Кіріспе

Porpitidae тұқымдасына жататын гидрозоандардың шағын тобы – хондрофоралар немесе порпитидтер. Бұл атау осы топтың ескірген атауынан шыққан болса да, кейбіреулер "хондрофора" терминін "порпитид" сөзінің синонимі ретінде қолдануды ыңғайлы деп санайды, әсіресе Porpita және Velella екі туысын талқылағанда. Олардың барлығы ашық мұхит бетінде тіршілік етеді және еттен қоректенетін, еркін жүзетін гидроидтардың колониялары болып табылады. Планктон қауымдастығындағы олардың рөлі пелагикалық медузалардың рөліне ұқсас. Хондрофоралар бір организмдей көрінеді, бірақ іс жүзінде арнайы желкен тәрізді құрылымдардың астында өмір сүретін полиптердің ұйымдасқан колониясы болып табылады. Porpitidae тұқымдасының ең белгілі өкілдері – көк түйме (Porpita porpita) және желкенмен жүзуші (Velella velella).

Сипаттама

Кішкентай жеке жануарлар белгілі бір міндеттерді орындау үшін маманданған; кейбіреулері колонияны су бетінде ұстауға қажетті орталық газға толы дискіні (алтын қоңыр түсті және хитинді материалмен қаттылатылған) құрайды; ал басқалары олжаны ұстау, көбею және ас қорыту сияқты міндеттер үшін сәулелі ескекшелер құрайды. Микропланктон – хондрофорлардың негізгі жемі. Олардың ешқайсысы күшті шаншып жармаса да, теріге тию тітіркенуге себеп болуы мүмкін. Жел мен тоқсанның ықпалында, хондрофорлар пелагикалық және ашық мұхитта қалқып жүреді. Олар көбінесе үлкен топтарда кездеседі; жаппай жағаға шығуы дағдылы құбылыс. Хондрофорлар ұсақ медузаларды бөліп көбейеді, олар жаңа колонияларды дамытады. Велелла, Порпитадан мөлдір, мембраналық желкен тәрізді қалқығыштарымен ерекшеленеді; газбен толтырылған мембраналар целлофанды еске түсіретін текстураға ие. Екі туыстың да бирюзадан қою көк түске дейінгі мантиясы және ескекшелері бар, кейде лимон сары түрлері де кездеседі. Ешқайсысы да аса ірі емес: Велелланың қалқығыштарының диаметрі әдетте 7,6 сантиметрден (3 дюйм) аспайды, ал Порпитаның қалқығыштарының диаметрі көбінесе 3,8 сантиметрден (1,5 дюйм) төмен болады.

Жүйелілік

Хондрофоралар отряды 1954 жылы А. К. Тотонмен гидрозоалардың осы ерекше туыстарын орналастыру үшін құрылды, себебі олардың таксономиялық жақындығы нақты болмады. Бұрын олар Антомедуза (сонымен қатар Атеката деп те аталатын) немесе Сифонофоралардың ішінде қарастырылған. Көптеген авторлар Тотонның жіктеуін қабылдағанмен, көптеген авторлар оларды Антомедуза/Атекатада сақтап келді. 1970-1980 жылдарға қарай, дерлік барлық гидрозоа жүйелеушілер осы туыстардың шынында да осы топқа жататынына келісті және Хондрофора отряды жойылды, оның орнына Porpitidae туысы келді, ол жақындағы Velellidae атауынан басымдық алды (топ әлі де отряд деңгейінде болғанда осы екі туысқа бөлінді). Қазіргі классификацияда Porpitidae гидрозоалардың Capitata кішіотрядына кіреді. Олардың шамамен 650-540 миллион жыл бұрын, Протерозойдың соңғы кезеңінде пайда болғаны есептеледі. Кентукки штатының солтүстік-шығысындағы Борден формациясының (Миссисипп дәуірі) Фермерлер мүшесінен табылған сирек жұмсақ денелі қазба хондрофорин қалдығы ретінде түсіндірілді, ал Калифорнияның Каррара формациясынан (Төменгі кембрий) потенциалды порпитидтер сипатталды.