асханасы, онда кез келген адамға ешқандай айырма жасамай тегін тамақ беріледі. Суфи дәстүрі. Сикхизмде лангар (айтылуы: 'асхана') – гурдвараның қауымдық асханасы, ол дін, каста, жыныс, экономикалық жағдай немесе ұлтына қарамастан, баршаға тегін тамақ ұсынады. Адамдар еденде отырып бірге тамақтанады, ал асхананы сикх қауымының еріктілері күтіп-жөндеумен айналысады, олар сева ("өз мүддесін ойламаған қызмет") атқарады. Лангарда берілетін тағамдар әрқашан лакто-вегетариандық болады.
the Sufi practice
In Sikhism, a langar (, pronunciation: , 'kitchen') is the community kitchen of a gurdwara, which serves meals to all free of charge, regardless of religion, caste, gender, economic status, or ethnicity. People sit on the floor and eat together, and the kitchen is maintained and serviced by Sikh community volunteers who are doing seva ("selfless services"). The meals served at a langar are always lacto vegetarian.
Этимология
Лангар – парсы тілінен келген сөз, ол кейіннен пәнджәби тілі мен лексикасына сіңірілді.
Шығу тегі
Қайырымдылық пен аскеттерге және саяхатшы йогилерге пісірілген тағам немесе шикізат беру тұжырымы шығыс мәдениеттерінде 2000 жылдан бері белгілі. Алайда, Дели сұлтандығының бірнеше патшалары мен императорларының (Мұғұл империясына дейін) институционалдық қолдауына қарамастан, ол тұрақты қоғамдық асханаға айналдырылмады, еріктілердің тегін тамақ беру мүмкіндігі ретінде жалғасты. Мұндай тегін тамақ тарату көбінесе индуистік фестивальдармен немесе суфи қасиеттілерінің даргаларындағы шаралармен шектелді. Каста және дін бойынша адамдарды шеттету олардың қамтуын одан әрі шектеді, сондықтан оларды шын мәнінде «қоғамдық асханалар» деп атау сұрақ тудырады. Дегенмен, сикх гурулары бастаған қоғамдық асханалар барлық дін мен ортаға ашық болды, бұл дәстүр бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. Тамақ түрі мен пісіру әдісі сикх лангарының барлық діндер мен касталар арасында қабылдануына көмектесті. Гуриндер Сингх Манн және Арвинд Пал Сингх Мандаир сияқты жазушылар саяхатшыларға, аскеттерге және кешіп бара жатқан йогилерге пісірілген тағам (немесе шикізат) беру, 15 ғасырда индуист Натх йогилері мен мұсылман суфилері сияқты түрлі діни топтар арасында тегін тамақ тарату кең таралғанын айтады. Алайда, белгілі бір кезеңде кез келген қоғамның тегін тамақ пісіріп беруін қамтамасыз ететін ресми, институционалды қоғамдық асханалар туралы ешқандай дәлел жоқ. Үнді дәстүрінде мұндай еріктілердің қайырымдылықпен тамақтандыруының тамыры тереңде жатыр; мысалы, Гупта империясы дәуіріндегі индуист ғибадатханаларында саяхатшылар мен кедейлерді тамақтандыру үшін дхарма шала немесе дхарма сатра деп аталатын ас үй мен қайырымдылық үйі болған. Бұл қоғамдық асханалар мен қонақ үйлер эпиграфикалық деректерде кездеседі және кейде олар сатрам (мысалы, Аннася Сатрам), чоультри немесе чатрам деп аталады (әсіресе Үндістанның кейбір аймақтарында). Шындығында, сикх тарихшысы Капур Сингх лаңгарды арий институты деп сипаттайды. Мұндай асханалар сангранд, мася немесе басқа да белгілі бір фестивальдармен шектелген. Көбінесе бұл асханалар төменгі касталарды қабылдамайтын, сондықтан оларды «қоғамдық асханалар» деп атаудың дұрыстығы күмәнді. Әртүрлі діндер мен йогилік ордендердің тамақ пісіру тәжірибелеріне байланысты көптеген адамдар мұндай «тегін тамақтан» қашық жүрді. Мысалы, индустар мұсылман лангарына, ал мұсылмандар индуист лангарына бармады. Алайда, сикх гурулары бастаған қоғамдық асханалар барлық дін мен ортаға ашық болды, бұл дәстүр бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. Қытай буддалық саяхатшысы И Цзин (7 ғасыр) осындай еріктілермен жұмыс істейтін асханалары бар монастырлар туралы жазған. Лангар институтының бастауы 13 ғасырда Пәкістан аймағында өмір сүрген суфи мұсылман әулиесі Фаридуддин Ганжашакардан бастау алады. Бұл тұжырым одан әрі тарады және 1623 жылы құрастырылған Джавахир әл-Фаридиде жазылған. Лангар тұжырымы – бұл дінге, кастаға, түске, сенімге, жасқа, жынысына немесе әлеуметтік статусына қарамастан барлық адамдар арасында сақталуға тиіс инновациялық қайырымдылық пен теңдік символы. Оны сикхизмнің негізін қалаушы Гуру Нанак шамамен 1500 жылы Солтүстік Үндістанның Пәкістан штатында енгізді. Ол сондай-ақ ас үйді басқаратын еріктілерге (севадарларға) ережелер мен оқыту әдісін белгіледі, оны демалыс пен баспана орны ретінде қарауға баса назар аударды және барлық келушілерге әрдайым сыпайылық пен қонақжайлық көрсетуді талап етті. Ол лаңгарды насихаттады және оған келгендердің бәрін өзімен сөйлесуден бұрын лаңгарға баруын міндеттеді.
Қазіргі тәжірибе
Лангарлар әлемнің түкпір-түкпіріндегі гурдвараларда ұйымдастырылады, көбінесе олар үйсіз қалған адамдарды тартады. Еріктілер сикх дінінің жандарымен бірге, ешқандай кемсітпестен адамдарды тамақтандырады. Көптеген гурдвараларда лангарлар жұмыс істейді, онда жергілікті тұрғындар, кейде жүздеген, тіпті мыңдаған келушілер қарапайым сүт-өсімдік тағамына жиналады.