Кіріспе
Галлдардың латынша атауы – Scoti немесе Scotti. Бұл гаэлдердің латынша атауы, алғаш рет 3 ғасырдың соңында кездеседі. Бастапқыда ол барлық гаэлдерге, ең алдымен Ирландиядағыларға, содан кейін Ұлыбританияға қоныс аударғандарға қатысты, бірақ кейіннен тек Солтүстік Британиядағы гаэлдерге қолданылатын болды. 431 жылғы әулие Проспердің жылнамасында да бұл сөз кездеседі, онда Рим папасы Целестин әулие Палладийді Ирландияға «ad Scotti in Christum» («Христосқа сенген шотландтарға») уағыз тарату үшін жібергені айтылады. Содан кейін 4-ші және 5-ші ғасырдың басындағы бірнеше латын авторлары, атап айтқанда Пакатус, Аммиан Марцеллин, Клавдиан және 452 жылғы «Галлия жылнамасы» Скоттилердің үнемі шабуылдары туралы хабарлайды. Грек әдебиетінде (Σκόττοι ретінде) Скоттилерге екі сілтеме анықталды, олар 370 жылдары жазған Саламис епископы Епифанийдің еңбектерінде кездеседі. Үзінді дәлелдер 360 жылдардың басынан бастап Скоттилердің шабуылдарының күшеюін көрсетеді, бұл 367–368 жылдардағы «варварлардың қастандығы» деп аталады және Рим үкіметінің шамамен 410 жылы аяқталуына дейін жалғасты. Скоттилердің шабуылдарының орны мен жиілігі, сондай-ақ осы шабуылдарға қатысқан гаэлдік топтардың шығу тегі мен кімдігі әлі де белгісіз. 5-ші ғасырда қазіргі Шотландияның Аргилл аймағында Дал-Риата гаэлдік немесе шотландтық патшалығы пайда болды. Бұл патшалық 8-ші ғасырда Ангус I басқарған пиктік патшалықпен жойылғанмен, бірнеше ғасырлар бойы пиктік және гаэлдік тілдердің бірігуі нәтижесінде 10-шы ғасырдың басында Константин II Pictland-ті шотланд деп атады (алғаш рет 920 жылы тіркелді), пиктілерді гаэл тілінде сөйлейтін халық деп қарады. 12-шы ғасырдан бастап ағылшын және шотланд тілдерінің артуы, англо-француз рыцарларының келуі және Давид I басқарған Шотландияның шекарасын оңтүстікке қарай кеңейтуі нәтижесінде «шотланд», «шотландтық» және «Шотландия» терминдері сол елдің жергілікті тұрғындары тарапынан кеңінен қолданыла бастады.
Scoti or Scotti is a Latin name for the Gaels, first attested in the late 3rd century. It originally referred to all Gaels, first those in Ireland and then those who had settled in Great Britain as well, but it later came to refer only to Gaels in northern Britain. There is also a reference to the word in St Prosper's chronicle of AD 431 where he describes Pope Celestine sending St Palladius to Ireland to preach "ad Scotti in Christum" ("to the Scots who believed in Christ"). Thereafter, periodic raids by Scoti are reported by several later 4th and early 5th century Latin writers, namely Pacatus, Ammianus Marcellinus, Claudian and the Chronica Gallica of 452. Two references to Scoti have been identified in Greek literature (as Σκόττοι), in the works of Epiphanius, Bishop of Salamis, writing in the 370s. The fragmentary evidence suggests an intensification of Scoti raiding from the early 360s, culminating in the so called "barbarian conspiracy" of 367–368, and continuing up to and beyond the end of Roman rule c. 410. The location and frequency of attacks by Scoti remain unclear, as do the origin and identity of the Gaelic population groups who participated in these raids. By the 5th century, the Gaelic or Scottish kingdom of Dál Riata had emerged in the area of modern Scotland that is now Argyll. Although this kingdom was destroyed and subjugated by the Pictish kingdom of the 8th century under Angus I, the convergence of Pictish and Gaelic languages over several centuries resulted in the English labelling Pictland under Constantine II as Scottish in the early 10th century, first attested in AD 920, viewing the Picts as speaking a Gaelic tongue. The growing influence of the English and Scots languages from the 12th century with the introduction of Anglo French knights and southerly expansion of Scotland's borders by David I saw the terms Scot, Scottish and Scotland also begin to be used commonly by natives of that country.
Этимология
Кейінгі латын тіліндегі Scoti сөзінің этимологиясы белгісіз. Бұл латын тілінен туындамаған, сонымен қатар ол гаелдердің өзін толықтай немесе құрамына кіретін халық тобы ретінде атау үшін қолданған белгілі гоидельдік (гейл) терминіне де сәйкес келмейді. Бірнеше нұсқалар ұсынылған, бірақ олардың ешқайсысы ғылыми қауымдастықта кең қолдау тапқан жоқ. 19 ғасырда Аонгас МакКойннич Scoti сөзінің гаэль тіліндегі sgaothaich сөзінен шыққандығын айтты, ол "қоғам" немесе "топ" деген мағынаны білдіреді. Чарльз Оман (1910) оны гаэль тіліндегі scuit сөзінен шығарды, яғни "кесілген" адам. Ол бұл сөздің гаэльдік шабуылшылардың тобын білдіретініне сенді, шотландтардың гаелдерге викингтердің норвегиялықтарға болғандай екенін ұсынды. Соңғы кезде Филип Фриман (2001) шабуылшылар тобының үнді-еуропалық *skot түбірінен алынған атауды қабылдауы мүмкін екендігі туралы болжады, бұл ежелгі грек тіліндегі skotos (σκότος) сөзімен ("қарсылық, қараңғылық") байланысты. Тіл білімі маманы Ким Маккон (2013) оны көне ирланд тіліндегі scoth сөзінен шығарды, ол "таңдау" деген мағынаны білдіреді, яғни "халықтың ең жақсылары", аристократия, архаикалық ирланд тілінен *skotī реконструкциясынан. Бұл сөздің ағылшын тіліндегі scot ("салық") және көне норвеж тіліндегі skot сөзімен байланысты екендігі де ұсынылды; бұл жерді иелену рәсімінде жаңа иесінің қолына топырақ бөлігін салу арқылы жүзеге асырылды, сондықтан 11 ғасырдағы Швецияның алғашқы танымал билеушілерінің бірі Олаф патша "салық патшасы" ретінде белгілі болған болуы мүмкін.