Кіріспе
Әлемдегі ең алғашқы төлем картасы компаниясы
Diners Club International (DCI), бастапқыда Diners Club деп аталған, Discover Financial Services компаниясына тиесілі болатын төлем картасы компаниясы. 1950 жылы Франк Х. Макнамара, Ральф Шнайдер (1909–1964), Мэтти Симмонс және Альфред С. Блумингдейл құрған бұл компания әлемдегі алғашқы тәуелсіз төлем картасы компаниясы болып табылады және саяхат және ойын-сауық (T&E) несие карталарын шығару арқылы қаржылық карта қызметін табысты бизнес ретінде орнатуға қол жеткізді. Diners Club International және оның филиалдары 59 елде қызмет көрсетеді және әлемнің түкпір-түкпірінен келген жеке тұлғаларға қызмет етеді.
Тарих
Diners Club идеясы 1949 жылы Нью-Йорктегі Majors Cabin Grill мейрамханасында туды. "Динерлер клубының" негізін қалаушы Фрэнк Макнамара клиенттермен бірге тамақтанғанда әмиянын басқа костюмде қалдырғанын байқады. Оның әйелі шотты төледі, ал Макнамара болашақта осындай ұятты жағдайлардан сақтану үшін көп мақсатты төлем картасын ойлап тапты. 1950 жылдың ақпанында Макнамара сол мейрамханаға қайта оралды және тамақ құны үшін картондық төлем картасы мен қолымен қойылған қолтаңба қолданды. Бұл оқиға көпке танылды. Кейбір журналистер кейіннен Альфред Блумингдейлге Diners Club идеясының авторлығын жатқызды. Бастапқы капитал 1,5 миллион долларды құрады. Альфред Блумингдейл қысқа ғана уақытқа қосылып, кейін Калифорниядағы Dine and Sign кәсіпорнымен Diners Club-ты біріктіргенге дейін, Калифорнияда бәсекелестік бастады. Макнамараның бастапқы мақсаты Нью-Йорк қаласының маңындағы мейрамханаларда қолданылатын карта жасау болды; алайда, ол кейіннен оны қонақүйлер, көлік жалға алу және гүл дүкендері сияқты басқа да мекемелерде пайдалануға кеңейтті. Компания өзінің клиенттер базасын құру үшін танымал бизнесмендерге карталарын ұсынды. Ұзақ өтпей, компанияның алғашқы баспасөз хатшысы Мэтти Симмонс карточканы газеттер мен журналдарда жарнамалап, потенциалды клиенттерге жеке хаттар жіберді. Diners Club International атауы "тамақтану клубы" болғандықтан, мүшелеріне әр айдың соңында несие шоттары арқылы төлем жасауға мүмкіндік берді. Карта алғаш рет ұсынылғанда, Diners Club 27 қатысушы мейрамхананы тізімдеді, ал 200-ге жуық негізін қалаушылардың достары мен таныстары оны пайдаланды. 1951 жылдың соңына қарай бұл көрсеткіш 42 мыңға жетті. Ол кезде компания қатысушы мекемелерден 7 пайыз комиссия алып, карта иелерінен жылына 5 доллар төлеуді талап етті. 1952 жылы Макнамара Diners Club-тағы үлесін серіктестеріне 200 000 долларға сатты. Алғашқы пластикалық Diners Club картасы 1961 жылы пайда болды; 1960 жылдардың ортасына қарай Diners Club-тың 1,3 миллион иесі болды. 1960 жылдардың соңында Diners Club, Bank of America-ның BankAmericard (кейін Visa деп аталды) және Interbank Master Charge (кейін MasterCard деп аталды) арқылы қайта толмалы несие карталарын ұсынатын банктерден бәсекелестікке тап болды. 1968 жылдан бастап American Oil Company, немесе Amoco, American Torch Club (кейін Amoco Torch Club деп аталды) деген атпен өзінің бренді бар Diners Club карталарын шығарды, ал Sun Oil Company 1977 жылдан бастап Sun Diners Club Card деген атаумен өзінің нұсқасын ұсынды. 1981 жылы Citicorp-тың бөлімшесі Citibank, Diners Club International-ды, Diners Club тауарлық белгісіне құқықтарды иеленетін франчайзингтік желіні қоса, сатып алды. Осыған қарамастан, шетелдегі франчайзингтердің көп бөлігі тәуелсіз меншікте қалды.
Халықаралық франшиза
2008 жылдың 1 шілдесінде аяқталған мәміледе Discover Financial Services компаниясы Citibank-тен Diners Club International-ды 165 миллион долларға сатып алды. Келісім 2008 жылдың сәуірінде жарияланды және 2008 жылдың мамырында АҚШ үкіметімен бекітілді. Солтүстік Американың Discover Network-ін халықаралық Diners Club Network-пен біріктіру арқылы Discover жаһандық төлемдерді өңдеу жүйесін құрды. Discover Bank Diners Club брендімен карталар шығаруды жоспарламайды, оларды Diners Club International лицензия иелері шығаруды жалғастырады. 2011 жылы Discover өзінің логотипін Diners Club International карталарына қоса бастады. PayPal сияқты бірнеше төлем процессорлары Discover логотипі бар жаңа Diners Club International карталарын ғана өңдей алады. 1999 жылдың қаңтарында Ansett өзінің үлесін Citigroup-ке сатты. 2022 жылдың 1 маусымында Ұлттық Австралия Банкі Citigroup-тің Австралиядағы жеке клиенттерге қызмет көрсету бизнесін, соның ішінде Diners Club-тың Австралиядағы филиалын сатып алды. Бұрын Citibank брендімен сатылатын Динерс клуб корпоративтік картасы, Citi Mastercard корпоративтік атқарушы серіктес картасы, Динерс клубтың іскерлік картасы және Citi Mastercard іскерлік серіктес картасы енді жоғарыда аталған сатып алудың нәтижесінде National Australia Bank (NAB) брендімен сатылады. 2023 жылдың 1 қарашасында Diners Club Australia жеке карталарын 2024 жылдың 31 қаңтарында тоқтатуға және сол күнден кейін транзакциялар жасалмайтынына мәлімдеді. Кейіннен барлық бизнес және корпоративтік карталардың мерзімі 2024 жылдың 15 сәуірінде аяқталатыны туралы хабарланды. Diners Club-тың барлық шоттары 2024 жылдың 30 шілдесінде жабылады, осылайша Diners Club Австралия нарығындағы қызметін тоқтатады.
Бразилия
2018 жылдың 21 қарашасында Diners Club International және бразилиялық Elo карталар қауымдастығы әріптестігін кеңейтіп жатқаны жарияланды: олар Бразилияда Elo Diners Club International карталарын шығарды. Бұл карталар Discover Global Network желісі арқылы жұмыс істейді және 190-нан астам ел мен аумақтағы 42 миллион сауда нүктесінде және 2 миллион банкоматта қолданылады.
Қытай мен Гонконг
2017 жылдың қыркүйегінде Diners Club International компаниясы Allinpay қытайлық төлем жүйесімен Discover Global Network желісіне жататын барлық карталарды эксклюзивті түрде тасымалдау туралы келісімге келді. Сонымен қатар, Allinpay Гонконгта карта төлемдерін қабылдауды, әсіресе "туристерге бағытталған сауда орындарында" арттыруға кірісті.
Үндістан
"Динерс Клуб" компаниясы Үндістанда несие карталарын алғаш рет енгізді. Кали Моди 1961 жылы елдегі алғашқы "Динерс" франшизасын ашып, шақыру арқылы ғана несие карталарын беруді бастады. Бастапқыда карталарын "Ситибанк" ұсынса, кейін 2011 жылы "HDFC Bank" оны өз жұмысына жалғастырды. 2021 жылы Үндістанның Резерв банкі компанияға (сондай-ақ "American Express" компаниясына) ел ішінде деректерді сақтау ережелерін бұзғандықтан жаңа карталар шығаруға тыйым салды. Компания ережелерге сәйкес келгеннен кейін, сол жылы тыйым алынып тасталды.
Жапония
Nihon Kōtsū Kōsha (қазіргі JTB корпорациясы) және Fuji Bank (Mizuho Corporate Bank-тың тікелей алдыңғысы) 1960 жылы Diners Club Japan-ды құрды және 1961 жылдың көктемінде елдің алғашқы Diners Club карталарын шығара бастады, бұл JCB-мен шамалас уақытта болды. 2000 жылы Diners Club Japan-ды Citibank Japan сатып алды, ал 2015 жылдан бастап Жапониядағы барлық Diners Club карталарын шығару құқығы Сумитомо Мицуи Траст Банкіне тиесілі болды, олар сол жылы Citibank Japan-ның несие карталары бөлімін сатып алғаннан кейін.
Қазақстан
2016 жылдың қыркүйегінде Kazkommertsbank Қазақстанда Diners Club карталарын ресми шығарушы банк ретінде тағайындалды. "Қазкоммерцбанк" АҚ басқарушы директоры Нұрлан Жағыпаров мәлімдеме жасап: "Diners Club компаниясымен ынтымақтастығымыз – Қазақстанның жаһандық экономикаға интеграциялануының кезекті қадамы және бұл еліміздің туризм әлеуетін арттыруға септігін тигізеді", – деді.
Оңтүстік Корея
Кореяда Diners Club 1980-ші жылдары қызметін бастады. Бірақ 1993 жылы Citibank Korea Diners Club Korea-ны Daewoo Group-қа сатты, ал Daewoo Group-тың Daewoo Motors бас компаниясы сатып алғаннан кейін Diners Club Korea 400 миллиард воннан астам сату көлемімен табысты бизнес жүргізді. Diners Club Korea карталарын беруде қатаң тексеру жүргізіп, Кореядағы премиум-кредиттік карта ретінде бекінді. Diners Club мүше дүкендерінің саны он есеге артты, мүшелер саны жүздеген мыңға жетті және бизнес сәтті аяқталды. Алайда, Diners Club-ты сатып алған Daewoo Group қаржылық қиындықтарға тап болғаннан кейін және реструктуризациядан өтуге кіріскен соң Diners Club Korea-ны Hyundai Motor Company-ға сатты. Кейін Diners Club Korea атауы Hyundai Card болып өзгертілді, ал Hyundai Motor Company несие карталарын шығаруды бастады. Hyundai Card Diners Club лицензиясын сақтап қалды, бірақ лицензиялық төлемге қарағанда пайдасы болмағандықтан карта шығаруды тоқтатты және Diners Club-пен лицензиялық келісімшартты бұзды. Осының нәтижесінде Hyundai Card American Express карталарын шығара алды және Кореяда American Express Card жеке карталарына эксклюзивті лицензия алды. Содан бері Diners Club кореялық несие карталары компаниялары BC Card және Woori Card-пен Кореяда Diners Club карталарын шығару үшін лицензиялық келісімшартқа қол қойды. Бұған қоса, бұрын Hyundai Card төлем жүйесін пайдаланған Diners Club 2018 жылдан бастап BC Card төлем жүйесін пайдалана бастады. BC Card – Citibank Korea және Woori Bank сияқты түрлі корей банктері құрған несие карталары компаниясы. Кореядағы көптеген дүкендермен келісімшарттары болғандықтан, Diners Club карталарын Кореядағы барлық дүкендер мен мейрамханаларда қолдануға болады.
Солтүстік франшиза
Солтүстік елдерде франчайзи SEB Kort AB болды, ол швед банкі Skandinaviska Enskilda Banken-нің еншілес компаниясы. Франчайзи 2019 жылдың 31 мамырында қызмет көрсетуді тоқтатты, себебі төлем карталары нарығындағы бәсекелестік пен реттеушілік қысым күшейді. Карта енді Солтүстік елдерінде шығарылмайды. Бастапқыда басқа елдердің карталары алдыңғы жағында 14 таңбалы есеп шоты нөмірімен, артқы жағында Mastercard логотипімен шығарыла берді. Бірақ Diners Club International-ды Discover Financial Services компаниясы сатып алғаннан кейін, халықаралық карталардың артқы жағында Discover логотипі пайда болды және Diners Club International желісі Discover желісінің бір бөлігіне айналды. Осыдан бері Солтүстік Америкадағы Diners Club пен Diners Club International арасындағы жалғыз байланыс – BMO-ның Mastercard кредит карталарында Diners Club брендтерін, соның ішінде Carte Blanche-ты лицензия бойынша үздіксіз пайдалануы.
Карте-бланш
Carte Blanche 1958 жылы Hilton Hotels Travel & Entertainment картасының аты өзгертілген кезде пайда болды. Хилтон 1966 жылы Carte Blanche-ті First National City Bank-ке сатты. Регуляторлық қиындықтар First National City Bank-ті 1968 жылы Carte Blanche-ті Avco-ға сатуға мәжбүр етті. 1978 жылы Citicorp (Citibank деп қайта аталған First National City Bank компаниясының бас компаниясы) ешқандай регуляторлық қарсылықсыз Carte Blanche-ті қайта сатып алды. 1960-шы және 1970-ші жылдардағы Carte Blanche карталары бүкіл әлемде American Express және Diners Club карталарынан көбірек беделді деп есептелді, бірақ оның аз мүшелік базасы табысқа жетуіне кедергі келтірді. 1981 жылы Citicorp Diners Club картасын сатып алды, ал 1990-шы жылдардың ортасына қарай Carte Blanche картасы Diners Club пайдасына біртіндеп тоқтатылды. Citigroup бас компаниясы 1998 жылы Citicorp пен Travelers Group бірігуі нәтижесінде құрылды. Citigroup 2000 жылы Diners Club Carte Blanche картасын шығарды, ол American Express Platinum Card деңгейіндегі премиум карта болды. Қазір BMO-ның Diners Club International бренді бойынша лицензиясымен шығарылатын, Солтүстік Америкадағы Carte Blanche картасы 2015 жылғы сәуірден бастап 300 АҚШ доллары жылдық төлемді құрайды және кең ауқымды жеңілдіктер ұсынады.
enRoute (жолдау)
Diners Club 1992 жылы Air Canada-дан enRoute кредиттік картасын сатып алып, арқылы Канададағы клиенттер базасын кеңейтті. Біраз уақыт бойы картаны "Diners Club/enRoute Card" деген біріктірілген атаумен таратты. Сатып алынған кезде EnRoute бизнесінің құны 300 миллион доллардан асып түсті.
BMO сатып алуы
2009 жылдың қарашасында Citibank Diners Club International Солтүстік Америка франшизасы Монреаль банкіне (BMO) сатылды деп хабарлады. Бұл келісім BMO-ға АҚШ және Канадада Diners карталарын шығаруға ерекше құқық береді. Ол кезде BMO Diners Club компаниясының өзінің коммерциялық карта бизнесімен үйлесетінін, сондай-ақ коммерциялық карталардың несие карталары нарығындағы ең қарқынды өсіп жатқан сегменттердің бірі екенін мәлімдеді. 2022 жылдың 8 наурызында Discover Financial Services және Diners Club International Украинаға жасалған ресейлік агрессияға байланысты Ресейдегі барлық қызметін тоқтатты.
Словениялық франшиза
2013 жылы Diners Club Slovenia иесі болған Томаж Ловше, франшизасы саудагерлерге төленбеген қарыздары болғандықтан Словенияда тергелген үш адамның бірі болды. Мамыр айында Словенияның Орталық банкі Diners Club Slovenia-ның төлем қызметіне арналған лицензиясын жойды, нәтижесінде 80 000 жергілікті мүше карталарын пайдалана алмай қалды. Diners Club International франшизаны Австрияның Erste Bank тобының еншілес компаниясы Erste Card Club-қа берді және франшизаның саудагерлерге қарызын өтеуге уәде берді. 2013 жылдың тамызындағы Erste баспасөз хабарламасында Diners Club қызметтері Словенияда қайта қолжетімді болғаны хабарланды.
Малайзия мен Сингапур
Динерс клуб 1960 жылы Малайзия және Сингапур франшизаларын іске қосты. Малайзиядағы франшизасы 2015 жылы тоқтатылды. 2016 жылдың желтоқсанында Diners Club International және 2C2P бірлескен мәлімдемесінде, соңғысы Discover Global Network желісінде жұмыс істейтін карталардың жаһандық провайдері екені және Оңтүстік-Шығыс Азия аймағында картаны қолданатын саудагерлердің санын арттыратыны жарияланды. 2023 жылы Diners Club Сингапур франшизасы (қазір DCS Card Centre деп аталады) DCS Ultimate Platinum Card деп аталатын алғашқы UnionPay серіктес бренді Diners Club картасын шығарды. Белгілі бір күні Сингапурдағы Diners Club франшизасы DCS Ultimate Platinum Card-тың бюджеттік нұсқасын, DCS Lite Card деп атады. Ол виртуалды шотпен бірге 100 Сингапур доллары көлемінде несие лимитімен келді. Тұтынушылар DCS Lite Card-тың лимитін картаның виртуалды шотына қаражат аудару арқылы арттыра алады. Ай соңында картаға жұмсалған сома виртуалды шоттан автоматты түрде есептен өшіріледі. DCS Ultimate Platinum Card және DCS Lite Card екеуі де нөмірсіз карталар болған алғашқы Diners Club карталары еді. DCS Ultimate Platinum Card-тың іске қосылғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, нөмірсіз емес Mastercard нұсқасы пайда болды.
Филиппин
2016 жылдың маусым айында Security Bank өзінің несие карталары бөлімшесі SB Cards Corporation (бұрын Security Diners International Corporation) арқылы Филиппиндегі Diners Club өнімдеріне деген эксклюзивті құқықтарды өзінің қарсыласы BDO Unibank-қа сатты. Сол жылдың қазан айында Diners Club International Филиппиндегі Diners Club өнімдерін эксклюзивті түрде қамтамасыз ету үшін BDO Unibank-пен келісім жасасқанын хабарлады.
Швейцария, Австрия және Германия франшизасы
2010 жылдың 6 тамызында аяқталған мәміледе Citibank швейцариялық және неміс франшизаларын Энтони Дж. Хелблинг жетекшілік ететін жеке инвестициялық топқа сатты. Неміс Diners Club карталарын австриялық DC Bank AG шығарады, ол қазір Австрия және Германия үшін де карталар шығаруды жүзеге асырады.
Түркия
Diners Club карталары 1968 жылы Koç Holding компаниясы арқылы Түркияға алғаш рет әкелінді және біраз уақыт қолданысқа енгізілді. Түркияда бірнеше жыл таратылмағаннан кейін, 2016 жылы Alternatif Bank оны қайтадан елге әкелді және 2023 жылдың қыркүйегіне дейін Alternatif Bank арқылы таратылуда. 2019 жылдан бері Түркиядағы Diners Club карталары TROY брендімен бірлесіп, өзара келісім шарттары бойынша шығарылуда, осы арқылы Түркияда Diners Club және Discovery карталарын қабылдау толыққанды жайылды. Бұл келісім сонымен қатар TROY карталарының Discover/Diners Club желісінде бүкіл әлемде қабылдануын қамтамасыз етеді.
Біріккен Араб Әмірліктері
Diners Club БАӘ, Египет, Ливан және Иордания филиалдары Emirates Bank-тың Network International еншілес компаниясына тиесілі және осы компания тарапынан басқарылады.
Ұлыбритания және Ирландия франшизасы
2012 жылдың 7 тамызында Citigroup компаниясы Ұлыбритания және Ирландиядағы Diners Club франшизасын Affiniture Cards жеке инвесторлар тобына сатқанын хабарлады.
Вьетнам
2018 жылдың 23 қаңтарында Vietinbank компаниясы Diners Club International компаниясымен эксклюзивті серіктестікке келісіп, Вьетнамда Diners Club карталарын (стандартты және контактісіз) шығарушы болады деген хабарлама жарияланды.
Австралия үкіметі саяхат қызметтерін
2012 жылы мемлекеттік қызметкерлердің шығыстарын тиімді ету мақсатында өткен жылы басталған қаржылық реформа бағдарламасы аясында Австралия үкіметі Diners Club компаниясын мемлекеттік саяхат қызметтері үшін кредиттік карталардың жалғыз провайдері етіп тағайындады. Аталған келісім бойынша Diners Club мемлекеттік қызметкерлерге (мысалы, Қорғаныс саяхат картасы) саяхат карталары ретінде төлем карталарын ұсынды. Сонымен қатар, Diners Club жаңа Шығындарды Басқару Жүйесін (EMS) қызметтерінде мұндай жүйесі жоқ немесе қолданыстағы жүйесін жаңартуды көздеген мемлекеттік органдарға жеткізуге міндеттелді. Жаңа EMS барлық карталық шығындар бойынша агенттіктердің қаржылық немесе шығындар жүйелеріне "уақтылы, нақты және сенімді" операциялық деректерді ұсынып, саяхаттан түсетін шығыстардың мәнін түсінуге мүмкіндік береді, себебі жүйе арқылы саяхат қызметтерінен толыққанды деректер беріледі. Қазіргі таңда Diners Club мемлекеттік қызметкерлерге Diners Club Travel Card картасын Mastercard картасымен бірге ұсынады, бұл картаны қабылдайтын орындардың санын арттырып, саяхат жәрдемақыларын қолма-қол ақшаға ауыстыруды азайтуға бағытталған.
Демеушілік
Diners Club International 2005 жылдан 2016 жылға дейін Швейцарияның Рапперсвилл қаласындағы Diners Club Arena-ны қаржылап, қолдау көрсетті.
Танымал мәдениетте
1963 жылы "Динерлер клубының адамы" фильмі шықты, ал "Ideal Toy Company" компаниясы "Динерлер клубының кредит картасы" деген тақта ойынын жасады. 1967 жылы "Адамның бауырластығы" әнімен бірге "Бизнесте тырыспай-ақ қалай табысқа жетуге болады" фильмі жарық көрді, ән сөзінде "Басқа адамдар да Динерлер мүшелері ретінде карта тасымалдауы мүмкін" деп айтылған. Австралиялық Client Liaison тобының ретро стильдегі бірнеше музыкалық бейнеклиптерінде Diners Club карталары мен логотиптері қолданылған.