Кіріспе

Америка философы (1892–1987)

Мичиган штатында қысқа ғана оқытудан кейін, 1925 жылдан 1944 жылға дейін Суортмор колледжінде сабақ берді. Өмірінің қалған бөлігін 1961 жылы зейнетке шыққанға дейін Йель университетінде өткізді. Йельде ол көп жыл бойы философия кафедрасының меңгерушісі болды. 1946 жылы Америка өнер және ғылым академиясына, ал 1948 жылы Америка философиялық қоғамына сайланды. 1952 жылы ол Шотландияда Гиффорд лекцияларын оқыды. 1955 жылы Мертон колледжінің құрметті профессоры болып сайланды.

Философиялық еңбектері

Бланшар рационалист болды, ол философия мен психологияда да ақыл-ойының берік тұжырымдамасын қолдады және қорғады, осы ғасырда ақыл шабуылға ұшырады. Ол сондай-ақ, жалпы алғанда, соңғы абсолютті идеалистердің бірі ретінде қарастырылды, өйткені оған британдық идеализм қатты әсер етті (әсіресе Ф. Х. Брэдли мен Бернард Босанке). Алайда, бұл әсер оның логикаға, құндылықтарға және эпистемологияға қатысты көзқарастарында бірінші кезекте сезілді. Ол көптеген жағынан абсолюттік идеализмнен бас тартты, сондықтан ол «Брэнд Бланшардың философиясы» атты эсседе идеалист болудан ашық бас тартты (Чарльз Хартсорнға берген жауабында). Бланшард эпистемологиялық идеализмді (түз тәжірибедегі барлық объектілер тек санада ғана бар деген позиция) онтологиялық идеализмнен (дүние өзінен-өзі ақыл-ойдан немесе ақыл-ойынан жасалған позиция) айқын ажыратты. Эпистемологиялық идеализмді қабылдаса да, Беркли, Гегель, Ройс немесе Босанкеттен айырмашылығы онтологиялық идеализмге қосымша қадам жасауға дайын емес еді. Керісінше, ол материалдық әлемнің ақыл-ойынан тәуелсіз өмір сүретінін және Беркельдік онтологиялық идеализмнің негізгі ұйғарымдарын қабылдамады, esse est percipi (болу – қабылдау). Позитивизмді, логикалық атомизмді, прагматизмді және эмпиризмнің көптеген түрлерін қатты сынға алған ол ғаламды бір ғана бәрін қамтитын түсінікті жүйе түрінде Абсолюттен тұрады деп санайды, онда әрбір элементтің қажетті орны бар. Сонымен қатар, ол бұл Абсолютті – бүкіл ғаламды – жалғыз шынайы «жекелесімді» деп санайды, оның ішіндегі барлық элементтер түпкілікті белгілі бір «әлемдіктерге» (бұл қасиеттер, қатынастар немесе олардың бірнеше контексте бірдей берілуі мүмкін комбинациялары) ажыратылады. Ол өзінің метафизикалық монизмін негізінен Спинозизмнің бір түрі деп қарастырды. Сонымен қатар ақыл-ойының редукционисттік есептерін қатты сынға алды (мысалы, мінез-құлық), ол ақыл-ойы шын мәнінде біз сенімді болатын шындық деп қарсы тұтты. Ол ойлау – шындықты көздейтін ақыл-ойының қызметі, ал ойлаудың түпкі мақсаты – Абсолютті толық түсіну. Мұндай түсінік, оның пікірінше, қажеттілікті түсіну арқылы жүзеге асады: бір нәрсені түсіну (немесе түсіндіру) – бұл оның бір бөлігі болып табылатын жүйеде қажеттілік ретінде көру. Бланшардтың пікірінше, Абсолют тек қана сәйкес келеді (яғни қарама-қайшылықсыз), бірақ оңтайлы түрде үйлесімді, қажеттілік қатынастарымен атылып, шын мәнінде таза детерминистік түрде жұмыс істейді. (Бланшард себептілік заңы, дұрыс түсінілген, логикалық заң деп есептеді және әсерлер олардың себептерін логикалық түрде анықтайды және керісінше деп сенді.) Ол нақты айтқанда, біз табиғатта атомдық фактілер, жалаңаш байланыстар немесе жай ғана құбылмалылықтар жоқ екенін дәлелдей алмаймыз, бірақ біз оны қажеттілік қатынастары әрқашан табылатынын жұмыс гипотезасы ретінде қабылдай аламыз; егер бұл гипотеза абсолютті жеңіліске ұшырамаса, біз оны кем дегенде уақытша қабылдауға құқылымыз. Ол өзінің «Ойдың табиғаты» атты алғашқы еңбегінде шындықтың үйлесімділік теориясын қорғады (бұл кітаптың басты бағыты болмаса да, оның атауынан көрініп тұрғандай, философиялық психологиядағы эссе). Алайда, соңғы жылдары ол ой мен объект арасындағы қарым-қатынас sui generis деп ойлады және оны «қауыспалылық» немесе «бірлестілік» деп бірдей жеткіліксіз сипаттауға болады; кез келген жағдайда, ол ой мен оның идеалдық объектісі арасындағы «бірлестілік» ойлар арасында болуы мүмкін бірізділіктен ерекшеленеді деп мойындады. Ол сондай-ақ ойдың түпкі мақсаты өзінің объектісімен сәйкестендіру деген ерте (көп немесе аз Брэдлиандық) мәлімдемесінен бас тартты. Ол ішкі қатынастар туралы берік ілімді қорғады. Ол ұзақ уақыттан бері досы және философ әріптесі А. К. Юингпен бірге бұл ілім «ішкі» емес, «қатысу» тұрғысынан толығырақ сипатталса, әлдеқайда жақсы ұналар еді деп мәлімдеді. Оның бұл мәселедегі ілімі – ешқандай қатынас, ол байланысты терминдердің табиғатына мүлдем қатысы жоқ, мұндай қатысы (осылайша «ішкілік») дәрежесіне байланысты. Бланшардың бұл тақырыптағы ең маңызды пікір алмасуларының бірі философ Эрнест Нагельмен болды, ол ішкі қатынастар туралы ілімге шабуыл жасады – шын мәнінде, Бланшардың барлық ақыл-ойы «Егемендік ақыл» атты эссесінде. Бланшардың ең толық жауабы оның Reason and Analysis кітабында кездеседі. Теизмге жанашыр, бірақ дәстүрлі діни және теологиялық догмаларға күмәнданатын ол өзінің Абсолютін жеке Құдайға тән қасиеттерге ие деп санамады, бірақ оны (рационалды) діни зерттеудің және тіпті құлшылықтың лайықты нысаны деп санайды. «Дін» терминін өзінің барлық тұлғасын өзінің шын және маңызды деп санайтынына арнау ретінде анықтайтын ол өзінің діні ретінде ақыл-ойына қызмет етуді, метафизикалық мағынада толық және қамтитын қызмет етуді қабылдады, «рационалды мінез-құлықты» адамдық идеал ретінде қорғады (бірақ оны практикада жетістікке жеткізу өте қиын). Оның осы мінез-құлыққа деген құрметі оның философиялық адалдығын «партиялық шекаралардан» асырып, әсіресе осы мінез-құлықты ең жоғары дәрежеде бейнелейтін философқа – Генри Сидвикке дейін жеткізді. (Ол сондай-ақ Бертранд Рассел туралы жоғары баға берді.) Теологиялық тұрғыдан алғанда, Бланшар методист ретінде тәрбиеленді, бірақ ерте жасынан бастап теологиялық либерализмқа бейімделді, осы бейімділік оның жасы ұлғайған сайын күшейді. Свартморда оқыған кезінен бастап, ол өмір бойы Достардың діни қоғамымен байланыста болды, квикерлердің қабылданған қағидаларымен (әсіресе олардың бейбітшілігімен) жеке келіспесе де. Этикада ол кең мағынада утилитарист болды; алайда, ол «телеологиялық» терминін қалайтын, өйткені «утилитаристтік» термині барлық жақсылықтар құралдық екенін ұсынды және ол кейбір тәжірибелердің өзіндік жақсы екеніне сенді (мысалы, Г. В. Б. Джозеф және В. Д. Росс). Ол сондай-ақ ләззаттың жалғыз жақсылық екенін жобады, тәжірибелердің толыққанды жақсы екенін және ләззаттың, қатаң айтқанда, мұндай толыққандылықтың ажыратылған элементі емес екенін мәлімдеді. Г. Е. Мурдың «табиғаттағы қателік» нағыз қателік екеніне келіспей, жақсылықты толығымен табиғаттанулық тұрғысынан талдады, тәжірибе өзіндік жақсылыққа (а) импульс немесе ұмтылысты қанағаттандыру және (б) мұндай қанағаттандырумен бірге жүретін қанағат сезімін тудыру дәрежесінде жатады. Ол осы факторлардың біріншісін ең маңыздысы деп санайды және адам тәжірибесінің негізгі жақсылықтары адам табиғатының негізгі ұмтылыстарына жауап береді деп мәлімдеді; ол осы екі фактордың бірге толыққанды жақсылықтың мағынасын ғана емес, критерийін де қамтамасыз етеді деп мәлімдеді. (Ол барлық басқа этикалық терминдерді, соның ішінде «дұрыс» терминін өзіндік жақсылық тұрғысынан анықтады, мысалы, дұрыс әрекет – бұл тиісті жағдайларда өзіндік жақсылықтың ең көп мөлшерін тудыруға бейім әрекет.) Бланшардың саяси теорияға жазған аз ғылымдары («Ақыл мен жақсылықта») көбінесе Грин мен Босанкеге қарыз болды. Ол бұл екі философ Жан Жак Руссоның шатасқан жалпы ерік доктринасын құтқарып, оны рационалды түрде қорғалатын негізге қойды. Біздің «нақты ерік» (Босанке терминімен) немесе «рационалды ерік» (Бланшардың терминімен) – бұл біздің қазіргі қалауларымызға қатысты ойлардың идеалдық шегіне жеткенге дейін жалғасқан жағдайда біз қалайтын нәрсе. Бланшар осы «идеалдық» еріктің шын мәнінде нақты деп санауға лайықты себептер бар екенін айтты және ол рационалды саяси теорияның негізін қамтамасыз етеді деп мәлімдеді. Мемлекет егер және дәл осылайша, ол жеке адамдардың олардың рационалды еріктерінің нысаны болып табылатын ортақ мақсатты іздеуіне және оған жетуіне көмектессе, онда онымен ақталады. Ол осы доктринаны саяси ұйымның немесе әлеуметтік құрылымның нақты түрін жақтау деңгейіне жеткізбеді, ...

Брэнд Бланшардың философиясынан цитаталар

Бренд Бланшардың философиясы (Open Court, 1980), Пол Артур Шилпп өңдеген, "Тірі философтар кітапханасы" сериясының XV томы. Бұл маңызды еңбекте Бланшардың 183 беттік автобиографиясы, оның сыншыларына Бланшардың толыққанды жауаптары және жан-жақты библиографиясы қамтылған.

Негізгі жұмыстар

2 томдық. 451 бет. Пол Карус лекциялары, 12-ші серия. 505 бет. 407 бет. 620 бет. Оның соңғы еңбегі. Рационалдық көзқарасқа ие төрт тұлғаның өмірбаяны: Маркус Аврелий, Джон Стюарт Милл, Эрнест Ренан және Генри Сиджвик. 308 бет. .