Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грузияның үкімет басшысы
Head of government of Georgia
Грузияның премьер-министрі – Грузияның үкімет басшысы және бас атқарушы органы. Грузияда президент – мемлекет басшысының рәсімдік лауазымында болады және көбінесе тек бейнелі тұлға ретінде ғана әрекет етеді. Атқару билігі Үкіметке жүктелген. Премьер-министр Үкіметтің жұмысын ұйымдастырады, басқарады және бақылайды. Ол сондай-ақ Үкіметтің заң актілеріне қол қояды. Министрлерді тағайындайды және қызметтен босатады. Премьер-министр Грузияны шетелдегі қатынастарда өкілдік етеді және Грузия атынан халықаралық шарттар жасасады. Ол Грузия Парламенті алдында Үкіметтің қызметі үшін жауапты. Премьер-министрді парламенттік сайлауда ең жақсы нәтиже көрсеткен саяси партия ұсынады. Ұсынылған кандидат Парламенттің сенім білдіруін алуы тиіс. Қазіргі премьер-министр – Ираклий Кобахидзе, оны биліктегі «Грузин арманы» партиясы 2 ақпанда ұсынды және оның үкіметі 2024 жылдың 8 ақпанында бекітілді.
The prime minister of Georgia is the head of government and chief executive of Georgia. In Georgia, the president is a ceremonial head of state and mainly acts as a figurehead. The executive power is vested in the Government. The prime minister organizes, directs, and controls the functions of the Government. He also signs its legal acts. They appoint and dismiss ministers in the Cabinet. The prime minister represents Georgia in foreign relations and concludes international treaties on behalf of Georgia. They are accountable for the activities of the Government before the Parliament of Georgia. The prime minister is nominated by a political party that has secured the best results in the parliamentary election. The nominee must win the Confidence vote of the Parliament. The current prime minister is Irakli Kobakhidze, who was nominated by the ruling Georgian Dream party on 2 February and his government was approved on 8 February, 2024.
Тарих
Грузияда премьер-министр лауазымы 1918 жылғы мамырда тәуелсіздік жарияланғаннан кейін, Үкімет төрағасы деген атаумен енгізілді. 1921 жылғы ақпанда Советтік үкімет елді басып алғаннан кейін ол таратылды. Жаңадан тәуелсіздік алған Грузия 1991 жылғы тамызда премьер-министр лауазымын қайта орнатты, бірақ 1992 жылғы қаңтардағы әскери төңкерістен кейін де-факто, ал 1995 жылғы Конституцияда заң жүзінде таратылды. Лауазым 2004 жылғы ақпайдағы конституциялық түзетуде қайта енгізілді және 2012 мен 2018 жылдар аралығында қабылданған бірқатар түзетулер нәтижесінде одан әрі өзгертілді. 2004 жылы лауазым қайта құрылғаннан бастап және Михаил Саакашвили президенттік қызметін атқарған кезеңде премьер-министрді президент тағайындады және оның бас кеңесшісі болды, ал президент атқарушы биліктің басым бөлігін жүзеге асырды. Дегенмен, 2012 және 2018 жылғы конституциялық түзетулер күшіне енгеннен кейін, Грузия парламенттік республика болып бекітілді, президенттің атқарушы өкілеттіктері жойылды және премьер-министрге берілді.
The office of prime minister under the name of the chairman of Government was introduced in Georgia upon its declaration of independence in May 1918. It was abolished with the Soviet takeover of the country in February 1921. The newly independent Georgia established the position of prime minister in August 1991, only to be abolished de facto in the aftermath of the January 1992 military coup and legally in the 1995 Constitution. The office was reintroduced in the February 2004 constitutional amendment and further modified as a result of series of amendments passed between 2012 and 2018. From the office's reestablishment in 2004 and throughout the presidency of Mikheil Saakashvili, the prime minister was appointed by the President and served as his chief adviser, while the President exercised most of the executive powers. However, after the entry into force of the 2012 and 2018 constitutional amendments, that instituted Georgia as a parliamentary republic, the president's executive powers were eliminated and transferred to the prime minister.
Біліктіліктері
Грузия азаматы, сонымен қатар басқа мемлекеттің азаматы болса, премьер-министр лауазымын атқара алмайды.
The office of prime minister may not be held by a citizen of Georgia who is simultaneously the citizen of another country.
Тағайындау
Парламенттік сайлауда ең жақсы нәтиже көрсеткен саяси партия премьер-министрді ұсынады. Премьер-министрлікке үміткер және оның министрлік кандидаттары Парламенттің сенім дауысын алуға тиіс, содан кейін сенім дауысынан кейін 2 күн ішінде Грузия Президенті оларды ресми түрде тағайындайды. Егер Президент белгіленген мерзімде премьер-министрді тағайындамаса, премьер-министр автоматты түрде тағайындалады. Егер Парламент сенім дауысын белгіленген мерзімде өткізбесе, Президент тиісті мерзім аяқталғаннан кейін екі аптадан бұрын емес, үш аптадан кешіктірмей Парламентті таратып, мерзімінен тыс парламент сайлауын жариялайды.
The prime minister is nominated by a political party that has secured the best results in the parliamentary election. The nominee for premiership and his ministerial candidates must win the confidence vote of the Parliament and then, within 2 days of a vote of confidence, be formally appointed by the president of Georgia. If the president does not appoint the prime minister within the established time frame, the prime minister will be appointed automatically. If the parliamentary vote of confidence is not passed within the established time frame, the president dissolves the Parliament no earlier than two weeks and no later than three weeks after the respective time frame has expired, and calls extraordinary parliamentary election.
Функциялар
Грузияның премьер-министрі – Үкімет басшысы, Үкіметтің қызметіне, министрлерді тағайындауға және қызметтен босатуға жауапты. Олар Парламент алдында есеп береді. Премьер-министр Үкіметтің заң актілеріне қол қояды.
The prime minister of Georgia is the head of the Government, responsible for government activities and appointment and dismissal of ministers. They are accountable before the parliament. The prime minister signs the legal acts of the government
Премьер-министр әскери жағдай кезінде Парламенттың келісімінсіз Қорғаныс күштерін пайдалануға құқылы. Әскери жағдай кезінде премьер-министр Грузия Президенті төрағалық ететін консультативтік орган – Ұлттық қорғаныс кеңесінің мүшесі болады. Ресми түрде Бас қолбасшы Президент болғанымен, іс жүзінде әскери басқару Үкімет пен Премьер-министрдің құзырында болады. Премьер-министр сондай-ақ Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің төрағасы болып табылады.
The prime minister has the right to use the Defense Forces without the Parliament's approval during martial law. During the martial law, the prime minister becomes a member of the National Defense Council, a consultative body chaired by the president of Georgia. Although it is the president who is officially the commander in chief, in practice, the military is managed by the Government and prime minister. The prime minister is also the head of the National Security Council.
Үкімет төрағасы (1918-1921)
Жоқ. (Номер) Портрет аты Лауазым мерзімі Саяси партия Сайланды Сілтемелер Лауазымға кірген Лауазымнан кеткен Лауазымда болған уақыты 1 Ной Рамишвили (1881–1930) 26 мамыр 1918 24 маусым 1918 Грузияның Социал-демократиялық партиясы 2 Ной Жордания (1868–1953) 24 маусым 1918 18 наурыз 1921 Грузияның Социал-демократиялық партиясы 1919
No. (Number) Portrait Name Term of office Political party Elected Ref. (Refences) Took office Left office Time in office 1 Noe Ramishvili(1881–1930) 26 May 1918 24 June 1918 Social Democratic Party of Georgia 2 Noe Zhordania(1868–1953) 24 June 1918 18 March 1921 Social Democratic Party of Georgia 1919
Халық комиссарлары кеңесінің төрағалары (1921-1946 жж.)
Жоқ. (Номер) Портрет Атауы Қызмет мерзімі Саяси партия Сайланды Сілтемелер (Реф.) Қызметке кірген Қызметтен кеткен Қызметте болған уақыт 1 Поликарп Мдивани (1887–1937) 7 наурыз 1922 19 сәуір 1922 Грузия Коммунистік партиясы — 2 Сергей Кавтарадзе (1885–1971) 19 сәуір 1922 21 қаңтар 1923 Грузия Коммунистік партиясы — 3 Шалва Елиава (1883–1937) 21 қаңтар 1923 14 маусым 1927 Грузия Коммунистік партиясы — 4 Лаврентий Картвелишвили (1890–1938) 14 маусым 1927 7 маусым 1929 Грузия Коммунистік партиясы — 5 Филипп Махарадзе (1886–1941) 1 маусым 1929 20 қаңтар 1931 Грузия Коммунистік партиясы — 6 Леван Сухишвили 20 қаңтар 1931 22 қыркүйек 1931 Грузия Коммунистік партиясы — 7 Герман Мгалоблишвили (?–1937) 22 қыркүйек 1931 9 шілде 1937 Грузия Коммунистік партиясы — 8 Валериан Бакрадзе (1901–1971) 9 шілде 1937 15 сәуір 1946 Грузия Коммунистік партиясы 1938
No. (Number) Portrait Name Term of office Political party Elected Ref. (Refences) Took office Left office Time in office 1 Polikarp Mdivani(1887–1937) 7 March 1922 19 April 1922 Communist Party of Georgia — 2 Sergey Kavtaradze(1885–1971) 19 April 1922 21 January 1923 Communist Party of Georgia — 3 Shalva Eliava(1883–1937) 21 January 1923 14 June 1927 Communist Party of Georgia — 4 Lavrenty Kartvelishvili(1890–1938) 14 June 1927 7 June 1929 Communist Party of Georgia — 5 Filipp Makharadze(1886–1941) 1 June 1929 20 January 1931 Communist Party of Georgia — 6 Levan Sukhishvili 20 January 1931 22 September 1931 Communist Party of Georgia — 7 German Mgaloblishvili(?–1937) 22 September 1931 9 July 1937 Communist Party of Georgia — 8 Valerian Bakradze(1901–1971) 9 July 1937 15 April 1946 Communist Party of Georgia 1938
Министрлер кеңесінің төрағалары (1946-1991)
Жоқ. (Номер) Портрет Атауы Қызмет мерзімі Саяси партия Сайланған Сілтемелер (Реф.) Қызметке кірген Қызметтен кеткен Қызметте болған уақыты 8 Валериан Бакрадзе (1901–1971) 15 сәуір 1946 26 наурыз 1947 Грузия Коммунистік партиясы — 9 ზაქარია ჩხუბიანიშვილი (1903–?) 26 наурыз 1947 6 сәуір 1952 Грузия Коммунистік партиясы 1947 10 Захари Кетсховели (1902–1970) 6 сәуір 1952 16 сәуір 1953 Грузия Коммунистік партиясы 1951 (8) Валериан Бакрадзе (1901–1971) 16 сәуір 1953 20 қыркүйек 1953 Грузия Коммунистік партиясы — 11 Гиви Джавахишвили (1912–1985) 21 қыркүйек 1953 17 желтоқсан 1975 Грузия Коммунистік партиясы 1955, 1959, 1963, 1967, 1971 12 Зураб Патаридзе (1928–1982) 17 желтоқсан 1975 5 маусым 1982 Грузия Коммунистік партиясы 1975, 1980 13 Картвелишвили, Дмитрий Леванович (1927–2009) 2 шілде 1982 12 сәуір 1986 Грузия Коммунистік партиясы — 15 Черкезия, Отар Евтихиевич (1933–2004) 12 сәуір 1986 29 наурыз 1989 Грузия Коммунистік партиясы 1985 16 Чхеидзе, Зураб Амвросиевич (1930–2007) 29 наурыз 1989 14 сәуір 1989 Грузия Коммунистік партиясы — 17 Читанава, Нодари Амросиевич (1935 ж.т.) 14 сәуір 1989 15 қараша 1990 Грузия Коммунистік партиясы — 18 Тенгиз Сигуа (1934–2020) 15 қараша 1990 18 тамыз 1991 Тәуелсіз 1990
No. (Number) Portrait Name Term of office Political party Elected Ref. (Refences) Took office Left office Time in office 8 Valerian Bakradze(1901–1971) 15 April 1946 26 March 1947 Communist Party of Georgia — 9 ზაქარია ჩხუბიანიშვილი(1903–?) 26 March 1947 6 April 1952 Communist Party of Georgia 1947 10 Zakhary Ketskhoveli(1902–1970) 6 April 1952 16 April 1953 Communist Party of Georgia 1951 (8) Valerian Bakradze(1901–1971) 16 April 1953 20 September 1953 Communist Party of Georgia — 11 Givi Javakhishvili(1912–1985) 21 September 1953 17 December 1975 Communist Party of Georgia 19551959196319671971 12 Zurab Pataridze(1928–1982) 17 December 1975 5 June 1982 Communist Party of Georgia 19751980 13 Картвелишвили, Дмитрий Леванович(1927–2009) 2 July 1982 12 April 1986 Communist Party of Georgia — 15 Черкезия, Отар Евтихиевич(1933–2004) 12 April 1986 29 March 1989 Communist Party of Georgia 1985 16 Чхеидзе, Зураб Амвросиевич(1930–2007) 29 March 1989 14 April 1989 Communist Party of Georgia — 17 Читанава, Нодари Амросиевич(born 1935) 14 April 1989 15 November 1990 Communist Party of Georgia — 18 Tengiz Sigua(1934–2020) 15 November 1990 18 August 1991 Independent 1990
Премьер-министр (1991-1995)
Жоқ. (Номер) Портрет Атауы Қызмет мерзімі Саяси партия Сайланды Сілтеме (Дереккөздер) Қызметке кірді Қызметтен кетті Қызметте болған уақыт — Мурман Оманидзе (1938–2020) уақытша 18 тамыз 1991 23 тамыз 1991 Тәуелсіз — 1 Бесарион Гугушвили (туған 1945) 23 тамыз 1991 6 қаңтар 1992 Дөңгелек үстел — Еркін Грузия — 2 Тенгиз Сигуа (1934–2020) 6 қаңтар 1992 6 тамыз 1993 Тәуелсіз 1992 — Эдуард Шеварднадзе (1928–2014) уақытша 6 тамыз 1993 20 тамыз 1993 Тәуелсіз — 3 Отар Пацация (1929–2021) 20 тамыз 1993 5 қазан 1995 Тәуелсіз —
No. (Number) Portrait Name Term of office Political party Elected Ref. (Refences) Took office Left office Time in office — Murman Omanidze(1938–2020)acting 18 August 1991 23 August 1991 Independent — 1 Besarion Gugushvili(born 1945) 23 August 1991 6 January 1992 Round Table—Free Georgia — 2 Tengiz Sigua(1934–2020) 6 January 1992 6 August 1993 Independent 1992 — Eduard Shevardnadze(1928–2014)acting 6 August 1993 20 August 1993 Independent — 3 Otar Patsatsia(1929–2021) 20 August 1993 5 October 1995 Independent —
Мемлекеттік министр (1995-2004)
Жоқ. (Номер) Портрет Атауы Қызмет мерзімі Саяси партиясы Сілтеме (Дереккөздер) Қызметке кірген Лауазымнан кеткен Қызметте болған уақыт 1 Нико Лекишвили (1947 ж.т.) 8 желтоқсан 1995 26 шілде 1998 Грузия азаматтарының одағы 2 Важа Лорткапинидзе (1949 ж.т.) 31 шілде 1998 11 мамыр 2000 Грузия азаматтарының одағы 3 Георгий Арсенишвили (1942–2010) 11 мамыр 2000 21 желтоқсан 2001 Грузия азаматтарының одағы 4 Автандил Жорбенадзе (1951 ж.т.) 21 желтоқсан 2001 7 қараша 2003 Грузия азаматтарының одағы 5 Зураб Жвания (1963–2005) 7 қараша 2003 17 ақпан 2004 Біріккен Ұлттық қозғалыс
No. (Number) Portrait Name Term of office Political party Ref. (Refences) Took office Left office Time in office 1 Niko Lekishvili(born 1947) 8 December 1995 26 July 1998 Union of Citizens of Georgia 2 Vazha Lortkipanidze(born 1949) 31 July 1998 11 May 2000 Union of Citizens of Georgia 3 Giorgi Arsenishvili(1942–2010) 11 May 2000 21 December 2001 Union of Citizens of Georgia 4 Avtandil Jorbenadze(born 1951) 21 December 2001 7 November 2003 Union of Citizens of Georgia 5 Zurab Zhvania(1963–2005) 7 November 2003 17 February 2004 United National Movement
Премьер-министр (2004 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Жоқ. (No) Портрет Атауы Лауазым мерзімі Саяси партия Сайланған үкімет(тер) Сілтеме (Дереккөздер) Қызметке кірген Қызметтен кеткен Қызметте өткен уақыт 4 Зураб Жвания (1963–2005) 17 ақпан 2004 3 ақпан 2005 Біріккен ұлттық қозғалыс 2004 Жвания — Михеил Саакашвили (1967 ж.т.) әрекет етуші 3 ақпан 2005 17 ақпан 2005 Біріккен ұлттық қозғалыс — Жвания 5 Зураб Ногхаидели (1964 ж.т.) 17 ақпан 2005 16 қараша 2007 Біріккен ұлттық қозғалыс — Ногхаидели — Георгий Барамидзе (1968 ж.т.) әрекет етуші 16 қараша 2007 22 қараша 2007 Біріккен ұлттық қозғалыс — Ногхаидели 6 Ладо Гургенидзе (1970 ж.т.) 22 қараша 2007 1 қараша 2008 Тәуелсіз — Гургенидзе 7 Григол Мгалоблишвили (1973 ж.т.) 1 қараша 2008 6 ақпан 2009 Тәуелсіз 2008 Мгалоблишвили 8 Ника Гилаури (1975 ж.т.) 6 ақпан 2009 4 шілде 2012 Тәуелсіз — Гилаури 9 Вано Мерабишвили (1968 ж.т.) 4 шілде 2012 25 қазан 2012 Біріккен ұлттық қозғалыс — Мерабишвили 10 Бидзина Иванишвили (1956 ж.т.) 25 қазан 2012 20 қараша 2013 Грузин арманы 2012 Иванишвили 11 Иракли Гарибашвили (1982 ж.т.) 20 қараша 2013 30 желтоқсан 2015 Грузин арманы — Гарибашвили I 12 Георгий Квирикашвили (1967 ж.т.) 30 желтоқсан 2015 26 қараша 2016 Грузин арманы — Квирикашвили I 26 қараша 2016 30 маусым 2018 2016 Квирикашвили II 13 Мамука Бахтадзе (1982 ж.т.) 20 маусым 2018 2 қыркүйек 2019 Грузин арманы — Бахтадзе 14 Георгий Гакария (1975 ж.т.) 8 қыркүйек 2019 24 желтоқсан 2020 Грузин арманы — Гакария I 24 желтоқсан 2020 18 ақпан 2021 2020 Гакария II — Майя Тскитишвили (1974 ж.т.) 18 ақпан 2021 21 ақпан 2021 Грузин арманы — 15 Иракли Гарибашвили (1982 ж.т.) 22 ақпан 2021 29 қаңтар 2024 Грузин арманы — Гарибашвили II 16 Иракли Кобахидзе (1978 ж.т.) 8 ақпан 2024 Қазіргі тағайындалған Грузин арманы — Кобахидзе
No. (Number) Portrait Name Term of office Political party Elected Government(s) Ref. (Refences) Took office Left office Time in office 4 Zurab Zhvania(1963–2005) 17 February 2004 3 February 2005 United National Movement 2004 Zhvania — Mikheil Saakashvili(born 1967)acting 3 February 2005 17 February 2005 United National Movement — Zhvania 5 Zurab Noghaideli(born 1964) 17 February 2005 16 November 2007 United National Movement — Noghaideli — Giorgi Baramidze(born 1968)acting 16 November 2007 22 November 2007 United National Movement — Noghaideli 6 Lado Gurgenidze(born 1970) 22 November 2007 1 November 2008 Independent — Gurgenidze 7 Grigol Mgaloblishvili(born 1973) 1 November 2008 6 February 2009 Independent 2008 Mgaloblishvili 8 Nika Gilauri(born 1975) 6 February 2009 4 July 2012 Independent — Gilauri 9 Vano Merabishvili(born 1968) 4 July 2012 25 October 2012 United National Movement — Merabishvili 10 Bidzina Ivanishvili(born 1956) 25 October 2012 20 November 2013 Georgian Dream 2012 Ivanishvili 11 Irakli Garibashvili(born 1982) 20 November 2013 30 December 2015 Georgian Dream — Garibashvili I 12Giorgi Kvirikashvili(born 1967) 30 December 2015 26 November 2016Georgian Dream — Kvirikashvili I26 November 201630 June 20182016Kvirikashvili II 13 Mamuka Bakhtadze(born 1982) 20 June 2018 2 September 2019 Georgian Dream — Bakhtadze 14Giorgi Gakharia(born 1975) 8 September 2019 24 December 2020Georgian Dream — Gakharia I24 December 202018 February 2021 2020Gakharia II — Maya Tskitishvili(born 1974) 18 February 2021 21 February 2021 Georgian Dream— 15 Irakli Garibashvili(born 1982) 22 February 2021 29 January 2024 Georgian Dream — Garibashvili II 16 Irakli Kobakhidze(born 1978) 8 February 2024 Incumbent Georgian Dream — Kobakhidze