Кіріспе

1916 жылы авиацияға қатысты оқиғалар тізімі

Бұл 1916 жылғы авиацияға қатысты оқиғалардың тізімі:

Оқиғалар

Жапон императорлық әскери-теңіз флотының ұшақтары жыл сайынғы флоттық маневрлер кезінде Татеяма шығанағында жапондық флот бөлімшелеріне қарсы түнгі торпедалық шабуылдарды алғаш рет имитациялайды, бірақ торпедалар тасталмайды. Британдық Адмиралтейство алғаш рет электрлік, гидравликалық және қысылған ауа катапульттеріне конкурс жариялайды. Электрлік немесе гидравликалық типтерге ден қойылмайды, бірақ қысылған ауаның екі түрі өндіріледі. Чили әскери-теңіз флотының офицерлері Чилиде ұшу оқуын бастайды. Бұл Чили әскери-әуе күштерінің бастауы – Чили әскери авиация қызметіне бағынышты, Латын Америкасының алғашқы әскери-теңіз авиациясы. Көктемде британдық шенеуніктер неміс дирижабльдеріне қарсы қолдану үшін .303 калибрлі (7,7 мм) жарылғыш және отты оқ-дәрінің бір миллион данасын тапсырыс береді. Оқ-дәрі жаз бойы Корольдік әуе корпусының әуе қорғаныс эскадрильяларына беріледі.

Қаңтар

Бір кешке Англияны неміс әуе шабуылынан қорғауға ұшып шыққан 16 Корольдік ұшқыштар корпусының 10 ұшағы апатқа ұшырап, үш ұшқыш қаза тапты. Мамыр айына қарай RFC ұшақтарының түнгі ұшу дағдылары жақсарып, бір кешке ұшып кеткен 10 ұшақтың барлығы қауіпсіз жерге қонды. 12 қаңтар – Неміс эйстандары Макс Иммельманн мен Освальд Боэльке, әрқайсысы сегіз ұшақ түсірген, Pour le Mérite ("Blue Max") орденімен марапатталған алғашқы ұшқыштар. 13 қаңтар – Curtiss Aeroplane Company, Curtiss Motor Company, Curtiss Engineering Company және Burgess & Curtis компаниялары бірігіп Curtiss Aeroplane and Motor Company құрды. 14 қаңтар – Неміс Fokker Eindecker истребительдері Батыс майдан үстіндегі одақтас барлау ұшақтарына көп шығын келтіргеніне жауап ретінде Корольдік ұшқыштар корпусы штабы барлау ұшақтарымен жақын формацияда ұшып бара жатқан кем дегенде үш истребительдің сүйемелдеуін талап етті, сондай-ақ үш истребительдің біреуі кез келген себеппен формациядан бөлінген жағдайда барлау ұшағы ұшуын тоқтатуы керек еді. 18 қаңтар – әлемдегі алғашқы практикалық толық металл ұшақ, Junkers J 1, алғашқы нағыз ұшуын жасады. 29 қаңтар – Парижге жасалған екінші және соңғы Цеппелин шабуылы 54 адамның зардап шегуіне әкелді. 31 қаңтар – 1 ақпан (түнде) – Неміс әуе кемелері Ұлыбританияға қарсы бомбалау шабуылдарын қайта бастады, өйткені неміс әскери әуе кемелері дивизиясының бастығы Петер Штрассер жеке басқаруымен тоғыз императорлық неміс әскери-теңіз флотының Цеппелиндері Ливерпульге шабуыл жасауға тырысты. Ешқайсысы да сәтті болмады, олар бомбаларын Англияның орталық аймағына шашыратып тастады. L.19 (LZ 54) Цеппелині және оның барлық экипажы шабуыл кезінде жоғалып кетті; ол 3 ақпанда британдық траулер King Stephen Солтүстік теңізде жүзіп жатқан күйде табылған соңғы рет көрінді, экипажымен сөйлесіп, оларды өз тағдырына қалдырды.

Ақпан

Неміс армиясының әуе қызметі, Императорлық неміс ұшу корпусы, жеке истребитель эскадрильяларын құруға алғашқы қадам жасайды. KEK бөлімшелері Францияда Во-н-Вермандо, Авильер, Ямец, Кунел және Батыс майдан бойындағы басқа да стратегиялық жерлерде Luftwachtdienst (әуе күзет күштерінің) бөлімшелері ретінде құрылады. Лондонды әуе шабуылынан қорғауға жұмсалған барлық ұшқыштардың, ұшақтардың және іздеу шамдарының басқаруы алғаш рет бір командашының – Хаунслоудағы Корольдік ұшу корпусының 19-шы резервтік эскадрильясының командирі, майор Т.С. Хиггинстің – бағынысына біріктіріледі. 6 ақпан – Ресейдің Қара теңіз флотының «Император Николай I» және «Император Александр I» суағар кемелері Осман империясының «Ирмингард» (4 211 тонна) көмір тасымалдау кемесін батырады. «Ирмингард» – Бірінші дүниежүзілік соғыста әуе шабуылынан батып кеткен ең ірі кеме. 21 ақпан – Верден шайқасы басталады. Немістер 168 ұшақ жөнелтеді. Неміс шабуылына қарсы тұрып, француз әскерлерінің рухын көтеру үшін болашақ француз эйсі Жан Наварр француз қызыл, ақ және көк түске боялған фюзеляжы бар Nieuport 11 Bébé («Бала») истребителінде майдан шебінде күнделікті акробатикалық ұшуларын бастайды. 26 ақпан – Верден шайқасы алаңында екі орындық неміс ұшағының артынан шығып, Жан Наварр оның экипажын француз бақылауындағы аумаққа қонуға және бір оқ атпай-ақ қарсылық көрсетпей берілуге мәжбүр етеді. Осы күні таңертең ол неміс бомбалаушысын атып түсіріп, өзінің бесінші жеңісін тойлайды.

Наурыз

Ұлыбританияның әуе қорғанысы енді тек Корольдік ұшу корпусының жауапкершілігінде; бұрын ол жауапкершілікті Корольдік теңіз әскери-әуе қызметімен бөлісіп келген. RFC-ге сондай-ақ алғашқы он Отандық қорғаныс эскадрильясын құруға рұқсат берілді. 16 наурыз – АҚШ армиясының ұшақтары шетелдік аумақта алғашқы миссиясын орындайды, 1-ші аэроэскадрильяның Curtiss JN 3 ұшақтары Мексика үстінде барлау жүргізеді. 18 наурыз – неміс асы Эрнст Удет алғашқы жеңісін тіркеді. 21 наурыз – АҚШ жағалау күзетінің капитаны Элсворт П. Бертольф жағалау күзетінің ұшақтарды пайдалану бойынша тәжірибе жүргізуіне және үшінші лейтенант Элмер Ф. Стоунға ұшу оқытуын бастауға бұйрық береді. Осылайша АҚШ жағалау күзеті авиациясы дүниеге келді. 24 наурыз – Корольдік ұшу корпусы көптеген Nieuport истребительдерінің біріншісін, Nieuport 16-ны алады. 31 наурыз – 1 сәуір (түнде) – жеті неміс теңіз флотының цеппелиндері Лондонды бомбалауға әрекеттенді. Екі цеппелин двигательдегі ақауларға байланысты кері қайтады, ал L 15 британдық ұшақтар мен зениттік артиллериядан ауыр зақым алып, Англия жағалауына құлайды, экипажы тұтқынға алынады.

Мамыр

1 мамыр – Лидия Зверева, әуе ұшқышы куәлігін алған алғашқы ресейлік және әлемдегі сегізінші әйел, 26 жасында обадан қайтыс болды. 2 мамыр – Сегіз неміс цеппелині Англияның шығыс жағалауына шабуыл жасап, 39 адамның зардап шегуіне себеп болды. Zeppelin LZ 59 (L 20) Норвегияның Ставангер қаласының жанында дауылда апатқа ұшырады. 17 мамыр – Ұлыбританияда паразиттік истребитель эксперименттері басталды, онда Бристоль Скаут истребителі Феликсстоу Порт Бейби тримоторлы ұшақ қайығынан ұшырылды. Екі ұшақ сәтті ұшып, бөліністі. Бұл эксперименттердің мақсаты истребитель ұшақтарының Солтүстік теңізде биік биіктікте патрульдік рейстерді жүргізетін неміс дирижабльдерін ұстап алу мүмкіндігін арттыру болды. Бірақ бұл идея көп ұзамай қолдаусыз қалды, себебі кемелерден ұшақтарды ұшыру тәжірибелері сәтті аяқталды. 18 мамыр – Киффин Роквелл неміс екі орындық ұшағын атып түсірді, бұл француз әуе күштерінің американдық эскадрильясы Лафайеттің әуедегі алғашқы жеңісі болды. 19 мамыр – Француз эйсі Жан Наварр Франциядағы Шатанкур үстінде неміс Aviatik C ұшағын атып түсірді, бұл 10 жеңіске жеткен алғашқы одақтас эйсі болды. 22 мамыр – Ұшақтан зымырандарды қолданудың алғашқы операциялық жағдайы, онда Нунгесер, Гиге және Чапут сияқты Nieuport 16 ұшақтарын ұшқан сегіз эйс таңертеңгілік шабуыл жасады және Le Prieur зымырандарын пайдалана отырып, алты шарды құлатты. 31 мамыр – Корольдік теңіз күштерінің су ұшақтарын тасымалдайтын "Энгадин" кемесінен 184 типті қысқа ұшақ Ютландия шайқасының жалғыз британдық әуе барлауын жүзеге асырды. Ол неміс ашық теңіз флотының үш крейсері мен он эсминецін байқағанын хабарлады, бірақ бұзылған жанармай құбыры миссияны тоқтатуға мәжбүр етті.

Қазан

1 қазан – 2 (түн бойы) – Германияның 11 әскери-теңіз цеппелиндері Англияға шабуыл жасау үшін жолға шықты. Үшеуі кері қайтып, қалғандары бомбаларын тастай алмай немесе оларды шашыратып жіберіп, бір британдық сарбазды қаза қылды. Корольдік әуе күштерінің екінші лейтенанты В. Дж. Темпест B. E.2c ұшағымен Лондонның сыртында L 31 цеппелінін өртеп, оның барлық экипажын, соның ішінде танымал дирижабль командирі Генрих Матиді құртты. Мати өртенген цеппелінен секіріп өліп қалды. 5 қазан – Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін азаматтық авиацияның маңыздылығын жоғалтуы мүмкін деген алаңдаушылықпен және соғыстан кейін азаматтық әуе тасымалының өсуін күті отырып, британдық авиацияның пионері Джордж Холт Томас Aircraft Transport & Travel Limited компаниясын тіркеді. 1919 жылы бұл компания Лондон-Париж әуе маршрутын қамтамасыз ететін алғашқы әуе компаниясы болады. 8 қазан – Германия армиясының әуе күштері – Императорлық Германия ұшу корпусы (Fliegertruppen des Deutschen Kaiserreiches) қайта ұйымдастырылып, Германия әуе күштері (Luftstreitkräfte) деп аталады. 18 қазан – Италияның болашақ үздік ұшқышы Пьер Руджеро Пиччо жаудың бақылау шарларын атып түсіріп, әуедегі алғашқы жеңісін одіс етті. 19 қазан – Германияның әскери-теңіз цеппелиндері Солтүстік теңізге Ашық теңіз флотының шығуына қатысты, бірақ неміс және британдық кемелер бір-бірімен кездеспеді. Алайда, L 14 цеппеліні Корольдік теңіз күштерінің Харвич тобының бір бөлігін көрді. Операция кезінде бес цеппеліндік механикалық бұзылуларға ұшырады. 28 қазан – Германияның үздік ұшқышы Гауптман Освальд Боэльке өзінің Albatros D. II және Германияның үздік ұшқышы Эрвин Бёме ұшағының арасындағы ауадағы соқтығысу салдарынан қаза тапты. Ол Германияның әуе соғысы ережелерін алғаш рет ресми түрде кодификациялаған «Дикта Боэльке» кітабының авторы және кейбіреулер оны «неміс әуе күштерінің әкесі» деп санайтын, өте ықпалды ұшқыш. Өлген кезде ол 40 жеңісімен Германияның үздік ұшқышы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда, ол Oberleutnant Lothar von Richthofen және Leutnant Franz Buchner-мен бірдей көрсеткіштерге ие болып, соғыстағы ең көп ұпай жинаған 10-шы неміс ұшқышы болды.

Қараша

16 қараша – Сэмюэл Уоринг Лондонның Криклвуд қаласында «Nieuport & General Aircraft Company» компаниясын құрып, лицензия бойынша Ұлыбританияда «Nieuport 11» истребителін жасауды бастайды. Кейіннен ол «Nieuport 17bis», «Sopwith Camel» және «Sopwith Snipe» истребителдерін де шығарады. 19 қараша – Рут Лоу Чикагодан Нью-Йорк штатына 950 шақырым қашықтықты тоқтаусыз ұшып, ел ішіндегі ұшу бойынша жаңа рекорд орнатады. Ол ертесі күні Нью-Йорк қаласына ұшып жетеді. 23 қараша – Ұзаққа созылған қақтығыстан кейін британдық әскери шебері Лану Хокер, «Airco DH.2» ұшағымен ұшып келе жатып, Манфред фон Рихтхофеннің «Albatros D. II» ұшағымен атып түсіріліп, қаза табады. Лану өмінен озысқан кезде жеті ұшақты құлатқан, ал фон Рихтхофен үшін бұл 11-ші жеңіс болады. 27-28 қараша (түн бойы) – Неміс теңіз күштерінің сегіз «Zeppelin» дирижаблі Британдық Мидлендс аймағындағы өнеркәсіптік нысандарға шабуыл жасауға шығады. Қиын ауа-райы, техникалық бұзылулар және британдық әуе қорғанысының салдарынан, олар көп нәтижеге жете алмайды. Алайда, «L 34» Батыс Хартлпулді бомбалайды, нәтижесінде төрт адам қаза табады және 11 адам жараланады. Корольдік әуе күштерінің екінші лейтенанты Иан В. Пайотт, 36-шы эскадрильядан, «L 34» дирижаблін Касл-Эденде өртеп, оның барлық экипажын, соның ішінде танымал командирі Макс Дитрихті де жояды. Содан кейін, «Royal Naval Air Service» қызметінің үш «BE.2C» ұшағы, олардың бірін ұшу лейтенанты Эгберт Кэдбери басқарады, «L 21» дирижаблін Лоустофт маңында атып түсіреді. 28 қараша – Германияның «LVG C. II» бипланымен, Р. Брандт басқарып, Лондонның орталық бөлігіне алғашқы бомбалау шабуылы жасалады. Ұшақ Виктория станциясының жанына алты бомба тастайды.

Желтоқсан

26-27 желтоқсан (түнімен) – «Темір крест» операциясы аясында Императорлық неміс әскери-теңіз флотының L 35 және L 38 дирижабльдері Ресейдің Петроград қаласын бомбалауға алғашқы әрекет жасады. Бұлтты ауа райы мен нашар көріну салдарынан екеуі де нысананы бомбалай алмады, ал L 38 Германия басып алған Ресейдегі Курляндияның Зеемуппен қаласында мәжбүрлі түрде қонды, онда 29 желтоқсанда күшті жел салдарынан қирады. 28 желтоқсан – Германияның Тондерн қаласындағы ангарына L 24 неміс теңіз флотының цеппелинін жеткізіп бара жатқан жердегі экипаж, желдің күшінен ол ангарға соғылып, өртке ұшырады. Ангар ішіндегі L 17 цеппелинімен бірге өртеніп жойылды. 28-29 желтоқсан (түнімен) – Алты неміс әскери-теңіз кемесі – бес цеппелин және Schütte Lanz SL12 – Англияға шабуыл жасауға тырысты, бірақ нашар ауа райына байланысты кері қайтарылды. SL12 базаға орала алмады және жақын жерге қонды, онда жел оны қиратып жіберді.

Наурыз

Готха G. II

Сәуір

SPAD S. VII

Маусым

шамамен маусым – Siemens Schuckert R. V
15 маусым B & W гидроұшағы, Уильям Боингтің алғашқы ұшағы.
16 маусым Порт-Виктория П. В.2
17 маусым Корольдік ұшақ фабрикасы R. E.8

Тамыз

Airco DH.4 Airco DH.5 Albatros D. III

Қазан

25 қазан Бристоль F.2B истребитель ұшағы

Қаңтар

29 қаңтар – Siemens Schuckert R. IV Германия әуе күштерінің құрамында.

Шілде

20 шілде Siemens Schuckert R. VI Германия әуе күштерімен.

Тамыз

Готта Г. II Императорлық неміс әуе корпусымен
SPAD S. VII француз армиясының әуе қызметінің 26-шы эскадрильясымен
13 тамыз – Siemens Schuckert R. V неміс Luftstreitkräfte әуе күштерімен

Желтоқсан

24 желтоқсанда №54 эскадрильясының RFC Sopwith Pup ұшағы.