Кіріспе

Манс лейбористік партиясы – 1918 жылы құрылған, Ман аралындағы саяси партия.

Саясат

Манкс лейбористік партиясы 2021 жылы бағдарламалық манифесті жариялады. Ол білім беруге мемлекеттік шығыстарды ЖІӨ-нің кемінде 4%-ына дейін арттыруды ұсынды, денсаулық сақтау саласын жекешелендіруге қарсылығын білдірді және заңмен белгіленген ең төменгі жалақыны көтеруді қолдады.

Тарих

Манс Еңбек партиясы 1918 жылы құрылды, бұл аралдағы алғашқы ұйымдастырылған саяси партия болды. Оның құрылуына Мэн аралы үкіметінің табысына қатысты тікелей емес салықтың жоғары деңгейі, салыстырмалы түрде төмен жалақы және әлеуметтік заңнаманың болмауы себеп болды. Партияның негізін қалаушылар мұны қоғамның ең әлсіздеріне әділетсіздік деп санайды және табыс салығына тәуелділікті арттырып, қарттарға зейнетақы сияқты әлеуметтік заңнаманы енгізуді қалады. МЛП-ның негізін қалаушы Кристофер Р. Шиммин 1915 жылы: «Манкслендте мемлекеттік сақтандыру, жұмысшының өтемақысы, фабрика заңдары жоқ, ал қарт жұмысшы үшін, кедей және әлсіз қабірге қарай баяу қозғалғанда, қарттарға зейнетақы да жоқ. Мэн аралы лайықты түрде «байлар үшін жұмақ, кедейлер үшін тозақ» деп аталды», - деп жазған. Манс Еңбек партиясының тамыры Ман аралындағы чартистер қозғалысында, кәсіподақтар қозғалысында, Манкс реформа лигасы сияқты түрлі реформалық ұйымдарда және аралдың әртүрлі шіркеулеріндегі пікірсайыс клубтары мен өзін-өзі білім беру қоғамдарының мәдениетінде жатыр. Қ көрші елдердегі ұқсас партиялар сияқты, МЛП-ға марксизмге қарағанда методизм көбірек әсер етті. 1919 жылғы сайлау Манс лейбористік МХК-ларын Тинвальдқа әкелді, бұл Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жұмысшы және орта таптардың реформа талаптарының күшеюіне байланысты болды. 1918 жылғы Манс жалпы ереуілі нанға субсидия беруді, соғыс кезіндегі азық-түлік тапшылығынан туындаған жоғары бағалармен күресуді және аралдың туризм индустриясының құлдырауынан туындаған үй шаруашылықтарының табысының азаюын тоқтатуды мақсат етті. Осы уақытта Тинвальд Бірінші дүниежүзілік соғыстағы тұтқындар лагерьлерін ұйымдастыру үшін Ұлыбританиядан айтарлықтай қаржы алды. Ереуіл 4 шілдеде басталды және губернатор Рагланды 1918 жылғы Тинвальд күнінің салтанатын жоюға мәжбүр етті. Раглан ақырында нанға субсидия беруден бас тартты және содан кейін ұзақ мерзімді науқас демалысына кетті. Жұмысшылар одағының Манкс бөлімшесінің негізін қалаушы және ереуілдің көшбасшыларының бірі Алф Тир 1918 жылы «Аралдағы ең күшті адам» деп сипатталды. Бұл соғыс жағдайларының тағдырды қалай өзгертетініне керемет дәлел болды. 1919 жылдан бастап, Еңбек партиясының үміткерлері аралдағы барлық сайлау округтерінде бақ сынады, ал 1946 жылға дейін партия Кейтс палатасында төрттен жеті орынға ие болды. 1920 жылы жаңа Тинвальд әлеуметтік реформалар бағдарламасын бастады. 1920 жылы қарттарға зейнетақы тағайындалды, Ұлттық денсаулық сақтау туралы заң қабылданды, жаңа Білім беру заңы қабылданды және мектеп медициналық қызметі құрылды. 1921 жылы дүкендер жұмыс уақыты туралы заң қабылданды және қыста жұмыс істеу схемасы құрылды, мысалы, жағалау жолдары салу сияқты жұмыстар атқарылды. Жұмыссыздық қыс айларында жоғары болды, өйткені туризм, ауыл шаруашылығы және балық аулау негізінен жазғы маусымда жүзеге асырылды. 1922 жылдан 1924 жылға дейін арал бойынша тұрғын үй салу бағдарламасы кеңейтілді. 1933 жылы МЛП-дан Марион Шиммин МХК-ға сайланған алғашқы әйел болды. Ол жақында қайтыс болған Кристофер Р. Шимминнің жесірі болды және оны Пилдің МХК-сы ретінде алмастырды. 1946 жылғы сайлауда партия Ұлыбританияның 1945 жылғы жалпы сайлауындағы британдық Еңбек партиясының табысына еліктеуге үлкен үміт артып, сайлауға батыл социалистік манифестпен қатысты. Партия спикер орынды қоспағанда, Кейтс палатасының барлық орындарында бақ сынады, бірақ тек екеуінде ғана жеңіске жетті. 1950-1960 жылдары партия шектеулі қалпына келді, бірақ ол 1946 жылға дейінгі өкілдік деңгейіне ешқашан жете алмады. Құрылғаннан бері Манс Еңбек партиясы әрбір сайлауда жерді, көлікті және коммуналдық қызметтерді мемлекеттендіру саясатын ұстанып келді. Алайда, партияның 1946 жылғы жалпы сайлаудағы жеңілісінен кейін Манкс лейбористері мемлекеттендіру саясатын жақтауын тоқтатты. Бұл 1994 жылы партия конституциясының IIIb-тармағын өзгерткенде бекітілді, бұл Ұлыбританияның Еңбек партиясының IV-тармағына сәйкес келеді. IIIb-тармақтың бастапқы нұсқасы «өндіріс құралдарына ортақ меншік» деп айтылса, 1994 жылғы жаңа редакция партияны «Мэн аралы халқының саяси, әлеуметтік және экономикалық бостандығын дамытуға және әлеуметтік әділетсіздік пен төзімсіздікке қарсы күреске» шақырды. 2001 жылғы сайлауда партия дауыс берудің ең жоғары пайызын (17,3%) жинады және оның үш үміткерінің екеуі сайланды. Алайда, сайлауда дауыс пен орынның басым бөлігін тәуелсіз кандидаттар жеңіп алды, ал саяси қысым тобы, Прогрессивті Үкімет үшін одақ, одан да көп орынды (үш) жеңіп алды, бірақ дауыстардың аз бөлігін (14,6%) алды. Манс Еңбек партиясы Тинвальдта мүшелері болған кезде үнемі әсер етіп келді, өйткені МЛП мүшелері министрлер мен кеңес төрағалары болып тағайындалды. Бұл аралдың саяси жүйесінің бір бөлігі болып табылады, ол қазіргі заманда көбінесе коалиция мен консенсусқа негізделген, ал Тинвальд мүшелерінің көпшілігінде әкімшілік жауапкершілік бар. Либерал Ваннин партиясын Питер Карран құрды, ол 2004 жылға дейін Манс Еңбек партиясының Кейтс палатасының мүшесі болды. Дэвид Кретни 2011 жылғы жалпы сайлауда сәтті сайланған Манс Еңбек партиясының жалғыз үміткері болды. 2013 жылдың наурыз айында Майкл Рональд Колеман, бұрын 2006 жылғы жалпы сайлауда Кейтс палатасына сайлануға тырысқан (дауыстардың 16,3%) Легислативтік кеңеске мүше болып тағайындалды. 2015 жылдан бастап бұрынғы МХК Дэвид Кретни Легислативтік кеңестің мүшесі болды, бұл партияға екінші орын берді, оның мерзімі 2020 жылдың ақпанында аяқталды. Майкл Колеманның мерзімі 2018 жылдың наурыз айында аяқталды, Дэвид Кретни партияның жалғыз өкілі болды, оның мерзімі 2020 жылдың ақпанында аяқталды. 2018 жылы Манс Еңбек партиясы сол жылы өткен ТМД есебінен шұғыл шаралар қабылдауға шақырған Ман аралының Климаттық өзгеріс коалициясының құрылтайшы мүшесі болды. Жұней Фарагер 2020 жылдың 27 маусымында сенбі күні Манс Еңбек партиясының жаңа басшысы және Сара Малтби жаңа төраға болып сайланды.

Жергілікті билік

Партияның сайлаудағы қайта өрлеуі 2020 жылдың қазан айында Девон Уотсон мен Сэмюэл Хамер Дуглас қалалық кеңесіне толыққанды сайлауда Дерби округіндегі екі бос орынды жеңіп алғаннан бастау алды. 2021 жылғы жергілікті билік сайлауына Дугласта Девон Уотсон, Сэмюэл Хамер және Питер Вашингтон, ал Ончанда Фенелла Логан қатысты. Девон Уотсон мен Питер Вашингтон Дуглас қалалық кеңесіне сайланды, ал Фенелла Логан Ончан комиссары болып сайланды.

Кілттер үйі

2021 жылғы жалпы сайлауға партия үш үміткер ұсынды. Джони Фарагер Дуглас Ист округінде және Сара Малтби Дуглас Оңтүстік округінде өздерінің сайлауларында жеңіске жетті, ал Гарет Янг Гарф округінде 1021 дауыспен лайықты үшінші орынды иеленді. + Ключтер палатасы сайлауы Дауыстар % Орындықтар19198,675 21.61% 19 2412,744 28.0% 1929 7,573 18.9% 1934 12,072 23.9% 1946 18,860 31.46% 1951 19,164 33.3% 1956 6,632 16.8% 1962 1966 1971 1976 1981 1986 1991 1996 2001 4,261 9.1% 2006 2,561 5.0% 2011 1,749 3.1% 2016 773 1.4% 2021 3,006 5.1%