Кіріспе

Қанды спорт – шошқа итінің родеосы немесе шошқа итімен аңшылық, – иттерді пайдаланып жабайы шошқаны немесе қабанды аулауды имитациялайтын көрермендерге арналған шара. Бұл үшін арнайы жаттықтырылған және өсірілген "шошқа иті" қажет, олар шошқаны қуып жетеді және кейде ұстайды. Көбінесе, шошқа иті шошқаны психологиялық тұрғыдан бақылайды және физикалық байланыс болмайды. Дегенмен, кейбір жағдайларда, мысалы, "Uncle Earl's Hog Dog Trials" сияқты жарыстарда, шошқаны ұстауға арналған иттің жарысы да өткізілген. Мұндайда, арнайы өсірілген және жабдықталған иттің шошқаны құлағынан ұстап, кейін шошқаны байлап тастаған адам оларды жедел бөліп тастайтын.

Үлгілік сәйкестік

Әдеттегі кездесуде шошқа қораға жіберіледі, сосын бір немесе екі иттің (бай дог) шошқаны ұстап бағындыруға тырысатыны байқалады: олар қабылдап, шошқаны тоқтағанша қарсы тұрады. Көбінесе Катахула және Black Mouth Curs тұқымдары немесе осы мақсатқа арнайы шатырлатылған иттің әртүрлі тегі қолданылады. Мұндай жарыстардың төрешілері шошқаны шағу немесе үнсіз қалу сияқты бұрыс әрекеттер үшін ұпайларды кемітеді, ал шошқаның алдына жақындау және оның көзіне қадалып қарау сияқты дұрыс әрекеттер үшін ұпайлар қосады.

Аң аулайтын иттер жарыстары

Бұл негізгі шошқа аулау іс-шаралары кейде шошқаны ұстау жарыстарымен толықтырылып, онда "шошқа аулау иттері" шошқаның құлағын тістеп ұстап, бақылауды сақтайтын. Содан кейін адам шошқаны артқы аяқтарынан көтеріп, жанына бұрып, шошқаны байлап тастайтын. Бұл оқиға уақыт бойынша бағаланып, ең жылдам нәтиже көрсеткен жеңіске ие болар еді. Иттердің кеудесі мен мойны кевлардан жасалған қорғау жабдықтарымен жабдықталған.

Ақы төлеу, ставкалар және жүлделер

Көрермендерден кіру ақысы алынады. Кейбір жарыстарда көрермендер қай ит ең жақсы уақыт өткізетінін ойнайды. Иттер иелері қатысу ақысын төлейді, ол жеңімпаз иттердің иелері мен родеоның операторы арасында бөлінеді. Басқаларында жеңімпаз иттер сертификат алады, ал ақшалай сыйлық берілмейді.

Шошқаны қуып жету

Кейбір шошқа шабуылында балалар үшін шошқа қуу ойыны болады. Балалар толы алаңға мұрындықталған жабайы шошқа қосылып, оны ұстауға тырысады. Шошқаны ұстаған бала жүлде жеңіп алады.

Өмірбаян

Шошқа аулау иттерінің пайда болуы арнайы шошқа аулау иттерін оқыту мен аң аулаудан бастау алды. Жабайы шошқалардың саны сақталып, тіпті аң аулау үшін жеткілікті мөлшерде болуын қамтамасыз ету үшін толықтырылуы мүмкін (бірақ бұл тек Техас штатының шағын, оқшауланған, аулау ранчоларында ғана мүмкін, онда әлдебір себептерге байланысты шошқалар көптеп өркендемейді). Көңіл көтеру мақсатындағы аң аулау көбінесе жағдайдай болып ұйымдастырылады, ал зиянкестерді жою операциялары мұқият жоспарланып, ойластырылады. Аулау көбінесе қымбатқа соғып, көп еңбекті қажет етеді және тиімділігі төмен болады. Ойын-сауық үшін аңшылар қолданатын қару, садақ және пышақ құралдары тиімсіз, себебі олар шошқаларды жою үшін емес, дағды мен шеберлікті сынау үшін қолданылады. Салыстыру үшін, Австралияда 2006-2012 жылдар аралығындағы алты жыл ішінде жүргізілген шошқа аулаудың рекреациялық түрлері туралы зерттеу нәтижесінде 11 000-нан астам шошқа ауланды, ал билік тарапынан ұйымдастырылған ірі операцияда 3 апта ішінде 10 000-ға жуық шошқа өлтірілді. Жабайы шошқалардың санын бақылау маңызды, өйткені жабайы шошқалар бұл жергілікті түр емес және барлық түрлерге қажетті ортаны жоқ етеді. Әдетте, бір немесе екі иті бар аңшы шошқаны қоршап ұстайды, ал кейде бірнеше ит шошқаны ұстап алады, содан кейін аңшы иттің артынан келіп, шошқаны жерге түсіріп, байлайды. Бұл оқытудың жарысқа айналуы және көрермендерге көрсетілуі көбінесе Луизиана штатының Виннфилд қаласында өткен «Аға Эрлдің шошқа аулау иттері сынағы» деп аталатын шарада алғаш рет болды деп қате түсініледі. Бұл сынақтар алғаш рет 1995 жылы бұрынғы губернатор және танымал шошқа аулаушы Эрл К. Лонгтың 100 жылдығын тойлау аясында ұйымдастырылды. Бұл сынақтарда бес төрешіден тұратын топ иттердің шошқаны қоршап, оны тұрып қалуға мәжбүр ету дағдысын бағалайды. Жарыстар иттердің жасына және аңға түсуге тырысқан иттердің санына қарай жіктеледі. Бұл спорт түрі «Аға Эрлдің жылдық кездесуі» өткізілгенге дейін ондаған жылдар бойы жүргізіліп келді, ол осы спортты заңдастырып, мемлекеттік деңгейде танылған шараға айналдырды. Бұл сынақтарда жарақаттар сирек кездеседі, себебі иттер жүз фунт салмақты шошқаларға зиян келтіруден қорғалады және олар кез келген шошқамен физикалық байланысқа түскен жағдайда міндетті түрде қорғаныш кевлар жилеттерін немесе мойындықтарын киеді. Шошқаны ұстаған кез келген ит сынақтан шеттетіледі.

Құқықтық мәртебе

АҚШ-та Алабама, Флорида, Луизиана, Миссисипи, Солтүстік Каролина және Оңтүстік Каролина штаттарында жануарларға күш қолдануға және оларды қоздыруға қарсы заңдар бар, олар шошқаны иттерге шабуылдатуды (hog dogging) тыйымдайды. Луизиана штаты 2004 жылы шошқаны иттерге мінгізіп родео өткізуді заңсыз деп жариялады.