Мажуба Хилл шайқасы: Бірінші Бур соғысының соңғы жеңілісі

Кіріспе

1881 жылы Бірінші буар соғысының соңғы шайқасы 1881 жылғы 27 ақпанда Маджуба төбесінде болған шайқас – буарлар үшін үлкен жеңіспен аяқталған Бірінші буар соғысының соңғы және шешуші шайқасы болды. Британдық генерал-майор сэр Джордж Померой Колли 1881 жылғы 26-27 ақпан түнінде төбенің шыңына орналасты. Коллидің Маджуба төбесін басып алу себебі, буарлардың оны жақын арада өздері басып алуы мүмкін деген қауіп болды, себебі ол олардың төбеге қарай траншея қазғанын көрген еді. Буарлар оның Лейнгс-Нектегі олардың позицияларын айналып өтуге тырысқанын ойлады. Бұл төбе әскери мақсаттар үшін буарларға көтерілуге қолайлы емес деп есептелді, сондықтан Колли британдық күшті көрсетуге және буарларға қорқыныш сезімін ұғындыруға тырысқан болуы мүмкін. Кейбір зерттеушілер бұл шайқасты британдықтардың әскери тарихындағы ең "ұятты" жеңілістерінің бірі деп санайды. Дегенмен, буарлар Николаас Смит басқарып, түрлі коммандолардан келген еріктілерден құралған, кемінде 450 адамнан тұратын шабуыл тобын құрды. Таң атқанда, сағат 4:30-да 92-ші жоталықтар төбе шыңының кең аумағын қамтыды, ал Гордонның жотасы төбе шыңының оң жағында болды. 92-ші Гордон жоталықтары айқайлап, қолдарын шайқағанға дейін британдық әскердің бар екенін білмеген буарлар артиллериялық шабуылдан қорқып, үрейлене бастады. Үш буарлық шабуыл тобы, әрқайсысы 100-200 адамнан тұратын, далалық корнет Стефанус Рус, комендант Д. Дж. К. Малан және комендант Йоахим Феррейра басшылығымен төбеге баяу жол тартты. Буарлар, жақсы мергендер, қарсыластарын төбе беткейлерінде ұстап тұрды, ал топтар ашық жерді кесіп өтіп, Гордонның жотасына шабуыл жасады. Сағат 12:45-те Феррейраның адамдары ашық жотаға қатты атып, оны басып алды. Буар генералы Пит Жуберт кейіннен британдық мылтықтардың 400-600 метрге бағытталғанын, ал шайқас 50-100 метрде болғанын айтты, себебі британдық офицерлер әскерге қаруларын өзгертуді бұйырмаған. Осылайша, олар ашық буар шабуылшыларының бастарынан төмен атып өтті. Колли шатырында болғанда, оған буарлардың алға жылғаны туралы хабарланды, бірақ бірнеше бағыныстылары шабуылдың қауіптілігі туралы ескерткенге дейін дереу әрекет етпеді. Буарлар британдықтардың үйренбеген биік шөптер мен бұталарын пайдалана алды. Осы кезде британдық тәртіп бұзыла бастады: әскерлер қарсыластарын көре алмады және офицерлерінен өте аз нұсқау алды, олар үрейленіп, қаша бастады. Таудың айналасын қоршап тұрған буарлар көбейген сайын, британдықтардың қатары құлап, көбісі төбеден қашып кетті. Гордондар ең ұзақ уақыт өздерінің позицияларын ұстады, бірақ олар сынғанда, шайқас аяқталды. Буарлар шабуыл жасап, британдықтардың әлсіз қалған қатарын қиратты. Үлкен шатасу мен адамдардың арасындағы қырғынның күшеюіне байланысты Колли кері шегінуге тырысты, бірақ ол буар мергендерінен қаза тапты. Британдықтардың қалған бөлігі Маджубаның артқы беткейінен қашып кетті, онда көбісі төбеден атып жатқан буар мергендерінен зардап шекті. 15-ші гусарлар мен 60-шы атқыштар Маунт Проспекттегі қолдау базасынан келген, бірақ бұл буар күштеріне елеулі әсер етпеді. Жалпы 285 британдық қаза тапты, тұтқындалды немесе жараланды, соның ішінде үкімет министрінің ұлы, капитан Корнуоллис Мод. Бұл позиция Бірінші буар соғысының, Америка революциясынан бері Ұлыбританияның бірінші біржақты жеңілісі болғанымен, көпшілік тарапынан байқалмағанын ескермейді. Ұлыбритания жеңілістің ұятты сәтінен соғысты аяқтаған бастапқы шарттар арқылы құтқарылды. 1881 жылғы Претория конвенциясына сәйкес британ монархы Трансвальдағы мемлекет басшысы болды, ол британдық билік астындағы тәуелсіз емес, өзін-өзі басқарушы деп жарияланды. Бұл заңдық фикция болғанмен, көп ұзамай 1884 жылғы Претория конвенциясымен күшін жойды, Британия әлі де өзінің жеңілісін ресми түрде мойындамады. 1886 жылы Трансвальда алтын табылғанға дейін Трансваль республикасы ұзақ мерзімде экономикалық тұрғыдан аман қалмайды деп кеңінен болжалды. Бұдан басқа, Америка Құрама Штаттары сияқты өркендеген державалар сол кезде британдық гегемонияға ашық қарсы әрекет етіп жатты, ал Британияның қысқа мерзімді төмен қарқындылықтағы қақтығыста жеңілгені Британ империясының сыртқы қатынастарына елеулі әсер еткеніне айғақтар аз. Бірінші Англо-бур соғысын Британ империясының уақытша сәтсіздік деп атауға болады, ол бірнеше онжылдықтар бойы кеңейіп, ақыр соңында Екінші бур соғысы (1899-1902) кезінде жоғалған барлық аумақты қайта алды.

1881 final battle of the First Boer War

The Battle of Majuba Hill on 27 February 1881 was the final and decisive battle of the First Boer War that was a resounding victory for the Boers. The British Major General Sir George Pomeroy Colley occupied the summit of the hill on the night of 26–27 February 1881. Colley's motive for occupying Majuba Hill, near Volksrust, now in South Africa, may have been anxiety that the Boers would soon occupy it themselves, since he had witnessed their trenches being dug in the direction of the hill. The Boers believed that he might have been attempting to outflank their positions at Laing's Nek. The hill was not considered to be scalable by the Boers for military purposes and so it may have been Colley's attempt to emphasise British power and strike fear into the Boer camp. The battle is considered by some to have been one of the "most humiliating" defeats suffered by the British in their military history. However, the Boers quickly formed a group of storming parties, led by Nicolaas Smit, from an assortment of volunteers from various commandos, totaling at least 450 men to attack the hill. By daybreak at 4:30, the 92nd Highlanders covered a wide perimeter of the summit, and a handful occupied Gordon's Knoll on the right side of the summit. Oblivious to the presence of the British troops until the 92nd Gordon Highlanders began to yell and to shake their fists, the Boers began to panic for fear of an artillery attack. Three Boer storming groups of 100–200 men each began a slow advance up the hill, led by Field Cornet Stephanus Roos, Commandant D. J. K. Malan and Commandant Joachim Ferreira. The Boers, the better marksmen, kept their enemy on the slopes at bay while groups crossed the open ground to attack Gordon's Knoll, where, at 12:45, Ferreira's men opened up a tremendous fire on the exposed knoll and captured it. The Boer general Piet Joubert later noted that the British rifles were sighted at 400–600 yards while the battle raged at about 50–100 yards, as the British officers had not told the troops to alter their weapons. Thus, they shot downhill over the heads of the exposed Boer attackers. Colley was in his tent when he was informed of the advancing Boers but took no immediate action until after he had been warned by several subordinates of the seriousness of the attack. The Boers could take advantage of the scrub and high grass that covered the hill, which the British were not trained to do. It was at that stage that British discipline began to break: the troops could not see their opponents and received very little direction from their officers, and they panicked and began to flee. When more Boers were seen encircling the mountain, the British line collapsed, and many ran pell mell from the hill. The Gordons held their ground the longest, but once they were broken, the battle was over. The Boers were able to launch an attack, which shattered the already crumbling British line. Amid great confusion and increasing slaughter among his men, Colley attempted a fighting retreat, but he was killed by Boer marksmen. The rest of the British force fled down the rear slopes of Majuba, where more were hit by the Boer marksmen firing from the summit. An abortive rearguard action was staged by the 15th Hussars and 60th Rifles, who had marched from a support base at Mount Prospect, but that made little impact on the Boer forces. A total of 285 British were killed, captured or wounded, including Captain Cornwallis Maude, son of government minister Cornwallis Maude, 1st Earl de Montalt. That position neglects that the First Boer War, while arguably Britain's first unambiguous defeat since the American Revolution, was largely unnoticed by the general public. Britain was spared much of the embarrassment of defeat through the original terms ending the war. Under the 1881 Pretoria Convention, the British monarch became Head of state in the Transvaal, which was declared a self governing, not an independent entity, under British suzerainty. Although that was never more than a legal fiction, soon abrogated by the 1884 Pretoria Convention, Britain could still formally deny its defeat. Prior to the discovery of gold in the Transvaal in 1886, it was widely presumed that the Transvaal Republic would not survive economically in the long term anyway. Furthermore, emerging powers, such as the United States, were already acting in open defiance of British hegemony at the time, and there is little evidence Britain's defeat in the brief low intensity conflict had any significant effect on the foreign relations of the British Empire. The First Anglo Boer War can at best be called a temporary setback for the British Empire, which would continue to expand for several decades and eventually recover all territory lost in 1881 during the Second Boer War (1899–1902).

Шығармашылық емес

Дюксбери, Г. Р. "Мажуба шайқасы: 1881 жылдың 27 ақпаны". Оңтүстік Африка әскери тарих қоғамы журналы, 5-том, № 2. Періштетас, Дональд. Викториялық отаршылдық соғыс – Африка (Лондон: Блэндфорд, 1992). Лабанд, Джон. Трансваль көтерілісі: Бірінші буар соғысы, 1880–1881 (Рутледж, 2014). Лабанд, Джон. Маджуба төбесіндегі шайқас: Трансваалдық науқаны, 1880–1881 (Helion and Company, 2018). Мередит, Мартин. Алмаз, алтын және соғыс (Нью-Йорк: Public Affairs, 2007): 162. Моррис, Ян. Heaven's Command (Лондон: Faber and Faber, 1998) 442–445 беттер. Тайлден, Г. "Шабуыл туралы зерттеу: Мажуба, 1881 жылғы 27 ақпан". Әскери тарихи зерттеулер қоғамы журналы, 39, № 157 (1961): 27–36. Уорд, С. Г. П. "Мажуба, 1881: Полковник В. Д. Бондтың күнделігі, 58-ші полк". Армия тарихын зерттеу қоғамы журналы, 53, № 214 (1975): 87–97.