Мэн саяси партиясы: Мэн Еңбек партиясы 1918 ж. құрылған, білімге қаржыны арттыру, денсаулық сақтауды жекешелендірмеу, ең төмен жалақыны көтеруді қолдайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Манс лейбористік партиясы – 1918 жылы құрылған, Ман аралындағы саяси партия.
Political party on the Isle of Man
The Manx Labour Party is a political party on the Isle of Man that was founded in 1918.
Саясат
Манкс лейбористік партиясы 2021 жылы бағдарламалық манифесті жариялады. Ол білім беруге мемлекеттік шығыстарды ЖІӨ-нің кемінде 4%-ына дейін арттыруды ұсынды, денсаулық сақтау саласын жекешелендіруге қарсылығын білдірді және заңмен белгіленген ең төменгі жалақыны көтеруді қолдады.
The Manx Labour Party published a manifesto of policies in 2021. It proposed increasing government spending on education to a minimum of 4% of GDP, stated opposition to privatisation of the healthcare sector, and supported increasing the statutory minimum wage.
Тарих
Манс Еңбек партиясы 1918 жылы құрылды, бұл аралдағы алғашқы ұйымдастырылған саяси партия болды. Оның құрылуына Мэн аралы үкіметінің табысына қатысты тікелей емес салықтың жоғары деңгейі, салыстырмалы түрде төмен жалақы және әлеуметтік заңнаманың болмауы себеп болды. Партияның негізін қалаушылар мұны қоғамның ең әлсіздеріне әділетсіздік деп санайды және табыс салығына тәуелділікті арттырып, қарттарға зейнетақы сияқты әлеуметтік заңнаманы енгізуді қалады. МЛП-ның негізін қалаушы Кристофер Р. Шиммин 1915 жылы: «Манкслендте мемлекеттік сақтандыру, жұмысшының өтемақысы, фабрика заңдары жоқ, ал қарт жұмысшы үшін, кедей және әлсіз қабірге қарай баяу қозғалғанда, қарттарға зейнетақы да жоқ. Мэн аралы лайықты түрде «байлар үшін жұмақ, кедейлер үшін тозақ» деп аталды», - деп жазған. Манс Еңбек партиясының тамыры Ман аралындағы чартистер қозғалысында, кәсіподақтар қозғалысында, Манкс реформа лигасы сияқты түрлі реформалық ұйымдарда және аралдың әртүрлі шіркеулеріндегі пікірсайыс клубтары мен өзін-өзі білім беру қоғамдарының мәдениетінде жатыр. Қ көрші елдердегі ұқсас партиялар сияқты, МЛП-ға марксизмге қарағанда методизм көбірек әсер етті. 1919 жылғы сайлау Манс лейбористік МХК-ларын Тинвальдқа әкелді, бұл Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жұмысшы және орта таптардың реформа талаптарының күшеюіне байланысты болды. 1918 жылғы Манс жалпы ереуілі нанға субсидия беруді, соғыс кезіндегі азық-түлік тапшылығынан туындаған жоғары бағалармен күресуді және аралдың туризм индустриясының құлдырауынан туындаған үй шаруашылықтарының табысының азаюын тоқтатуды мақсат етті. Осы уақытта Тинвальд Бірінші дүниежүзілік соғыстағы тұтқындар лагерьлерін ұйымдастыру үшін Ұлыбританиядан айтарлықтай қаржы алды. Ереуіл 4 шілдеде басталды және губернатор Рагланды 1918 жылғы Тинвальд күнінің салтанатын жоюға мәжбүр етті. Раглан ақырында нанға субсидия беруден бас тартты және содан кейін ұзақ мерзімді науқас демалысына кетті. Жұмысшылар одағының Манкс бөлімшесінің негізін қалаушы және ереуілдің көшбасшыларының бірі Алф Тир 1918 жылы «Аралдағы ең күшті адам» деп сипатталды. Бұл соғыс жағдайларының тағдырды қалай өзгертетініне керемет дәлел болды. 1919 жылдан бастап, Еңбек партиясының үміткерлері аралдағы барлық сайлау округтерінде бақ сынады, ал 1946 жылға дейін партия Кейтс палатасында төрттен жеті орынға ие болды. 1920 жылы жаңа Тинвальд әлеуметтік реформалар бағдарламасын бастады. 1920 жылы қарттарға зейнетақы тағайындалды, Ұлттық денсаулық сақтау туралы заң қабылданды, жаңа Білім беру заңы қабылданды және мектеп медициналық қызметі құрылды. 1921 жылы дүкендер жұмыс уақыты туралы заң қабылданды және қыста жұмыс істеу схемасы құрылды, мысалы, жағалау жолдары салу сияқты жұмыстар атқарылды. Жұмыссыздық қыс айларында жоғары болды, өйткені туризм, ауыл шаруашылығы және балық аулау негізінен жазғы маусымда жүзеге асырылды. 1922 жылдан 1924 жылға дейін арал бойынша тұрғын үй салу бағдарламасы кеңейтілді. 1933 жылы МЛП-дан Марион Шиммин МХК-ға сайланған алғашқы әйел болды. Ол жақында қайтыс болған Кристофер Р. Шимминнің жесірі болды және оны Пилдің МХК-сы ретінде алмастырды. 1946 жылғы сайлауда партия Ұлыбританияның 1945 жылғы жалпы сайлауындағы британдық Еңбек партиясының табысына еліктеуге үлкен үміт артып, сайлауға батыл социалистік манифестпен қатысты. Партия спикер орынды қоспағанда, Кейтс палатасының барлық орындарында бақ сынады, бірақ тек екеуінде ғана жеңіске жетті. 1950-1960 жылдары партия шектеулі қалпына келді, бірақ ол 1946 жылға дейінгі өкілдік деңгейіне ешқашан жете алмады. Құрылғаннан бері Манс Еңбек партиясы әрбір сайлауда жерді, көлікті және коммуналдық қызметтерді мемлекеттендіру саясатын ұстанып келді. Алайда, партияның 1946 жылғы жалпы сайлаудағы жеңілісінен кейін Манкс лейбористері мемлекеттендіру саясатын жақтауын тоқтатты. Бұл 1994 жылы партия конституциясының IIIb-тармағын өзгерткенде бекітілді, бұл Ұлыбританияның Еңбек партиясының IV-тармағына сәйкес келеді. IIIb-тармақтың бастапқы нұсқасы «өндіріс құралдарына ортақ меншік» деп айтылса, 1994 жылғы жаңа редакция партияны «Мэн аралы халқының саяси, әлеуметтік және экономикалық бостандығын дамытуға және әлеуметтік әділетсіздік пен төзімсіздікке қарсы күреске» шақырды. 2001 жылғы сайлауда партия дауыс берудің ең жоғары пайызын (17,3%) жинады және оның үш үміткерінің екеуі сайланды. Алайда, сайлауда дауыс пен орынның басым бөлігін тәуелсіз кандидаттар жеңіп алды, ал саяси қысым тобы, Прогрессивті Үкімет үшін одақ, одан да көп орынды (үш) жеңіп алды, бірақ дауыстардың аз бөлігін (14,6%) алды. Манс Еңбек партиясы Тинвальдта мүшелері болған кезде үнемі әсер етіп келді, өйткені МЛП мүшелері министрлер мен кеңес төрағалары болып тағайындалды. Бұл аралдың саяси жүйесінің бір бөлігі болып табылады, ол қазіргі заманда көбінесе коалиция мен консенсусқа негізделген, ал Тинвальд мүшелерінің көпшілігінде әкімшілік жауапкершілік бар. Либерал Ваннин партиясын Питер Карран құрды, ол 2004 жылға дейін Манс Еңбек партиясының Кейтс палатасының мүшесі болды. Дэвид Кретни 2011 жылғы жалпы сайлауда сәтті сайланған Манс Еңбек партиясының жалғыз үміткері болды. 2013 жылдың наурыз айында Майкл Рональд Колеман, бұрын 2006 жылғы жалпы сайлауда Кейтс палатасына сайлануға тырысқан (дауыстардың 16,3%) Легислативтік кеңеске мүше болып тағайындалды. 2015 жылдан бастап бұрынғы МХК Дэвид Кретни Легислативтік кеңестің мүшесі болды, бұл партияға екінші орын берді, оның мерзімі 2020 жылдың ақпанында аяқталды. Майкл Колеманның мерзімі 2018 жылдың наурыз айында аяқталды, Дэвид Кретни партияның жалғыз өкілі болды, оның мерзімі 2020 жылдың ақпанында аяқталды. 2018 жылы Манс Еңбек партиясы сол жылы өткен ТМД есебінен шұғыл шаралар қабылдауға шақырған Ман аралының Климаттық өзгеріс коалициясының құрылтайшы мүшесі болды. Жұней Фарагер 2020 жылдың 27 маусымында сенбі күні Манс Еңбек партиясының жаңа басшысы және Сара Малтби жаңа төраға болып сайланды.
The Manx Labour Party was formed in 1918, making it the first organised political party on the island. Its formation was prompted by the high level of indirect taxation as a proportion of the Isle of Man Government's income, the relatively low wages, and the lack of social legislation. The founders of the party saw that as being unfair to the poorest in society and wanted to increase the reliance on income taxation instead, and to introduce social legislation such as old age pensions. Christopher R. Shimmin, a founder of the MLP, had written in 1915; "In Manxland there is no state insurance, no worker's compensation, no factory laws, and for the aged worker, when poor and feebly tottering to the grave, no old age pension. Rightly has the Isle of Man been called "A paradise for the rich but a purgatory for the poor". The Manx Labour Party had its roots in the Chartist movement on the Isle of Man, the union movement, various reforming organisations such as the Manx Reform League, and a culture of debating societies and self education societies focused around the Island's various churches. Like similar parties in neighbouring countries, the MLP's influences were more Methodist than Marxist. The election of 1919 which brought Manx Labour MHKs into Tynwald followed increasing pressure for reform from the working and middle classes during WW1. The Manx general strike of 1918 was in support of a bread subsidy to be paid for through by income tax, to counter the high food prices caused by wartime shortages, and a widespread lack of household income caused by the collapse of the Island's visiting industry. Meanwhile, Tynwald was receiving substantial payments from the UK for hosting WW1 internment camps. The strike started on 4 July and forced Governor Raglan to cancel the 1918 Tynwald Day ceremony. Raglan eventually backed down over the bread subsidy, and subsequently left the Island on long term sick leave. Alf Teare, founder of the Manx branch of the Workers’ Union and one of the leaders of the strike, was described in 1918 as ‘the most powerful man on the Island.’ It was a remarkable testament to the reversal of fortunes which wartime conditions had produced. Between 1919, when Labour Party candidates stood in every constituency on the island bar one, and 1946, the party won between four and seven seats in the House of Keys. In 1920 the new Tynwald started a programme of social reform. In 1920 Old Age pensions were introduced, a National Health Insurance Act was passed, a new Education Act was passed, and a school medical service established. In 1921 a Shop Hours Act was passed, and a winter works scheme was set up, to do works such as building promenades. Unemployment was higher in winter as most of the tourist industry, agriculture and fishing work was in the summer season. From 1922 to 1924 a housing programme was extended across the Island. In 1933 Marion Shimmin of the MLP was the first woman MHK ever elected. She was the widow of recently deceased Christopher R. Shimmin, and replaced him as MHK for Peel. At the 1946 election the party had high hopes of emulating the British Labour Party's success in the 1945 UK general election and contested the election on a staunchly socialist manifesto. The party contested every seat in the House of Keys except the Speaker's seat, but won only two. During the 1950s and 1960s the party made a limited recovery, but it has never been able to achieve the level of representation it had before 1946. Since its founding, the Manx Labour Party had campaigned every election on a policy of nationalising land, transport and public utilities. However, after the party's defeat in the 1946 general election Manx Labour stopped campaigning on any policy of nationalisation. This was formalised in 1994 when the party changed Clause IIIb of its constitution, the party's equivalent to Clause IV of the UK Labour Party. While the original version of Clause IIIb called for the 'common ownership of the means of production', the 1994 rewrite called for the party 'to promote the political, social, and economic emancipation of the people of the Isle of Man and to fight against social injustice and intolerance.' In the 2001 election, the party polled the highest percentage of votes (17.3%) among the parties standing, and two of its three candidates won seats. However, independent candidates won the vast bulk of the votes and seats at the election, and the political pressure group, Alliance for Progressive Government, won more seats (three), despite getting a smaller share of the vote (14.6%). The Manx Labour Party has had continuous influence in Tynwald while it had members there, as MLP members were appointed as ministers and board chairmen as a matter of course. This is part of the Island's manner of politics which has usually been based on coalition and consensus in modern times, with most Tynwald members having some administrative responsibility. The Liberal Vannin Party was founded by Peter Karran who was, until 2004, a Member of the House of Keys for the Manx Labour Party. David Cretney was the only Manx Labour Party candidate to successfully stand in the 2011 general election. In March 2013 Michael Ronald Coleman, who had previously failed in his bid to be popularly elected to the House of Keys in the 2006 general election (16.3% of the poll), was made a member of the Legislative Council. Since 2015 former MHK David Cretney was a member of the Legislative council, giving the party its second seat, until his tenure ended in February 2020. Michael Coleman's tenure ended in March 2018, leaving David Cretney as the party's sole representative, until his tenure ended in February 2020. In 2018 Manx Labour was a founding member of the Isle of Man Climate Change Coalition following the IPCC report of that year calling for urgent action. Joney Faragher was elected as the new leader and Sarah Maltby as the new Chair of the Manx Labour Party on Saturday 27 June 2020.
Жергілікті билік
Партияның сайлаудағы қайта өрлеуі 2020 жылдың қазан айында Девон Уотсон мен Сэмюэл Хамер Дуглас қалалық кеңесіне толыққанды сайлауда Дерби округіндегі екі бос орынды жеңіп алғаннан бастау алды. 2021 жылғы жергілікті билік сайлауына Дугласта Девон Уотсон, Сэмюэл Хамер және Питер Вашингтон, ал Ончанда Фенелла Логан қатысты. Девон Уотсон мен Питер Вашингтон Дуглас қалалық кеңесіне сайланды, ал Фенелла Логан Ончан комиссары болып сайланды.
The party's electoral renaissance began in October 2020 when Devon Watson and Samuel Hamer won both available seats in the Derby Ward by election for Douglas Borough Council. The 2021 Local Authority elections were contested by Devon Watson, Samuel Hamer and Peter Washington in Douglas and Fenella Logan in Onchan. Devon Watson and Peter Washington were elected to Douglas Borough Council, and Fenella Logan was elected as an Onchan Commissioner.
Кілттер үйі
2021 жылғы жалпы сайлауға партия үш үміткер ұсынды. Джони Фарагер Дуглас Ист округінде және Сара Малтби Дуглас Оңтүстік округінде өздерінің сайлауларында жеңіске жетті, ал Гарет Янг Гарф округінде 1021 дауыспен лайықты үшінші орынды иеленді. + Ключтер палатасы сайлауы Дауыстар % Орындықтар19198,675 21.61% 19 2412,744 28.0% 1929 7,573 18.9% 1934 12,072 23.9% 1946 18,860 31.46% 1951 19,164 33.3% 1956 6,632 16.8% 1962 1966 1971 1976 1981 1986 1991 1996 2001 4,261 9.1% 2006 2,561 5.0% 2011 1,749 3.1% 2016 773 1.4% 2021 3,006 5.1%
For the 2021 general election the party put forward three candidates. Joney Faragher in Douglas East and Sarah Maltby in Douglas South both topped their respective polls, while Gareth Young in Garff came a credible third with 1021 votes. + House of Keys Election Votes % Seats19198,67521.61%192412,744 28.0% 1929 7,573 18.9% 193412,072 23.9% 194618,860 31.46% 195119,164 33.3% 19566,632 16.8% 1962196619711976198119861991 1996 2001 4,261 9.1% 2006 2,561 5.0% 2011 1,749 3.1% 2016 773 1.4% 2021 3,006 5.1%