Кіріспе

Окситаниядағы префектура және коммуна, Франция. Каталониядағы өзен, Испания.

Фуа (fwa; ; ) – коммуна, Фуа графының бұрынғы астанасы. Ол Арийж департаментінің орталығы болып табылады, себебі департамент префектурасы осы қалада орналасқан. Фуа Францияның оңтүстік-батысындағы Окситания аймағында жатыр. Бұл Францияның департаменттік астаналары арасында ең аз халқы бар екінші қала, ең аз халқы бар қала – Привас. Фуа Тулузадан оңтүстікке қарай, Испания және Андорра шекараларына жақын орналасқан. Арийж департаментіндегі екінші ірі қала – Фуа, ең ірісі – Памир, ол екі субпрефектураның бірі (екіншісі – Сент-Жирон). Фуа ағылшынның Рипон қаласымен, испандық Саррока-де-Ллейда және Ллейда қалаларымен, сондай-ақ Андорра астанасы Андорра-ла-Вельямен қалаластық байланыс орнатқан.

Тарих

Римдіктер тік жартасқа бекініс салған, ал қазір Фуа қамалы қалаға үстемдік етеді. Фуа қаласы өзінің пайда болуын Шарльмен құрған ораторияға борышты, ол кейіннен 849 жылы Сент-Вулузиан аббаттығына айналды. 849 жылы Сент-Вулузиан аббаттығының құрылуы, оннан он екінші ғасырға дейінгі қалалық өмірдің дамуына жағдай жасады. Қала XIV ғасырда өркендеген шағына жетті. Іргетасы X ғасырдың басына салынған қамал, 1211 және 1217 жылдар аралығында Альбиген крест жорығы кезінде Симон де Монфор IV-тің қайта-қайта шабуылдарына қарсы тұрған берік бекініс болды. 1272 жылы Фуа графы Франция королінің билігін мойындаудан бас тартқанда, Филипп Батыл жеке өзі қалаға қарсы жорыққа басшылық етті, содан кейін граф қарсылық көрсетуді тоқтатты. 1290 жылы Беарн аймағы мен Фуа графтығының жиналысында қала графтар тарапынан дерлік тасталып кетті. Гастон Фиб қамалда соңғы рет тұрған адам болды, ал XVI ғасырға қарай қамал әскери мақсатын жоғалтты. Содан кейін қамал 1864 жылға дейін түрме ретінде пайдаланылды. 1536 жылы Фуада алғашқы реформация уағыздары басталды, ал 1579 жылы Монгаузи шіркеуі қиратылды. 1581 жылы аббаттық пен оның шіркеуі де осындай тағдырға ұшырады. Келесі жылы Фуа католиктер тарапынан қайта басып алынды, ал 1589 жылы Фуа графы Генрих Наваррский Франция королі болып жарияланды және Генрих IV атанды.

География

Фуа Пиреней тауларының етегінде Ариж және Аргет өзендерінің тоғысқан жерінде орналасқан. Оған автомобильмен 20-шы ұлттық жол (N20) арқылы баруға болады. Пойыздар Фуа стансасынан солтүстікке қарай Тулузаға, ал оңтүстікке қарай [Андорраға] қызмет көрсететін L'Hospitalet стансасына дейін қатынайды. Испания шекарасына жақын Летур-де-Карол стансасында аяқталады, онда Барселона аймақтық пойыз қызметімен және көркем Ligne de Cerdagne (Little Yellow Train (Petit train jaune)) желісімен тікелей байланыс бар. Фуа стансасынан Парижге тікелей түнгі пойыз да бар.

Қалалық

Аумақтық ұжымдардың жалпы кодексі L2121-2 бабына сәйкес, кеңес мүшелерінің саны халық санына қарай белгіленеді. Фуа қаласы үшін бұл сан – жиырма тоғыз. Соңғы муниципалдық сайлау 2020 жылдың наурыз айында өтті, оның нәтижесінде зейнеткер мұғалім Норберт Мелер қала әкімі болып қайта сайланды.

Әкімшілік және сайлау қатынастары

Foix қаласы Foix коммунасының орталығы болды, ол қазір басқа коммуналармен бірігіп, Pays Foix Varilhes коммунасын құрады, бұл коммуна Ariège департаментінің құрамында. Осыған байланысты, қалада бірнеше әкімшілік органдар орналасқан, атап айтқанда: білім инспектурасы, департаменттік аумақтар дирекциясы, әлеуметтік байланыс және халықты қорғау департаментінің дирекциясы, Отбасы жәрдемақы қорының (CAF) және Негізгі медициналық сақтандыру қорының (CPAM) жергілікті бөлімшелері, сондай-ақ Ауыл шаруашылығы әлеуметтік өзара көмек қорының (MSA) жергілікті бөлімшесі.

Жоғары білім

Тулуза университеті Жан Жорес, Ариеж университетінің орталығы. Бұл орталықта педагогтар даярлау, туризм, қонақүй және қосымша қызмет көрсету менеджменті, география, даму және экология кафедралары орналасқан.

Геральдика

Коммунаның гербінде D'or à trois pals de gueules (алтын түсті фонға үш қызыл жолақ) бейнеленген. Бұл сурет флагта да, департамент гербінде де қайталанады. Ол Фуа графтарының гербінен бастау алады және орта ғасырларға дейін жетеді. Ол Каталония және Арагон гербтеріне ұқсас, екеуі де Андорра гербінде көрсетілген.

Филателия

1955 жылы пошта кеңсесі 50 цент номиналды, Фуа округінің гербін бейнелейтін қара, жасыл, сары және қызыл түсті, YT 1044 нөмірлі пошта маркасын шығарды. Бұл сегізінші ғасырлық провинциялық гербтер сериясының бір бөлігі. 1958 жылы пошта кеңсесі 15 франк номиналды, Фуа сарайын бейнелейтін ультрамарин, сұр, қоңыр және жасыл түсті, YT 11759 нөмірлі пошта маркасын шығарды.

Базарлар мен жәрмеңкелер

Қалада аптасына екі рет базар болады. Сейсенбі күндері, сағат 7:30-дан 13:30-ға дейін, Халле-о-Грайнс жабық базарында жергілікті шаруалардың өнімдері сатылатын шағын базар ұйымдастырылады. Жұма күнгі негізгі базарда жергілікті ауыл шаруашылығы өнімдері, азық-түлік, қолөнер және түрлі тауарлар сатылады. Ол Алле де Вилотте негізгі көшесінің кең орталық бөлігін, сондай-ақ Халле-о-Грайнс жабық базарын алып жатады. Бірнеше жүз метр қашықтықтағы Сент-Вулузиан алаңында да кішкентай жабық базар орналасқан, онда негізінен органикалық өнімдер сатылады.

Л'Айруле спорт кешені

Бұл ойын алаңдары 3 футбол алаңын, 3 регби алаңын, Арьеж өзеніндегі ақ су каноэсі мен каяк трассасын (жасөспірімдер арасындағы халықаралық каяк жарыстары өткізілген), 250 метрлік велодромды, 4 ашық және 2 жабық теннис кортын қамтиды. Франсуа Миттеран бульварының ар жағында 2010 жылы жаңартылған Жан Ноэль Фондере футбол және жеңіл атлетика стадионы орналасқан. Онда 400 метрлік 6 жолақты жүгіру жолы, биіктікке секіру, қашықтыққа секіру, ядро лақтыру, балға, диск және найза тастау, сондай-ақ штангамен секіру мүмкіндіктері бар. Синтетикалық жабын кез келген ауа райында жоғары сапалы жағдайды қамтамасыз етеді. Францияның жеңіл атлетика федерациясы бұл нысанды аймақтық деңгейдегі нысан деп санайды. Жеңіл атлетика стадионы U.S.F Union Sportive Fuxéenne регби клубының үйі. Ал стадионның тұрақ орнынан өтетін жерде жекпе-жек өнері орталығы – Фуа Доджосы орналасқан.

Су орталығы

Екі жабық бассейн, ашық бассейн, джакузи және саунасы бар Су орталығы Pays Foix Varilhes қауымдастығының халқына қызмет етеді.

Ботаникалық бақ

Леспине атушылық бағында кактустар мен суккуленттер, сондай-ақ цитрус ағаштары, банан өсімдіктері және Жерорта теңізі флорасы бар.

Гранның шаңырағы

1870 жылға дейін салынған "Халле-о-Грайн" жабық базары Виктор Балтард стилінде салынған.

Қалқа

Қамал қалаға биік тұрып, оны бақылайтын жартастың үстінде орналасқан. Қамал жартасы геологиялық тұрғыдан Санкт-Саувер тауының бір бөлігі болып табылады, ол қаланың солтүстік-батысында орналасқан және Арже өзенінің эрозиясы салдарынан таудан бөлініп қалған. Қазіргі құрылыстың көп бөлігі 12-14 ғасырларға дейін салынған. Солтүстік жақтағы Арже мұнарасы 19 ғасырдың соңында тақтатаспен жабылған, және ол, әрине, 11-12 ғасырларда салынған ең көне мұнара. Ортаңғы, төртбұрышты мұнара 13 ғасырда салынса, 14 ғасырда толығымен қайта жаңартылған. Оның кілті тастарда мүсінделген бас және елтаңбалар сияқты көрнекті сәулеттік ерекшеліктері бар. Дөңгелек мұнара готикалық стильде салынған, үлкен терезелері арқылы әдемі алтыбұрышты күмбезді залдарды жарықпен толтырады.

Сент-Волозиан абатлығы

1104 жылы Қасиетті Августин канондарының тұрақты тәртібіндегі дін қызметкерлері Қасиетті Волузианның қабірлері сақталған аббатхананы иеленді. Осы кезде үш кемелі және айшықты бөлімі бар үлкен шіркеудің құрылысы басталды. 14 ғасырда романдық стильдегі апсида жаңа көпбұрышты ғибадатханамен ауыстырылды. Ғимарат діни соғыстар кезінде қиратылып, қабірлер өртеліп жойылды. Қайта жаңарту жұмыстары 1609 жылы басталып, 1670 жылы аяқталды. Портал және кеме қабырғаларының негізі орта ғасырлық шіркеудің қалған негізгі бөліктері болып табылады. 1869 жылы Фермис жасаған және 2007 жылы қалпына келтірілген 40 тоқталғыштан тұратын өте әдемі орган бар.

Ескі қала

Бұл әлі де ортағасырлық мінезін сақтайды, бұл тар көшелерде (Маршандар көшесі, Шапельерлер көшесі) және жартылай ағаштан салынған кейбір үйлерде байқалады.

Монгауз шатырлары мен аумағы

Алғашқы роман стиліндегі және 13 ғасырдағы шіркеудің ештеңесі қалмады. Қазіргі шіркеудің бір бөлігі 1628 жылға дейін салынған, ол роман стиліндегі жоспарын және роман стилін қайталайтын порталын сақтап қалды. Монгаузи капелласының тарихы әртүрлі. Оның негізі 778 жылы Карл Ұлының маврлар үстінен жеңісін еске алады, содан кейін капелла паломничество орынына айналды. 1340 жылы Памиер епископы Арно Виллемур кейбір паломниктің жаман мінез-құлқына қарсы шара қолдануға мәжбүр болды (кешкі уақыттағы шулы оқиғалар туралы хабарлар келді). 1562 жылдың 4 қаңтарында капелла Реформацияның көптеген нысаналарының бірі болды, ал 1579 жылы Фуа бекінісінің губернаторы оны бұзды. 1628 жылы ол қайтадан салынды және паломничество қайта жанданды. Революциядан кейін, қайтадан салынғаннан соң, 1791 жылы сатылды. Бұл жеке меншік мүлік күтімсіздіктен уақыт өте келе қирап кетті. Содан кейін 1840 жылы департамент сатып алды. Аймақта Нормал мектебі ашылды, ал 1843 жылы капелла қайтадан құлшылық етуге жарамды болды. 1883 жылы ол қайтадан жабылды, жиһазы шашырап кетті. 1943 жылы жөндеу жұмыстарынан кейін ол қайтадан құлшылық етуге ашылды.

Виллоте аллеясы

"Villote" (кішкентай қала) орта ғасырларда қала қабырғаларының сыртындағы аудан болды және 1330 жылы салынған. Кейде сол жерде өлім жазалары орындалған. Қала қабырғалары бұзылғаннан кейін, ағаштар отырғызылып, қаланы көркейту жұмыстары жүргізілді, оның ішінде фонтан мен музыкалық сарай салынды, бұл орын қала тұрғындарының серуендеуіне танымал айналды. Алле де Виллоттедегі платан ағаштарымен көмкерілген орталық жолақта қаланың соғыс ескерткіші және тұрақ орналасқан, қазіргі уақытта мерекелік шаралар мен жұма базардың негізгі орны болып табылады. Көше бойында дүкендер, кафелер мен мейрамханалар, сондай-ақ қоғамдық ғимараттар мен Екінші дүниежүзілік соғысындағы нацистік оккупацияға қарсы күресшілерге және жер аударылғандарға арналған ескерткіш орналасқан.