Кіріспе

Бір немесе бірнеше құдайдың әрекетін немесе қатысуын шақыру ниетімен рәсімдерді орындау. Теоургия (/θ//iː//ɜr//dʒ//i/; теоургия), сондай-ақ құдайлық сиқыр деп аталады, сиқыр өнерінің екі негізгі саласының бірі, екіншісі – практикалық сиқыр немесе тауматургия. Теоургия бір немесе бірнеше құдайдың ("құдай пішіндері" деп те аталады) қатысуын шақыру немесе оларды шақырып алумен байланысты ырым-жырымдарды сипаттайды, әсіресе генозға (құдаймен бірігуге) жету және өзін-өзі жетілдіру мақсатымен.

Ямблих

Анатолий мен Порфирийдің (соңғысының өзі Плотиннің шәкірті) шәкірті Ямблих, шақыру және діни, сондай-ақ сиқырлық рәсімдерді қамтитын, тәңірлік ғибадаттың көбірек рәсімделген әдісін үйретті. Ямблих тәңірлік ғибадатты құдайлардың еліктеуі деп есептеді және өзінің маңызды еңбегінде – «Египеттіктер, Халдейлер және Ассириялықтардың құпиялары туралы» – тәңірлік ғибадатты «реттелген космогония» деп сипаттады, ол денеленген жандарға космосты жасау және сақтаудың құдайлық жауапкершілігін береді. Ямблихтің талдауы бойынша, трансценденттіні ақыл-оймен ұғыну мүмкін емес, себебі трансцендентті ақылдан жоғары тұрады. Тәңірлік ғибадат – бұл құдайлық «белгілерін» жаратылыстың қабаттары арқылы қайта іздеу арқылы трансцендентті мәнді қалпына келтіруге бағытталған рәсімдер мен амалдардың тізбегі. Аристотель, Платон және Пифагор ұсынған дүниенің схемасын түсіну үшін білім маңызды. Тәңірлік ғибадаттанушы «ұқсас нәрселермен» жұмыс істейді: материалдық деңгейде – физикалық символдармен, ал жоғары деңгейде – ақыл-ой және таза рухани тәжірибелермен. Материядағы құдайлыққа сәйкестіктерден бастап, тәңірлік ғибадаттанушы ақырында жанның ішкі құдайлығы Бірлікпен біріккен деңгейге жетеді.

Император Юлиан

Император Юлиан (332 - 363) неоплатондық философияны қабылдап, христиандықты неоплатондық мәңкілік діннің түрімен алмастыруға тырысты. Оның мерзімінен бұрынғы қазасы және сол кездегі империядағы басым христиан дінінің күші салдарынан бұл әрекет сәтті болмады, бірақ ол философия мен теология саласында бірнеше еңбек жазды, оның ішінде күнге арналған танымал гимн де бар. Оның теологиясында Гелиос, яғни күн, құдайлардың кемелдігінің үлгісі және жарық, құдайлық шығудың символы болды. Ол ана құдай Кибеланы да жоғары бағалады. Юлиан құрбан шалу мен дұғаға ерекше мән берілген діни тәжірибелерді қолдады. Ол Ямблихтің идеяларымен күшті ықпалда болды.

Эзотерикалық христиандық

Эзотерикалық христиандық теоургияны адамға зор пайда келтіретін дәстүр ретінде қабылдайды. Эзотерикалық христиандықтың басты міндеті – Құдайдың құпияларын тану (Разиелді қараңыз) және Құдайдың жеке санамен байланысын түсіну арқылы жоғары санаға көтерілу. Теоургия, эзотерикалық дәстүрде, осы білімді пайдаланып, адамның рухани мәнін күшейтеді. Эзотерикалық христиандықтың кейбір бағыттары, егер эзотерикалық христиан, розенкрейцер немесе теософ оны тәжірибелесе, белгілі бір рухани жетістікке жеткеннен кейін маг немесе адепт дәрежесіне жете алады деп санайды. Дәстүрлі және мистикалық тұрғыдан алғанда, теоургия Гоетияға қарсы тұрады, бірақ олардың өзара байланысы бар деген пікір де бар.

Радикалды православие

Джон Милбанк, радикалды православиенің негізін қалаушы, теологияның "табиғатты қорқыныш пен азаптан азат етуге, сондай-ақ адам мен табиғат арасындағы толық үйлесімді және көркем әрекеттесуді қамтамасыз етуге бағытталған құдайға сыйынған іс-әрекетті ынталандыратынын" айтады. Ол сондай-ақ теологияның "демократиялық қатысуды ең жоғары деңгейге көтеру және социалистік тең бөлісуді дамытуға бағытталған әлеуметтік жұмыс ретіндегі құдайға сыйынған іс-әрекетті" де қолдайтынын мәлімдейді.

Алтын таңның герметиктар ордені

Кейбір ұйымдар, мысалы, Алтын таңның герметикалық ордені, рухани жақсаруға, сондай-ақ өзінің нағыз табиғатын және оның Құдаймен және Әлеммен байланысын түсінуге көмектесетін теоргияның бір түрін үйретеді. Алтын таңның тарихи тұрғыдан айтарлықтай ізбасарлары мен ықпалы бар; алайда, көптеген теоргтер көбінесе жеке тәжірибешілер болып табылады және ритуалдар мен ішкі рухани және психологиялық тепе-теңдік арқылы Құдайдың нұрына жеке ұмтылады. Теоургияның осы герметикалық түсінігінде, адам күнделікті сананы құрайтын жеке компоненттерді бөліп, талдап, оларды қайта біріктіру қажеттілігіне баса мән беріледі, бұл жеке сананы рухани инаятты түсінуге және оған қатысуға жеткізеді.