Кіріспе
Католик шіркеуінің басшысы 1823-1829 жылдар аралығында Рим папасы XII Лео, туған аты Аннибале Франческо Клементе Мелькиорре Жироламо Никола делла Дженга (2 тамыз 1760 – 10 ақпан 1829), Католик шіркеуінің басшысы және Пап мемлекетінің билеушісі болды. Лео XII папалыққа сайланғаннан бастап, шамамен 6 жылдан кейін қайтыс болғанға дейін денсаулығы нашар болды, бірақ ол ауырсынуға төзімділігімен белгілі болды. Ол өте консервативті билеуші болды және көптеген даулы заңдарды қабылдады, оның ішінде еврейлерге жылжымайтын мүлікке ие болуға тыйым салатын заң да бар еді. Салықтар көтерілгеніне қарамастан, Пап мемлекетінің қаржылық жағдайы нашар болып қалды.
Pope Leo XII , born Annibale Francesco Clemente Melchiorre Girolamo Nicola della Genga (; 2 August 1760 – 10 February 1829), was head of the Catholic Church and ruler of the Papal States from 28 September 1823 to his death in February 1829. Leo XII was in ill health from the time of his election to the papacy to his death less than 6 years later, though he was noted for enduring pain well. He was a deeply conservative ruler, who enforced many controversial laws, including one forbidding Jews to own property. Though he raised taxes, the Papal States remained financially poor.
Отбасы
Делла Генга 1760 жылы Фабриано аумағындағы Кастелло-делла-Генгада, Анкона маркасындағы Генганың ескі ақсүйек отбасында дүниеге келді. Генга қаласы Папалық мемлекеттердің құрамында болған. Ол граф Иларио делла Генга мен Мария Луиза Периберти ди Фабрианоның он баласының алтыншысы еді. Ол 19 ғасырда кардинал дәрежесіне көтерілген, папаның жалғыз туған сіңлісінің ұлы Габриэле делла Генга Серматтейдің әкесі болды.
Білім беру және діни қызметке тағайындау
Делла Генга 1773 жылдан 1778 жылға дейін Осимодағы Кампана колледжінде, ал кейіннен 1783 жылға дейін Римдегі Пичено колледжінде теологияны оқыды. Ол 1782 жылы субдиакондыққа, содан кейін диакондыққа ие болды және 1783 жылдың 14 маусымында дін қызметкеріне тоғыстырылды; осы екі мәртебені оған кардинал Маркантонио Колонна берді.
Папалық нунций және епископтық қызмет
1790 жылы тартымды әрі шешенді сөйлейтін делла Дженга, қасиетті Рим императоры марқұм Иосиф II-нің естелігіне арналған салмақты сөзімен жақсы пікір тудырды. Наполеонның Пап мемлекеттерін таратып жіберуінен (1798) кейін, ол бірнеше жыл Монтичелли аббаттығында тұрып, музыкамен және құс атумен көңіл көтеріп, бұл әуесқойлықтарын папа сайланғаннан соң да жалғастырды.
Папаны сайлау
Рим папасы VII Пий 1823 жылы екі онжылдықтан астам билік еткен соң қайтыс болды. 1823 жылғы конклавта делла Генга зеланти фракциясының үміткері болды және Францияның қарсылығына қарамастан, 28 қыркүйекте кардиналдар оны жаңа папа етіп сайлады. Конклав ашылғанға дейін Екі Сицилия Корольдігі сайлауға қатысқан бес үміткерге, оның ішінде делла Генгаға да қарсы екенін мәлімдеді. Делла Генга бірінші және екінші дауыс беруде бір дауыс та алмаса, үшіншіде жеті, ал бесіншіде төрт дауыс алды. 21 қыркүйекте кардинал Антонио Габриэле Североли жеңіске жетеді деп күтілгенімен, ол қажетті дауыс санына жетпегендіктен, кардинал Джузеппе Альбани Австрия империясының атынан Северолиге вето қойды. Кейін француз сарайы делла Генганың сайлануына қарсы болатыны айтылса да, Северолидің жақтастары делла Генгаға дауыс беруге шешім қабылдады, ол папа болу үшін 34 дауыс жинады. Лео XII сайланған кезде 63 жаста болды және жиі денсаулығына байланысты қиындықтарға тап болды. Ол бойы биік, арық болды, көздері мен жүзі қасіретті көрінетін. Осы кезде Винсент Стромби папа Пий VII-нің понтификатының соңына дейін епископ қызметін атқарды, кейін Лео XII оның отставкасын қабылдап, оны Римге кеңесшісі ретінде шақырды. Бірақ папаның күрт ауыруы, өлімге ұшырауы мүмкін болғандықтан, Стромби өмірін Құдайға арнап, папаның жазылуын тіледі. Лео XII таңғажайып түрде жазылып кетті, бірақ Стромби бір апта ішінде инсульттан қайтыс болды. Осылайша Лео XII таққа отырғаннан кейін ауырып қалды, бірақ жазылғаннан кейін жұмысын орындауда үлкен төзімділік танытты. Лео XII жұмысына адал болды және қарапайым өмір салтын ұстанды. Ол құстарды атуды ұнатты және спорттық құқықтар туралы дауласқан шаруаның өліміне кінәлі деген қауесет тарады. Лео XII-нің сыртқы саясатын алдымен сексен жастағы Джулио Мария делла Сомалья, содан кейін қабілетті Томасо Бернетти басқарды, олар папалыққа тиімді конкордаттар жасасты. Лео XII жеке өмірінде тыйым салды, салықтарды азайтып, сот төрелігін арзандатты және қоғамдық жақсартуларға қаражат таба алды, бірақ шіркеудің қаржысын нашар қалдырды, тіпті 1825 жылғы юбилей де қаржылық мәселелерді толығымен шеше алмады. Ол Киелі кітап қоғамдарын айыптады және иезуиттердің ықпалымен білім беру жүйесін қайта ұйымдастырды. "Оның мемлекеттерді басқару әдісінің нәтижелері көп ұзамай көтерілістер, қастандықтар, кісі өлтірулер мен бүліктер түрінде көрінді, әсіресе Умбрия, Марке және Романьяда; оның қатал басылуы, тыңшылық жүйесі, жасырын айыптау және дарға асу мен галереяларды кеңінен қолдану арқылы, кейіннен келетіндерге қорқынышты, жаралы және ұзаққа созылатын партиялық жеккөрушілік, саяси және әлеуметтік бұзылыс, және ең жаманы, заңға деген жеккөрушілік пен жауыздық қалдырды." Халықты карбонарилер мен санфедистерге бөлген режимде ол карбонарилер мен масондарды және олардың либералды жақтастарын қуғынға түсірді. Лео XII жеке өмір мен қоғамдық істерге қатысты шексіз ережелермен халықты шектегендіктен, халық арасында танымал болмады. Ол арзан немесе ашық көйлектерді сатқан тігіншіні іпсо факто қауымнан шығару туралы жарлық шығарды. Сондай-ақ, папа яһудилердің мүлікті иелену құқығынан айырып, оларға мүліктерін сатуға ең аз уақыт берді. Ол орта ғасырлардағы бөліну және сәйкестендіру белгілері туралы ережелерді қайта жаңғыртты. Соңғы зерттеулер Лео XII және оның әкімшілігінің тыйым салғандығын немесе тыйым салу туралы ұсыныс жасағандығын анықтамады. Дональд Дж. Киф өзінің "Түсіндірмеге із салу" деген мақаласында Лео XII вакцинацияны қатты айыптаған д-р Пьер Симонның "Тұқымның тарихы мен философиясы" атты еңбегінде "расталмаған сілтемеге" сілтеме жасады. Италияға вакцинацияның келуіне Папалық жауап 19 ғасырда Рим папасының провинцияларында вакцинация антивариоликалық практикасында, Ив Мари Берсе мен Жан Клод Оттенінің Revue d'Histoire Ecclésiastique үшін жазған мақаласында жазылған. Берсе мен Оттенінің айтуынша, Лео XII-нің өмірбаяндары мен замандастары ешқандай тыйым салу туралы айтпайды. Авторлар Лео XII-нің мифтік вакцинация тыйым салуының шығу тегін 1823 жылы папа болған кезде кардинал делла Генганың тұлғасына байланыстырады. Оның қаталдығы мен діндарлығы либералды пікірді тез арада аластатты. Оның қатал руханилығы оны сынға алып, мазақ етуге себеп болды. Жартылай аралды аралап келген ағылшын саяхатшылары мен Римде орналасқан көптеген дипломаттар понтификтің қаталдығына назар аударды.
"The results of his method of governing his states soon showed themselves in insurrections, conspiracies, assassinations and rebellion, especially in Umbria, the Marches and Romagna; the violent repression of which, by a system of espionage, secret denunciation, and wholesale application of the gibbet and the galleys, left behind it to those who were to come afterwards a very terrible, rankling and long enduring debt of party hatreds, of political and social demoralisation, andworst of alla contempt for and enmity to the law, as such." In a regime that saw the division of the population into Carbonari and Sanfedisti, he hunted down the Carbonari and the Freemasons with their liberal sympathisers. Leo XII made himself unpopular with the people due to the fact that he constrained them to endless rules that concerned private life and public affairs. He decreed that a dressmaker who sold low or transparent dresses would incur ipso facto excommunication. The pope also denied the Jews the right to possess material possessions and allowed them the shortest time to sell their belongings. He revived the regulations of the Middle Ages in regard to segregation and marks for identification. More recent scholarship has been unable to find any ban or any suggestion of a ban by Leo XII and his administration. Donald J. Keefe in his paper "Tracking the footnote" traced a quote by Leo XII which strongly condemned vaccination to "an unverified citation" by Dr. Pierre Simon in Histoire et philosophie du contrôle des naissances. The response of the Papacy to the arrival of vaccination in Italy has been documented in Pratique de la vaccination antivariolique dans les provinces de l’État pontifical au 19ème siècle, an article written by Yves Marie Bercé and Jean Claude Otteni for Revue d’Histoire Ecclésiastique. According to Bercé and Otteni, the biographers and contemporaries of Leo XII do not mention any interdict. The authors credit the origin of the mythical vaccination ban of Leo XII to the personality of Cardinal della Genga when he became pope in 1823. His intransigence and piety alienated liberal opinion very quickly. His austere spirituality made him the target of criticisms and mocking remarks. English travelers visiting the peninsula and many of the diplomats established in Rome remarked on the severity of the pontiff. The absence of a prohibition is evidenced by the fact that in 1828 the Medical Surgical Society of Bologna was able to implement a vaccination campaign.
Қасиеттілер мен адалдар деп жариялау
Лео XII өзінің понтификаты кезінде барлығы 15 адамды қасиетті деп жариялады. Ол: Анжелина ди Маршано мен Бернардо Скаммакканы (1825 жылғы 8 наурыз), Гипполит Галантиниді (1825 жылғы 29 маусым), Гуальдо Тадинолық Ангелді (1825 жылғы 3 тамыз) және Акрилық Ангелді (1825 жылғы 18 желтоқсан) қасиетті деп жариялады. 1825 жылы ол сондай-ақ: Юлиан Святого-Августиналықты, Альфонс Родригесті және Якоб Гризингерді қасиетті деп жариялады. Ол Имельда Ламбертиниді (1826 жылғы 20 желтоқсан) қасиетті деп жариялады және 1826 жылы Саксониялық Иорданға құлшылық етуді бекітті. Ол сондай-ақ 1827 жылғы 26 қыркүйекте Польшалық Йоланданы және Маддалена Панатьериді, сондай-ақ 1827 жылы Джованна Содериниді, ал 1828 жылы Елена Дуглиоли мен Хуана де Азаны (әулие Доминик анасы) қасиетті деп жариялады. Лео XII 1828 жылғы 27 қыркүйекте Петр Дамианды Шіркеу докторы етіп тағайындады, оған қоса ол қасиеттілікке бекіту рәсімін өткізді.
Қасиетті Винченцо Страмби
Ол өзінің кеңесшісі болған Винсент Стрэмбимен (кейіннен әулие атанған) бірлесіп жұмыс істеді. 1825 жылы өлім-жітімге жеткен кезде, Стрэмби папаның сауығуы үшін Құдайға өзін құрбан етті. Папа аурудан жазылып кетті, ал Стрэмби қайтыс болды.
Діни қауымдар
Папа 17 ақпан күні 1826 жылы Мария Тазаланғанның миссионерлік облаттарын ресми мойындап, осы конгрегацияға бекітіс берді.
Мерейтойы
Лео XII 1825 жылы юбилейді тойлады, оған жарты миллионнан астам паломник салтанатты шараларға қатысу үшін Римге келді. Осы оқиғаны белгілеу үшін Лео XII 1825 жылғы 24 мамырда Quod hoc ineunte энцикликасын жариялады, ол юбилейді жариялады.
Консисториялар
Ол 8 консистория өткізді, онда 25 жаңа кардиналды кардиналдыққа көтерді. Олардың арасында 1826 жылдың 13 наурызында болашақ Папа Григорий XVI – кардинал Бартоломео Альберто Каппеллари болды. Сонымен қатар, Лео XII үш кардиналды "in pectore" деп тағайындады, бірақ кейіннен олардың есімдерін жариялады. 1824 жылдың желтоқсанындағы тағайындаулар үшін Лео XII Фелисите де Ла Меннесті оның келеңсіз мінезі мен радикалдық әлеуметтік және моральдық көзқарастары туралы білгеніне қарамастан кардинал етіп тағайындауды қарастырды. Дегенмен, тағайындау болған жоқ, алайда басқа дереккөздер ол Папаның шақыруын қабылдамаған деседі. 1826 жылдың қазан айындағы тағайындау үшін Лео XII бір кардиналды "in pectore" тағайындады, оның есімін 1828 жылы жариялады. Алайда, кейінгі бірнеше дереккөздерде атақты ағылшын тарихшысы Джон Лингард та "in pectore" кардинал етіп тағайындалғаны, бірақ есімдері жарияланбағаны айтылады. 1828 жылғы консисторияда Осимо-э-Цинголи епискобы Тимотео Мария Асенси кардинал болуға тиіс еді, бірақ консисторияға тоғыз күн қалғанда қайтыс болды.
Өлім және мұра
1829 жылдың 5 ақпанында жаңа мемлекеттік хатшы кардинал Томазо Бернеттимен жеке кездесуден кейін ол күрт ауырып қалды және өлімі жақындап қалғанын сезді. 8 ақпанда ол Виатикумды сұрап алып, майланды. 9 ақпанда есінен танып, ертесі күні таңертең қайтыс болды. Француз корольі Карл X-тің Римдегі өкілі Франсуа Рене де Шатобриан бұл оқиғаға куә болды және былай деп жазды: "Папа геморройдан, соның салдарынан қайтыс болды. Қан несеп қуығына жеткізіліп, ішек тоқтауын тудырды, оны кесу арқылы емдеуге тырысты. Оның қасиеттілігі операция кезінде зардап шеккен болуы мүмкін. Дегенмен, төрт күн бойы азап шеккеннен кейін Лео XII бүгін таңертең сағат тоғызда Ватиканға келгенімде қайтыс болды, сол кезде елшіліктің өкілі түнді сол жерде өткізген еді". Ол 1829 жылдың 15 ақпанында Әулие Петр базиликасындағы ескерткіште жерленді. Оның денесі 1830 жылдың 5 желтоқсанында Папа Лео I-нің алдындағы құрбандық тақтасына көшіріліп қайта жерленді. Лео XII – асыл мінезді, тәртіп пен тиімділікке құштар, бірақ өз заманының саяси өзгерістерін түсінбеген адам ретінде танылды. Оның билігі Римде де, Папалық штаттарында да ұнамады, және оның билік ету кезеңіндегі шаралары оның ізбасарларына жаңа мәселелерді шешу мүмкіндігін айтарлықтай төмендетті.
Қарым-қатынас туралы хабарлар
Лео XII прелат ретінде швейцариялық гвардияшының (Пфиффер деп аталған) әйелімен байланыста болды деген күдік туды. Бұл мәлімдеме Рим папасы Пьос VI-ға жеткізілді, ол шындықты білу үшін прелатпен кездесті. Прелат папаға барлық айыптауларды жоққа шығарды, соның салдарынан мәселе сол жерде тоқтатылды, бірақ Делла Генга Пфифферге жақын екенін мойындады. Германияда нунций қызметін атқарган кезде оның үш заңсыз баланың әкесі болғаны туралы әңгіме тарады.