Кіріспе

1922–1937 жылдар аралығында Ирландия еркін мемлекетінің кабинеті

Атқарушы кеңес (Ard Chomhairle) – 1922–1937 жылдар аралығында Ирландия еркін мемлекетінің кабинеті және іс жүзіндегі атқарушы билік органы болды. Формальды түрде атқарушы билік король атынан генерал-губернаторға жүктелді. Бірақ іс жүзінде, генерал-губернатор (кейбір ерекше жағдайларды қоспағанда) Кеңестің кеңесіне сәйкес әрекет етуге міндетті болғандықтан, басқаруды Кеңес жүзеге асырды. Атқарушы кеңеске Атқарушы кеңес төрағасы деп аталатын премьер-министр және вице-президент деп аталатын вице-премьер кірді. Кеңестің мүшесі атқарушы министр деп аталды, ол Кеңеске қатыспай-ақ мекеме басқаруына жауапты сыртқы министрден ерекшеленді. Атқарушы кеңес төрағасы Орайхаттың (парламент) төменгі палатасы – Дайл Эран ұсынғаннан кейін генерал-губернатор тағайындады, ал қалған атқарушы министрлерді президент ұсынды. Атқарушы кеңес Дэйлдегі сенімсіздік дауысы арқылы да таратылуы мүмкін. Ресми және дипломатиялық мақсаттар үшін кейде «Ирландия еркін мемлекетіндегі Ұлыбритания патшасының үкіметі» деген сипаттама қолданылды.

Тарих

Атқарушы кеңес 1922 жылы Еркін мемлекет конституциясы күшіне енген кезде құрылды. Ол бұрынғы екі кабинетті алмастырды: Ирландия Республикасының Дайл Эйрен министрлігі, Дайл Конституциясы бойынша құрылған, және Англо-ирланд келісімі бойынша құрылған Уақытша үкімет. Ирландия еркін мемлекеті Британ одақтастығының доминионы мәртебесіне ие болды және Ирландияның Атқарушы кеңесі өз атын басқа доминиондардағы үкімет органдарынан алды. Алайда, ол басқа елдердің "атқарушы кеңестерінен" ерекшеленді. Біріншіден, ол кабинет болды, ал Австралия мен Жаңа Зеландияның Атқарушы кеңестері құпия кеңеске жақын қызмет атқарды. Екіншіден, Еркін мемлекетте Атқарушы кеңестің төрағасы үкімет басшысы болса, Австралияда генерал-губернатор ресми түрде оның президенті болып табылады, бірақ оның барлық отырыстарына қатысуы міндетті емес. Жаңа Зеландия мен Австралиядағыдан айырмашылығы, Канада провинцияларының атқарушы кеңестері Еркін мемлекет кабинетіне жақын, және оларды әр провинцияның премьер-министрі басқарады. Бас губернатор лауазымы 1936 жылғы Конституция (№27) заңымен жойылды. 1936 жылдың 11 желтоқсанынан 1937 жылдың 29 желтоқсанына дейін, Ирландия еркін мемлекетінің соңғы айларында, атқарушы билік пен генерал-губернатордың бірқатар функцияларын Атқарушы кеңес тікелей жүзеге асырды, бірақ бұл өзгеріс іс жүзінде тек символикалық болды. 1937 жылы Атқарушы кеңес жаңа Конституция бойынша құрылған жаңа үкіметке, қарапайым Үкіметке алмастырылды.

Атқарушы кеңестердің тізімі

DáilСайлау/құрылған жылКеңесПрезидентВице-президентПартия31922 жылғы сайлау1-ші Атқару кеңесіW. Т. КосгрейвКевин О’ХиггинсСинн Фейн (Келісімді қолдаушы қанат)41923 жылғы сайлау2-ші Атқару кеңесіCumann na nGaedheal51927 (маусым) сайлау3-ші Атқару кеңесі61927 (қыркүйек) сайлау4-ші Атқару кеңесіErnest Blythe19305-ші Атқару кеңесі71932 жылғы сайлау6-шы Атқару кеңесіÉamon de ValeraSeán T. O'KellyFianna Fáil81933 жылғы сайлау7-ші Атқару кеңесі91937 жылғы сайлау8-ші Атқару кеңесі