Кіріспе

Генри Спенсер Эшби (1834 жылдың 21 сәуірі – 1900 жылдың 29 шілдесі) – кітап коллекционері, жазушы және библиограф. Ол Pisanus Fraxi атты псевдониммен жарияланған эротикалық әдебиеттің ауқымды, құпия үш томдық библиографиясымен белгілі.

Өмір

Эшби Лондонның Саутварк қаласында Роберт пен Фрэнсис Эшбидің (туған Спенсер) ұлы болып дүниеге келді. Ол Чарльз Лави & Co фирмасының Лондондағы бөлімшесінің аға серіктесі болды. Өмірі бойы көп саяхаттап, Еуропа, Жапония және Сан-Францискоға барды, сәулетші Александр Грэммен бірлесіп 1887 жылы жарық көрген «Тунис саяхаты» еңбегін жазды. Эшби 1862 жылы Элизабет Лавиге үйленді. Элизабет (1841–1919) – 1838 жылы Гамбург фирмасын құрған Эдвард Отто Чарльз Лавидің қызы. Элизабеттің ағасы Чарльз Лави (1842–1928) фирманы мұра етіп, Германияда саясаткер болды. Эшбилердің бір ұлы, Чарльз (дизайнер Чарльз Роберт Эшби, 1863 жылы туған) және үш қызы болды. Оның отбасылық өмірі жасымен бірге уақыт өте келе бақытсыздыққа толы болды. Ол консервативті көзқарастар ұстана бастағанда, оның отбасы дәуірдің прогрессивті қозғалысын қолдады. "Оның қыздарының "шамадан тыс білімі" оны қынжырды, яһуди әйелінің сайлау құқығын жақтауы оны ашуландырды, және ол социалистік гомосексуалист ұлы Чарльзбен арақатынасын үзді". Генри мен Элизабет 1893 жылы ажырасып кетті. Эшби – ағылшын джентльмендерінен құралған, жыныстық мәселелерді викториялық моральға қайшы келетін ашықтықпен талқылайтын еркін интеллектуалдық бірлестіктің мүшесі болды; осы бірлестікке Ричард Фрэнсис Бертон, Ричард Монктон Милнес, Алгернон Чарльз Суинберн және басқалар кірді. Ол сонымен қатар бірнеше тілде мыңдаған порнографиялық кітап жинады. Ол жыныстық қатынас туралы «Fraxinus» (Тілсіз) және «Apis» (Арық) деген псевдонимдермен жазды, кейде оларды «Pisanus Fraxi» деп біріктірді. Эшби өзінің барлық кітап жинағын Британ мұражайына қалдырды, бірақ эротикалық туындылар дәстүрлі туындылармен бірге қабылдалуы керек еді. Мұражайдың қамқоршылары Сервантеспен байланысты материалдарды алуды қалағандықтан, олар мұраның барлығын қабылдауға келісті, бірақ оған толық сеніммен бармады. Егерде олардың қолында бір данасы болса, қамқоршыларға кітаптардың кез келгенін жоюға рұқсат берілді, бірақ олар одан да әрі барып, «ешқандай құндылығы немесе қызығушылығы жоқ, ұятты материалдың» алты қорабын, соның ішінде арзан викториялық эротиканы жойды. Эротикалық туындылардың қалған бөлігі Британ кітапханасында көптеген жылдар бойы оқырмандардан жасырын сақталған «Жеке істің» ядросын құрады; оларға Уильям Симпсон Поттердің еңбегі де кіреді. (Сондай-ақ Secretum қараңыз).

Мұра

Эшби 2001 жылы Ян Гибсонның "Эротоман" атты өмірбаянының тақырыбы болды. Ашбиге негізделген кейіпкер Сара Уотерстің жүлделі "Фингерсмит" (2002) романында орталық тұлға болып табылады: адам Виктория дәуірінің қатал екіжүзділігі аясында порнографияны және адамның жыныстық қатынасы туралы еңбектерді әуесқойлықпен жинап, жүйелейді. Ашби – Time Out журналының "Лондонның ең ашық жазушыларының топ-30 тізімінде" бірінші орында тұр, бұл қаланың күрделі жыныстық психологиясын түсінуге ең көп үлес қосқан авторлар.