Кіріспе

Батыс Австралиядағы бұрынғы алмаз кені

Аргайл алмаз кені Батыс Австралияның солтүстігіндегі Шығыс Кимберли аймағында орналасқан алмаз кені. Аргайл кейде көлем бойынша әлемдегі ең ірі алмаз өндіруші болды (2018 жылы 14 миллион карат), бірақ жоғары сапалы алмастардың үлесі төмен болды. Бұл қызыл және күлгін алмастардың жалғыз белгілі маңызды көзі (әлемдік өнімнің 90% -дан астамын өндіреді), сонымен қатар шампан, коньяк және сирек кездесетін көк түсті алмастар сияқты басқа табиғи түсті алмастардың көп бөлігін қамтамасыз етті. 37 жылдық жұмыстан кейін және 865 миллионнан астам карат шикі алмас өндіргеннен кейін, 2020 жылдың қараша айында кен өндіру тоқтатылды. Кеніш операторы Rio Tinto кенішті тоқтатуды және кем дегенде 2025 жылға дейін учаскені қалпына келтіруді жоспарлап отыр. Аргайл алмаз кеніші, әдеттегі кемберлит құбырының орнына, лампроиттің жанартау құбырын пайдаланған алғашқы табысты коммерциялық алмаз кеніші болып табылады; АҚШ-тың Арканзас штатындағы лампроит құбырынан алмаз өндіруге жасалған бұрынғы әрекеттер коммерциялық тұрғыдан сәтті болмады. Аргайл кеніші Рио Тинто тобына тиесілі, ол әртараптандырылған тау-кен компаниясы, сонымен қатар Канададағы Диавик алмаз кеніші мен Зимбабведегі Мурова алмаз кенішіне де ие.

Орналасқан жері

Аргайл алмаз кеніші Австралияның Батыс Австралия штатының солтүстік-шығысындағы Кимберли аймағында орналасқан. Ол Аргайл көлінің оңтүстік-батысында, Мацу жотасында және Дарвиннің оңтүстік-батысында жатыр. Ең жақын елді мекеннен (Кунунура) жолмен қашықтығы алыс болғандықтан, кеніш аумағында толыққанды тұрғын лагерь салынды. 520 жұмысшының көп бөлігі Перттен, шамамен алыс жерден, екі апталық кезекті жұмысқа қатысты. Кеніш жергілікті жұмыс орындарын көбейтуге мүдделі болды және көптеген жергілікті халық шахтада жұмыс істеді.

Тарих

Австралияда XIX ғасырдың соңынан бастап аллювиалды түрде жиналған алмаздардың шағын мөлшерлері белгілі болды, оларды алтын іздеген кеншілер алғаш рет тапты. Алайда, алмаздардың түпкі қайнағы – вулкандық құбыр анықталған жоқ. 1969 жылы Леннард өзені (Эллендейл аймағы) бойындағы Батыс Кимберли аймағында бірнеше аллювиалды алмаз табылғаннан кейін, «Калумбуру бірлескен кәсіпорны» деп аталатын тау-кен компанияларының консорциумы Батыс Австралияда осы алмаздардың көзін жүйелі түрде іздестіруді бастады. «Танганика Холдингс», «Калумбуру бірлескен кәсіпорнының» (кейіннен «Аштон бірлескен кәсіпорны») бөлігі, Морин Маггериджді жұмысқа алды. 1979 жылы Маггеридж Аргайл көліне құятын шағын арнаның су тасқынында алмаз үлгілерін тапты. Ол алмаздардың бастауын тез арада анықтап, Смоук-Крик өзенінің бастауына жеткізді. Өндіріс 1994 жылы шарына жетті, сол кезде өндірілді. Аргайлдің ашық карьерінен тонналармен шикі алмаз өндірілді. Аргайлдің асыл тас сапасындағы өндірісінің көп бөлігі қоңыр алмастардан тұрды. Бұл алмастарды сату көбінесе қиындық тудыратын, бірақ Rio Tinto қоңыр алмастарды шампан мен коньяк түстері ретінде насистеу үшін он жылдық маркетингтік науқанда біршама сәттілікке қол жеткізді. Ал компанияның қызғылт, күлгілт және қызыл түсті алмаздарды сатуда ешқандай қиындықтары болған жоқ, себебі олар өте сирек және жоғары сұранысқа ие, сондықтан жоғары бағаға сатылады. Қызғылт алмаздар Перт қаласындағы мамандандырылған команда тарапынан өңделді және жылтыратылды, содан кейін олар бүкіл әлемдегі клиенттерге сатылды. Кен орнында кенді өңдеу және алмаздарды сұрыптау құрылғылары орналасқан. Алмаздар кеннен алынып, қышқылмен жуылғаннан кейін сұрыпталып, одан әрі сұрыптау және сату үшін Пертке жіберілді. Алмастардың айтарлықтай бөлігі Үндістанда кесілді, онда төмен еңбекақы алмастың кіші өлшемдерін пайда табу үшін кесуге мүмкіндік берді; бұл Аргайл кеніші үшін ерекше маңызды болды, себебі ол орташа есеппен басқа кеніштерге қарағанда кішігірім шикі алмаз өндірді.

Алмастың сипаттамалары

Аргайл алмаз кенішінде өндірілген алмаздардың орташа сапасы төмен болды. Өндірілген алмастардың тек 5% ғана әсемдік сапасына ие, ал әлемдік орташа көрсеткіш 20% құрайды. (Авторы Жанин Робертс "әсемдік сапасына жақын" бағалауын субъективті және қате болып санайды, себебі қалау болған жағдайда осы алмастарды әсемдік тастарға кесуге болады.) Қалған 95% шамамен "әсемдік сапасына жақын" және индустриалды сорттарға тең бөлінген; Аргайл алмастарының 80% қоңыр, одан кейін 16% сары, 2% ақ, 2% сұр және 1% азай қызғылт және жасыл. Қызғылт және қызыл алмаз өндірісінің көлемі аз болғанымен, Аргайл кеніші әлемдегі жалғыз сенімді көзі болып табылды, ол барлық қызғылт және қызыл алмастардың 90-95% өндірді. Көптеген Аргайл алмастары 1а типті болып жіктеледі (алмаздың материалдық қасиеттерін қараңыз) және азот қоспаларының төмен деңгейіне ие, ал олардың түсі кристалл торының құрылымдық кемшіліктерінен туындайды. Аргайл алмастары ультракүлгін сәуле астында көк немесе бозғылт жасыл түсті флуоресценция көрсетеді, ал рентген сәулесі астында көк-ақ түсті болады. Ең көп кездесетін қоспа – өзгермеген графит, одан кейін апельсин гранаты, пироксен және оливиннің кристалдық қоспалары.

Жыл сайынғы алмаз тендері

1984 жылдан 2021 жылға дейін әр жыл сайын Аргилдің қызғылт алмаз тендері деп аталатын, эксклюзивті, тек шақыру арқылы қатысуға болатын, ең жақсы қызғылт алмаздардың шағын жиынтығы ұсынылды. Кен орнынан өндірілген әрбір шикі қызғылт алмазға қарағанда, тендерде сатуға тек бірнеше жылтыратылған алмаз ғана ұсынылды. 2009 жылдың наурыз айында Аргил сирек кездесетін көк алмаздардың алғашқы тендерін жариялады. "Көк айдың бір сәті" атты жиынтық бірнеше жыл бойы жиналды және құнды көк және күлгін алмаздардан тұрды, олардың жалпы салмағы ... құрады. 2016 жылы тендер, Diamond Investment & Intelligence Center хабарлағандай, 20 жылдық тарихындағы ең көп сатылған тендер рекордын жаңартты. Кен орнының жабылуымен бірге 2020 жылғы тендер тағы да рекордтық көрсеткіштерді орнатты, себебі ол осындай сатылымдардың соңғы екіншісі болды. 2021 жылы өткен соңғы тендер одан да рекордтық нәтижелерді көрсетті.

Резервтер

Аргайл кенішінің бастапқы дәлелденген қоры 61 миллион тонна кенді құрады, орташа кеннің сапасы тоннасына шамамен … каратты құрады. Тағы 14 миллион тонна кеннің қоры бар екендігі бағаланды, оның сапасы тоннасына … карат (85 миллион карат, 17 000 кг) шамасында. 2001 жылғы мәліметтер бойынша, ашық карьердегі қорлар мен ресурстар 2,5-3,0 каратты (500-600 мг) тоннасына қамтиды, бұл қазіргі өндіріс деңгейін 2007 жылға дейін сақтауға жеткілікті. Аргайл кенішіндегі кеннің сапасы ерекше жоғары, көптеген коммерциялық алмаз кеніштерінде орташа сапасы тоннасына … құрайды. Аллювиалдық алмаз кен орындарының таусылғанына сенімді. 1989-1990 жылдары карьер еденінен 300 метрден астам тереңдіктен бұрғылау үлгілері алынды. 1989 жылдың соңында 238 миллион тонна кен, оның сапасы тоннасына 3,7 карат екені бағаланды. Бұл ресурстың көп бөлігі ашық карьердің астында орналасқан және 1990 жылдардың ортасында жүргізілген жер асты кенін зерттеу нысаны болды. 1990 жылдардың соңында 25 миллион тонна тау жынысынан тұратын ашық карьердің батыс қабырғасының бір бөлігі құлап бастады. 1998 жылы батыс қабырғасының тұрақсыз бөлігін алып тастау немесе "қайта жабу" туралы шешім қабылданды, бұл ашық карьердің оңтүстік бөлігіндегі қосымша экономикалық кенді босатуға мүмкіндік берді. Бұл қайта жабу шамамен 100 миллион долларға бағаланды. Argyle компаниясы 2018 жылдың 2 наурызында бағаланған кен қоры 13 миллион тоннаға азайып, 16 миллион тоннаға жеткенін хабарлады. 2017 жылы 5 миллион тонна кен қазылып алынды. Болашақтағы өндіріс деңгейі мен сапасы туралы консервативті көзқарас экономикалық тоқтату критерийлерін жылдамдатуы мүмкін. Ашық карьердің астындағы алмаз құбырларынан алмаз өндірудің экономикалық тиімділігін бағалау үшін 70 миллион австралиялық долларына бағаланған барлау шахтасы салынды; бұл қорлар жер астынан (блокты құлау әдісімен) қазылатын болады, бұрынғы ашық карьер әдісі емес. 2005 жылдың соңында Rio Tinto Ltd операция экономикалық тұрғыдан тиімді екенін анықтады. Жер асты кенішінің құрылысы 2006 жылдың басында-ортасында басталды.

Экономика

Аргайл алмаз кеніші экономикалық тұрғыдан тиімді болды, себебі оның үлкен қоры мен жоғары сапалы кені алмаздың орташа төмен құнын өтеді. Аргайл алмаздарының өндірісінің бағаланған құны бар болғаны 7 АҚШ доллары/карат (35 АҚШ доллары/г) болды; бұл Канададағы Диавик кенішінде өндірілген алмаздар үшін 70 АҚШ доллары/карат (350 АҚШ доллары/г) және сол елдегі Экати кенішінде 170 АҚШ доллары/карат (850 АҚШ доллары/г) құнымен салыстырылады. Дегенмен, Аргайл кенішіндегі алмаздардың концентрациясы (кеннің сапасы) осы кен орындарына қарағанда екі-төрт есе жоғары болды. Бұл өндіруді экономикалық тұрғыдан тиімді етті, өйткені кен шығындары көбінесе алынған алмаз мөлшеріне емес, өңделген кен мөлшеріне байланысты.

Жер асты кеңейтуі

2005 жылы Rio Tinto компаниясына кен орнын ашық карьерден жер астына көшіру жобасын бастауға рұқсат берілді. Бұл жоспар кейінге шегерілді; 2010 жылдың қыркүйегінде Rio Tinto компаниясы қолданыстағы карьердің астында жер асты кен орнын дамыту туралы жаңа жоспарларын жариялады, бұл жылдық өнімді 9 миллион тоннаға дейін арттырды. Жоба 2013 жылы аяқталды, алайда тереңдетілген кен шығару операцияларының қымбаттылығына байланысты, кен өндіруге кеткен шығындар алмаз өнімінен асып түсе бастады. Жоба басымдықпен жер асты құрылысын қажет ететін, жоғары сапалы дамыту мен инженерлік шеберлікті талап ететін құрылыс болды. Block Cave 2020 жылдың соңына дейін Sandvik компаниясының автоматтандырылған кен өндіру технологиясы сияқты, соңғы тау-кен технологияларын пайдалана отырып жұмыс істеді.

Жабылу

2018 жылы экономикалық тұрғыдан пайдалы емес екендігі жарияланғаннан кейін, кен 2020 жылдың 3 қарашасында шамамен 865 миллион карат өндірген соң өндірісті тоқтатты. Келесі алты ай бойы қалған кендер өңделді, содан кейін жердің иелерімен бірлесіп он жыл бойы қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Соңғы алмастардың сатылымы 2022 жылға дейін Австралия мен АҚШ-та жалғасты.

Жалпы көздер

"Аргил кені және оның алмаздары". Австралия гемологиялық қауымдастығы. 2005 жыл. 2009 жылғы 24 қазанда қарастырылды. Жер обсерваториясы, НАСА (2002). "Жаңа суреттер: Аргил алмаз кеніші, Австралия". 2009 жылғы 24 қазанда қарастырылды. "Аргил алмаз түтігі, Батыс Австралия" VolcanoWorld. 2009 жылғы 24 қазанда қарастырылды.