Кіріспе

1992 жылы авиация саласындағы оқиғалар тізімі

Бұл 1992 жылғы авиация саласындағы оқиғалардың тізімі.

Оқиғалар

Еуропалық комиссия Еуропалық одақ ішіндегі әуе тасымалдарын либерализациялау мақсатында үш жаңа ережеге қол қойды. ЕО әуе компанияларына басқа мүше мемлекеттердің әуежайларына қызмет көрсетуге қатысты біртіндеп шексіз құқықтар беріледі, ал реформалардың соңғы кезеңі 1997 жылдың сәуірінде аяқталады. Австралияның екі мемлекеттік әуе компаниясы – Australian Airlines және Qantas компанияларының жұмысы Qantas жекешелендірілуіне дайындық барысында біріктіріледі, бұл 1995 жылы жүзеге асырылады. Australian Airlines 2002 жылға дейін дербес әуе компаниясы ретінде өміршеңдігін жоғалтады, содан кейін Оңтүстік-Шығыс Азия бағыттарындағы арзан рейстерді ұсынатын әуе компаниясы ретінде қайта құрылады. АҚШ Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы жалпы авиация саласын жандандыруға көмектесетін технологияларды әзірлеу үшін Advanced General Aviation Transport Experiments (AGATE) бағдарламасын іске қосады. Air Ukraine әуе компаниясы құрылды. Alyemda әуе компаниясы Alyemda Air Yemen болып қайта аталды.

Қаңтар

Ирак Әуе Жолдары 1991 жылғы Персы шығанағы соғысынан бері алғаш рет Бағдат пен Басра арасындағы ішкі бағыт бойынша рейстерді жаңартты. Бірақ, Біріккен Ұлттар Ұйымының соғыс аяқталғаннан кейінгі атысты тоқтату шартының талаптарына сәйкес, оларға ұшуға рұқсат жоқ деген шешімінен кейін рейстер тез арада тоқтатылды. 7 қаңтар – Югославия Әуе Күштерінің Микоян-Гуревич МиГ-21 (НАТО коды бойынша "Fishbed") ұшағы Еуропалық Қоғамдастық Мониторинг Миссиясы үшін жұмыс істейтін екі итальяндық армияның Agusta Bell AB 206L LongRanger тікұшағына шабуыл жасады. МиГ-21 Хорватиядағы Подруте маңында Р-60 әуе-әуе зымыранымен тікұшақтың біреуін атып түсірді, нәтижесінде борттағы бес Еуропалық қоғамдастық бақылаушысы қаза тапты. Екінші тікұшақ МиГ-21 ұшағынан қашуға тырысқанда апатқа ұшырады, бірақ оның экипажы аман қалды. 10 қаңтар – Югославия соғыстарының басталуына жауап ретінде Италия өзі мен Югославия Социалистік Федеративтік Республикасы арасындағы барлық әуе қатынасын тоқтатты. 11 қаңтар – АҚШ Федералдық Әуе Шаралар Басқармасы алғаш рет ұшқышқа тек ұшу симуляторының нәтижелеріне негізделген тікұшаққа қабілеттілік сертификатын берді. 15 қаңтар – АҚШ Әуе Күштері Жапон теңізінде Lockheed U-2 ұшағын жоғалтты. 18 қаңтар – АҚШ Қарулы Күштері соңғы F-4 Phantom II ұшағын жедел әрекетке қатысатын қызметтен шығарды. 20 қаңтар – Air Inter рейсі 148, Airbus A320-111, Франциядағы Барр қаласының жанындағы Вожез тауларында құлады. Рейс Страсбургке қону үшін айналып тұрған кезде борттағы 96 адамның 87-сі қаза тапты. Француздық жоғары жылдамдықты TGV пойыздарымен күшті бәсекелестікке тап болған Air Inter өз ұшқыштарын төмен биіктікте жоғары жылдамдықпен ұшуға ынталандырды және ұшақтарына жерге жақындықты ескерту жүйелерін орнатпады, себебі мұндай жүйелер жоғары жылдамдықпен төмен биіктікте ұшу кезінде көптеген қате дабылдарды тудыратын еді. Бұл Air Inter тарихындағы ең ауыр апат болып табылады. 28 қаңтар – Әзірбайжан Әуе Күштерінің Миль Ми-8 көліктік тікұшағы Шуша маңында атып түсірілді, нәтижесінде борттағы 44 адам қаза тапты. 31 қаңтар – Trans World Airlines АҚШ Банкроттық Кодексінің 11-тарауы бойынша қайта ұйымдастыру туралы өтініш берді.

Ақпан

14 ақпан – Аэролинейс Аргентинаның 386-шы рейсіндегі жолаушылар – Перудың Лима қаласынан Лос-Анджелеске бағыт алған, бортында 356 адам бар Боинг 747 287B ұшағында – қателікпен холерамен ластанған шамбалы қосылған тамақпен тамақтанады. Жетпіс алты адам ауырып, біреуі қайтыс болады. 15 ақпан – L'Express Airlines әуе компаниясының рейстері тоқтатылып, оның тоғыз ұшағы өндіруші компаниясы Beechcraft-тың қаржы компаниясымен төлем жасалмағандықтан қайтарып алынады. 28 ақпан – L'Express Airlines ресми түрде қызметін тоқтатады. 7 сәуір – Әзербайжан Әуе Жолдары (Azerbaijan Airlines) құрылды. 22 сәуір – F-22 Raptor истребителінің YF-22 прототипі жөндеуге келмейтіндей зақымдалды. 24 сәуір – Перу үстінде есірткіге қарсы миссияны орындап жатқан АҚШ Әуе Күштерінің C-130 Hercules ұшағына Перу Әуе Күштерінің Sukhoi Su-22 (НАТО коды "Fitter") шабуыл жасады.

Мамыр

S7 Airlines әуе компаниясы жұмысын бастайды. Ресей Федерациясының екі Tupolev Tu-95 ұшағы АҚШ-тағы Барксдейл әуе базасына сапар шегеді. 1 мамыр – Trans World Airlines компаниясының төрағасы Карл Айкан, USAir компаниясына Балтимор мен Филадельфиядан Лондонға бағыттарды беру құқығын 50 миллион долларға сатады. және АҚШ Стратегиялық қолбасшылығымен ауыстырылды. 6 маусым – Түнгі ұшу кезінде дұрыс емес аспап көрсеткіштеріне байланысты, Copa Airlines 201 рейсінің экипажы, Boeing 737 204 Advanced ұшағын Панамадағы Дариен аймағының орманды бөлігіндегі жерге қасақана құлатпай, қателікпен құлатады. Ұшақ жерге соқтығысып, борттағы барлық 47 адам қаза тапты. Бұл Панама авиациясы тарихындағы ең ауыр апат және Copa Airlines тарихындағы жалғыз өлімге әкелген апат болып табылады. 7 маусым – Executive Airlines компаниясының CASA C 212 ұшағы болған American Eagle Flight 5456, Пуэрто-Риконың Маягуэс қаласындағы Эухенио Мария де Хостос әуежайына қатты жаңбыр кезінде жақындағанда батпаққа құлап, борттағы бес адамның барлығы қаза тапты. 8 маусым – GP Express Flight 861, Beechcraft Model 99 ұшағы, Алабама штатының Анистон қаласындағы Аннистон қалалық әуежайына қонуға дайындалып келе жатқанда, Алабама штатының Калхун округіндегі орманды төбеге құлады, борттағы алты адамның үшеуі қаза тапты.

Тамыз

26 тамыз – АҚШ президенті Джордж Буш Ирактың оңтүстігінде, 33-ші параллельдің оңтүстігінде шиит көтерілісшілері мен азаматтарды Ирак әуе күштерінің шабуылдарынан қорғау мақсатында ұшуға тыйым салынған аймақ жариялады. 27 тамыз – АҚШ Орталық командасының басшылығымен, АҚШ, Ұлыбритания, Франция және Сауд Арабиясы күштерінен құралған Оңтүстік-Батыс жедел әскері Ирактың оңтүстігіндегі жаңа ұшуға тыйым салынған аймақты сақтау үшін «Оңтүстік күзеті» операциясын бастады. Бұл операция 2003 жылдың 19 наурызында Иракқа басып кіруге дейін жалғасты. 27 тамыз – Ресейдің Ту-134А ұшағы Иваново Южный әуежайына қонғанда апатқа ұшырады, нәтижесінде борттағы 84 адам (оның ішінде 21 бала) қаза тапты. 28 тамыз – 52-ші истребитель эскадрильясының төрт АҚШ Әуе күштері F-4G Phantom II ұшағы «Оңтүстік күзеті» операциясына қатысу үшін Сауд Арабиясының Дахран әуежайына келді. 26 қыркүйек – Нигерия әуе күштерінің Lockheed C-130H Hercules ұшағы Нигерияның Лагос қаласынан ұшып шыққаннан кейін төрт қозғалтқышының үшеуі істен шығып құлады. Ұшақтағы 158 адам, оның ішінде 8 шетел азаматы қаза тапты. Бұл апат Lockheed C-130 Hercules ұшақтарының қатысуымен болған ең ауыр апат болып табылады. 28 қыркүйек – Пакистан халықаралық әуе компаниясының 268 рейсі, Airbus A300B4 203 ұшағы Непалдың Катманду қаласындағы Трибхуван халықаралық әуежайына жақындағанда Чур тауларының оңтүстік беткейіне құлап, барлық 167 жолаушы мен экипаж мүшесі қаза тапты. 268 рейсінің апаты Непалдағы ең қасіретті апат болып есептеледі.

Қараша

25 қарашада Украина Халықаралық әуе компаниясы рейстерді бастайды. Оның алғашқы рейсі Киевтен Лондонға бағытталған. 27 қарашада Венесуэла әуе күштері мен әскери-теңіз күштерінің офицерлері Венесуэла үкіметіне қарсы төңкеріс жасауға талпыныс кезінде, көтерілісшілер күштері Венесуэладағы көптеген әуе базаларын басып алады. Көтерілісшілердің ұшақтары президент сарайы мен Каракастағы әскери казарманы бомбалайды. Үкіметке адал екі ұшқыш екі F-16A Fighting Falcon истребителін ұрлап алып, оларды көтерілісшілердің үш ұшағын – екі OV-10 Bronco және бір AT-27 Tucano-ны жою үшін пайдаланады. Төңкеріс сәтсіз аяқталып, 93 көтерілісші Перудің Икитос қаласына C-130 Hercules көліктік ұшағымен қашып кетеді.

Желтоқсан

16 желтоқсан – Солтүстік Атлантикалық шартты ұйымы Біріккен Ұлттар Ұйымы сұраған жағдайда, Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 781 қаулысымен белгіленген Босния және Герцеговинадағы ұшуға тыйым салынған аймақты әскери күшпен сақтауға дауыс береді. 21 желтоқсан – Күннұсқауыл кезінде Martinair 495 рейсі, McDonnell Douglas DC 10 ұшағы Португалияның Фаро қаласындағы Фаро әуежайына қатысты қону жасап, оң жақ негізгі қону шассиін құлатады, оң жақ қанаттағы жанармай багін тұтандырып, фюзеляжды екіге бөледі. Апаттан ұшақтағы 340 адамның 56-сы қаза тауып, аман қалған 284 жолаушының 106-сы ауыр жарақат алады. 22 желтоқсан – Ливиялық Араб Әуе Жолдарының 1103 рейсі, Boeing 727 2L5 ұшағы Ливия Әуе Күштерінің Микоян Гуревич МиГ-23 ұшағымен (НАТО коды бойынша "Flogger") Триполи қаласындағы Триполи Халықаралық Әуежайына қонуға дайындалып келе жатқанда соқтығысады. Екі ұшақ та құлап, ұшақтағы 157 адам мен МиГ-23 экипажының екі мүшесі де қаза табады. 27 желтоқсан – Бірінші рет Ирак Әуе Күштері тамыз айында "Оңтүстік күзет" операциясы аясында белгіленген ұшуға тыйым салынған аймаққа қарсы шығады. Ирактың МиГ-25 ұшағы (НАТО коды бойынша "Foxbat") 32-ші параллельдің оңтүстігіне ұшып кетеді, бірақ АҚШ Әуе Күштерінің F 15 Eagles ұшақтарынан қашып, шабуылға ұшырамастан бұрын параллельді қайтадан кесіп өтеді. Күндіздің қалған бөлігінде басқа ирактық истребительдері де параллельдің бойымен қозғалады. Соңында, лейтенант-полковник Гари Л. Норт басқаратын 33-ші тактикалық истребитель эскадрильясының АҚШ Әуе Күштерінің F 16 Fighting Falcon ұшағы МиГ-25 ұшағын атып түсіреді. Бұл АҚШ Әуе Күштері тарихында F-16 ұшағының алғашқы ұрыстағы жеңісі және AIM 120 AMRAAM зымырасының алғашқы ұрыстағы қолданылуы.

Ең қауіпті апат

Биылғы ең қасіретті апат – 28 қыркүйекте Непалдың Катманду қаласының жанындағы таулы аймақта құлаған Pakistan International Airlines әуе компаниясының 268 рейсі болды. Құлаған ұшақтағы барлық 167 адам қаза тапты.