Кіріспе

Обой туысындағы музыкалық аспап; (ˈɔːboe daˈmoːre), сирек кездесетін hautbois d'amour (obwɑ damuʁ) – обой туысындағы қос қамыстан жасалған ағаш үрлемелі музыкалық аспап. Ол обыйдан сәл үлкен, одан кем күшті әрі тыныш, сабырлы дыбысқа ие, және обый отбасының меццо-сопраносы деп есептеледі, обый (сопрано) мен кор англе немесе ағылшын мүйізінің (альто) арасында. Бұл транспозициялық аспап, нотада жазылғаннан минор үшіншісімен төмен дыбыстайды, яғни А тонында, сондықтан оны Меццо-сопрано Обой деп те атай беруге болады. Аспаптың құбыршасы (Либесфусс деп аталады) алмұрт пішіндес, ал аспапта кор англеден ұқсас, бірақ одан қысқа бокал қолданылады.

Өнертабыс және қолдану

Обоэ д’аморе он сегізінші ғасырда ойлап табылды және алғаш рет Кристоф Граупнер өзінің «Wie wunderbar ist Gottes Güt» (1717) кантатасында қолданды. Иоганн Себастьян Бах аспап үшін көптеген шығармалар – концерттер, көптеген кантаталар және Ми минорындағы миссасының «Et in Spiritum sanctum» бөлімін жазды. Георг Филипп Телеманн да жиі обоэ д’аморе қолданды. Оның танымалдылығы он сегізінші ғасырдың соңында төмендеп, шамамен 100 жыл бойы қолданылмай қалды, содан кейін Рихард Штраус («Симфония Доместика», онда аспап баланы бейнелейді), Клод Дебюсси («Гигуес», онда обоэ д’аморе ұзақ сололық бөлімі бар), Морис Равел, Фредерик Делиус және басқа композиторлар оны қайтадан қолдана бастады. Оны Тору Такемицудың «Vers, l'arc en ciel, Palma» (1984) шығармасында естуге болады, бірақ оның ең танымал қазіргі қолданылуы, мүмкін, Равельдің «Boléro» (1928) шығармасында, онда обоэ д’аморе Ми-бемоль кларнетке ілесіп, негізгі тақырыпты екінші рет қайта бастайды. Густав Малер бұл аспапты өзінің бес «Рексерт лидерлерінің» бірі – «Um Mitternacht» (1901) шығармасында бір рет қолданды. Мусоргскийдің «Көрмедегі суреттер» оркестрлеуінде Владимир Ашкенази «Il vecchio castello» бөлімінің ағымды солосын бөліп көрсету үшін обоэ д’аморе қолданды.

Қазіргі заманғы құралдар

Қазіргі заманғы обой д'аморе жасаушылардың қатарында Лондонның Howarth компаниясы (африкалық қара ағаштан немесе кокоболо ағашынан жасалған аспаптар), Париждегі F. Lorée (африкалық қара ағаштан немесе фиалка ағашынан жасалған аспаптар), сондай-ақ француздық Fossati және Marigaux, итальяндық Bulgheroni (гренадилла, фиалка, кокоболо, палисандр, роза ағашы, және кокус ағашынан жасалған аспаптар ұсынады), жапондық Joseph және неміс жасаушылары Püchner, Mönnig және Ludwig Franck бар. Жаңа аспаптардың құны 2016 жылғы баға бойынша шамамен 8 250 фунт стерлинг (шамамен 11 885 АҚШ доллары), бұл жаңа кор англездің құнымен салыстырылады. Бұл құн, аспапқа деген сұраныстың аздығымен бірге, көптеген обоисттерді өз обой д'аморесін сатып алуға емес, жұмысы қажеттілік тудырғанда жалға алуға итермелейді. Дегенмен, осы себепті, қолданылған обой д'аморелер кейде өте аз тозығымен кездеседі, олардың жақсы күтімде болғанын көрсетеді (бірақ жаңа аспаптарға қарағанда бағасы айтарлықтай төмендемейді).