Аса Уитни: Нью-Йорк саудагері және трансконтиненталдық теміржолдың бастамашысы
Asa Whitney
Аса Уитни (1797-1872) – американдық кәсіпкер, тауар сатушы және трансконтиненталдық теміржол құрылысын қолдаған алғашқы демеушілердің бірі. Тарихымен танысыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нью-Йорк қаласының саудагері Аса Уитни (1797–1872) өте табысты құрғақ тауарлар саудагері және трансконтиненталды темір жолдың жақтаушысы болды. Ол американдық трансконтиненталды темір жолдың алғашқы демеушілерінің бірі еді. 1842–1844 жылдары Қытайға сапар жасаған кезде Уитни Атлантикадан Тынық мұхитына дейінгі трансконтиненталды темір жолдың қажеттілігін түсінді.
the New York City merchant
Asa Whitney (1797–1872) was a highly successful dry goods merchant and transcontinental railroad promoter. He was one of the first backers of an American transcontinental railway. A trip to China in 1842–44 impressed upon Whitney the need for a transcontinental railroad from the Atlantic to the Pacific.
Ерте өмір
Аса Уитни 1797 жылдың 14 наурызында Коннектикут штатының Солтүстік Гротон қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы Сара Митчелл және Шубаэль Уитни болды. Ол мақта тазартатын машинаны ойлап тапқан Илай Уитнимен шалқы туыс. Олар бесінші туысқан болған. Уитни отбасы бес буыннан бері фермерлікпен айналысып келген. Бірақ, Аса Уитни өте ерте жасынан ауыл шаруашылығына қызығушылық танытпады және саудагер болуды қалады.
Asa Whitney was born on March 14, 1797, in North Groton, Connecticut. His parents were Sarah Mitchell and Shubael Whitney. He is distantly related to Eli Whitney, the inventor of the cotton gin. They were fifth cousins. For five generations, the Whitney family had been farmers. However, from a young age, Asa Whitney showed no interest in agriculture and wanted to be a merchant.
Мансап
Ол Нью-Йоркке он тоғызынан кейін саудагер болу арманымен барды. Ол француз тауарларын импорттайтын үлкен фирмада кеңсе кызметкері болып жұмыс бастады. Ол қызмет бабымен жоғарылатылып, 1832 жылға қарай сәтті құрғақ тауар саудагеріне айналды.
He went to New York in his late teens to chase his dream of being a merchant. He began as a clerk, working for a huge importer of French goods. He was promoted, and, by 1832, he was a successful dry goods merchant.
Қытайға саяхат
Екінші әйелі қайтыс болғаннан кейін, Нью-Йорктегі мүлігі ипотекаға алынып, аукционға қойылды. Уитни мүлігі үшін бар болғаны 10 000 доллар алды. Ол қалған жерлерін сатып, қызығушылығын Қытайға бұрды. 1842 жылдың 18 маусымында ол "Оскар" атты кемесімен Қытайға жол тартты. "Оскар" кемесі көптеген тауарлармен толы болғандықтан, өте баяу жылды. Қытайға сапар әдетте 100 күнге созылар еді, ал жаңа кемелер тіпті 79 күнде де жетіп жете алатын. Бірақ Уитнидің сапары 153 күнге созылды, бұл сол жылғы ең баяу сапардың рекорды болды. Осы сапарда Уитни өте ашуланып, жиі ашуға беріліп, ызаланды. Ол Қытайға Опиум соғысы кезінде келді, бұл британдықтар мен қытайлықтар арасындағы дау-жанжал еді. Дау басылғаннан кейін көптеген елдер Қытаймен сауда жасауды бастады, ал Уитни шай, дәмдеуіштер және басқа да тауарларды экспорттауға көмектескен америкалықтардың бірі болды. Оның кірісі арта бастады. Қытайдан кеткен кезде ол зейнетке шығуға жеткілікті ақша жинады. Қытайда бір жыл төрт ай өткен соң, 1844 жылдың 2 сәуірінде ол үйіне қайтып келді. Оның кері жолы да ұзақ және қиын болды.
After his second wife died, his property in New York faced foreclosure and was put up for auction. Whitney was only given $10,000 for his property. He sold the rest of his land and drew his interests toward China. On June 18, 1842, he set sail to China on his ship, the Oscar. The Oscar was loaded down with a lot of goods which resulted in the ship moving very slowly. The voyage to China usually took around 100 days, and newer ships could make the trip in as short as 79 days. However, Whitney’s trip took 153 days, a record slowness for the year. Whitney became very angry during this trip and he was apt to having rages and temper tantrums. He arrived in China during the Opium Wars, which was a dispute between the British and the Chinese. After the dispute died down, many other nations began to trade with China, and Whitney became one of a few Americans who helped with the exportation of teas, spices, and other goods. His profits began piling up. By the time he left China, he had enough money to retire. His time in China lasted a year and four months, and he headed back home on April 2, 1844. His trip back was also very long and tedious.
Өлім
Аса Уитни өзінің арманының іске асуын көруге жетті; континенттерді байланыстырған алғашқы теміржол аяқталғанда ол тірі болды. Ол 1872 жылы, алтын бұранда орнатылғанынан үш жыл өткен соң, ішек қызбасынан қайтыс болды.
Asa Whitney lived long enough to see his dream become a reality; he was alive when the first transcontinental railroad was completed. He died in 1872, three years after the golden spike was laid, of typhoid fever.
Мұра
Уитнидің жоспары сәтсіз аяқталғанымен, құрлықтық теміржол идеясы тарала бастады. Оның жоспары көптеген жас, еңбекқор инженерлерге шабыт берді, солардың бірі – Теодор Юда, ол құрлықтық теміржол арманын іске асыруға үлкен үлес қосты.
Although Whitney’s plan fell through, word began spreading of the idea of a transcontinental railroad. His plan inspired many young, ambitious engineers, one of which being Theodore Judah, a man who helped make the dream of a transcontinental railroad into a reality.