Ричард М. Хэр: британдық мораль философының өмірі мен еңбектері
R. M. Hare
Р.М. Хэр – британдық философ, метаэтикалық теориялардың авторы (прескриптивизм). 20 ғ. екінші жартысындағы әсерлі ойшыл, Оксфорд университетінің профессоры.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық моральдық философ (1919–2002)
British moral philosopher (1919–2002)
Ричард Мервин Хейр (21 наурыз 1919 – 29 қаңтар 2002), көбінесе R. М. Хейр деп аталады, британдық моральдық философ, 1966 жылдан 1983 жылға дейін Оксфорд университетінде Уайттың моральдық философия профессоры қызметін атқарды. Кейін бірнеше жыл Флорида университетінде оқытумен айналысты. Оның метаэтикалық теориялары ХХ ғасырдың екінші жартысында зор ықпалға ие болды. Хейр моральдық дискурстың формалдық ерекшеліктерін талдау арқылы негізделген прескриптивизмді метаэтикалық теория ретінде дамытуымен және оның прескриптивизміне сүйенген басымдыққа бағытталған утилитаризмді қорғауымен танымал. Оның Брайан МакГиннес, Джон Лукас және Бернард Уильямс сияқты студенттері белгілі философтарға айналды. Кейбір философтар Хейрдің ойларының кейбір элементтерін қабылдады, бірақ оның жалпыға бірдей прескриптивизм доктринасын қабылдамады.
Richard Mervyn Hare (21 March 1919 – 29 January 2002), usually cited as R. M. Hare, was a British moral philosopher who held the post of White's Professor of Moral Philosophy at the University of Oxford from 1966 until 1983. He subsequently taught for a number of years at the University of Florida. His meta ethical theories were influential during the second half of the twentieth century. Hare is best known for his development of prescriptivism as a meta ethical theory, which he argues is supported by analysis of formal features of moral discourse, and for his defence of preference utilitarianism based on his prescriptivism. Some of Hare's students, such as Brian McGuinness, John Lucas, and Bernard Williams went on to become well known philosophers. has explicitly adopted some elements of Hare's thought, though not his doctrine of universal prescriptivism.
Өмір және мансап
Ричард Хейр 1919 жылғы 21 наурызда Сомерсет графтығындағы Бэквелл қаласында дүниеге келген. Ол Уорвикширдегі Регби мектебінде білім алды, ал 1937 жылы Оксфордтағы Баллиол колледжіне түсті, онда классикалық әдебиеттерді оқыды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол әлі де Регбидегі офицерлік дайындық корпусына қатысып, Корольдік артиллерияда қызмет етуге ерікті болды. 1942 жылы Сингапурдың түсуінен бастап, Хейрді жапондықтар соғыс аяқталғанға дейін тұтқынға алды. Хейрдің соғыс жылдарындағы тәжірибесі оның философиялық көзқарастарына, әсіресе моральдық философияның адамдарға ізгілікпен өмір сүруге көмектесуге міндетті деген ойына терең әсер етті. Оның философиядағы алғашқы жұмыстары осы кезеңге дейін жатады, онда ол К.С.У. Тейлордың жазуынша, «ең қиын жағдайларда өмірге нұсқаулық бола алатын» жүйені жасауға тырысты. Соғыстан кейін Оксфордқа оралған ол 1947 жылы Кэтрин Верниге үйленді, олардан бір ұл және үш қызы дүниеге келді. (Хейрдің ұлы Джон Э. Хейр де философ). Ол 1947 жылдан 1966 жылға дейін Баллиолда философиядан лектор және оқытушы болып сайланды, 1974 жылдан 2002 жылға дейін Баллиолда құрметті лектор болды, ал 1963–1966 жылдары Табиғи дін бойынша Уайльд лекциялық қызметін атқарды, сондай-ақ 1966–1983 жылдары Уайттың моральдық философия профессоры болды, бұл Корпус Кристиге көшумен бірге жүрді. 1972–1973 жылдары Аристотель қоғамының президенті болды. 1983 жылы Оксфордты қысып, Флорида университетіндегі философия ғылымының аспирантуралық зерттеу профессоры болды, ол 1994 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Сол жылдың мамыр айында Оксфордтағы Сент-Мэри шіркеуінде өткен оның естелік жиынында Питер Сингер (Хейрдің қалағандай) «Моральдық философиядағы Хейрдің жетістіктері» тақырыбында лекция оқыды, ол үш «маңызды және тұрақты» жетістіктерді атап көрсетті: «моральдық аргументке ақыл-эстің қайта оралуы, моральдық ойлаудың интуитивті және сындық деңгейлерін ажырату және қолданбалы этиканы дамыту». Дж.Л. Остиннің қарапайым тіл философиясы және Людвиг Витгенштейннің кейінгі философиясының кейбір түсіндірулері бұл бағалаумен келіспейді. Хейр Канттың көптеген ұғымдарын, әсіресе универсалдану идеясын пайдаланғанмен, нормативтік этикалық көзқарастарында деонтолог емес, салдарлы болды. Хейр өзі «Кант утилитарист бола ма?» деген мақаласында Канттың өзі сияқты утилитарист болу мүмкіндігін қарастырды.
Richard Hare was born on 21 March 1919 in Backwell, Somerset. He attended Rugby School in Warwickshire, followed in 1937 by Balliol College, Oxford, where he read greats (classics). Having joined the officer training corps whist still at Rugby, on the outbreak of World War II, he volunteered to serve with the Royal Artillery. Hare was taken as a prisoner of war by the Japanese from the fall of Singapore in 1942 to the end of the Second World War. Hare's wartime experience had a lasting impact on his philosophical views, particularly his view that moral philosophy has an obligation to help people live their lives as moral beings. His earliest work in philosophy, which has never been published, dates from this period, and in it, he tried to develop a system that might "serve as a guide to life in the harshest conditions", according to C. C. W. Taylor. He returned to Oxford after the war, and in 1947, married Catherine Verney, a marriage that produced a son and three daughters. (Hare's son, John E. Hare, is also a philosopher.) He was elected fellow and tutor in philosophy at Balliol from 1947 to 1966; honorary fellow at Balliol from 1974 to 2002; and was appointed Wilde Lecturer in Natural Religion, 1963–66; and White's Professor of Moral Philosophy, 1966–1983, which accompanied a move to Corpus Christi. He was president of the Aristotelian Society from 1972 to 1973. He left Oxford in 1983 to become Graduate Research Professor of Philosophy at the University of Florida at Gainesville, a post he held until 1994. At his memorial service held at St Mary's Church, Oxford, in May of that year, Peter Singer delivered (as he felt Hare would have wished) a lecture on Hare's "Achievements in Moral Philosophy" which concluded by giving three "major, lasting" ones, namely, "restoring reason to moral argument, distinguishing intuitive and critical levels of moral thinking, and pioneering the development of applied ethics". the ordinary language philosophy of J. L. Austin, a certain reading of the later philosophy of Ludwig Wittgenstein, disagree with this assessment. Although Hare used many concepts from Kant, especially the idea of universalisability, he was still a consequentialist, rather than a deontologist, in his normative ethical views. Hare himself addressed the possibility that Kant was a utilitarian like himself, in his "Could Kant Have Been a Utilitarian?"
Жалпыға бірдей талап етушілік
Бірқатар кітаптарында, әсіресе "Мораль тілі" (1952), "Азаттық және ақыл" (1963) және "Моральдық ойлау" (1981) кітаптарында, Хар универсалды прескриптивизм деп атаған теорияны қалыптастырды. Осы теория бойынша, "жақсы", "міндетті" және "дұрыс" сияқты моральдық терминдердің екі логикалық немесе семантикалық қасиеті бар: жалпыламалық және бұйрық берушілік. Жалпыламалық арқылы ол моральдық бағалаулар, олар сипаттайтын жағдайды шектеулі жалпылама терминдер жиынтығымен анықтауы керек екенін білдірді, нақты есімдерді емес, бірақ нақты сипаттамаларды қоса алмайды. Бұйрық берушілік арқылы ол моральдық субъектілер физикалық және психологиялық мүмкіндіктері болғанда, өздері міндетті деп санайтын әрекеттерді орындауы керек екенін білдірді. Басқаша айтқанда, ол біреудің шын ниетпен: "Мен Х істеуім керек" десімен, кейін Х істемеуінің мәні жоқ деп сарқырамалады. Фрэнкен, Нобис және басқалар бұл кемшілікті Хардың жүйесіндегі маңызды қате ретінде анықтады, себебі ол акразияны, яғни ерік-жігердің нашарлауын ескермегендей көрінеді. Хар универсалдылық пен бұйрық берушіліктің үйлесімі салдарлылықтың белгілі бір түріне, атап айтқанда, қалауларды бағалайтын утилитаризмге алып келеді деп мәлімдеді. Қысқасы, бұл адамдардың қалауларын барынша қанағаттандыруға бағытталған әрекеттер жасауымыз керек дегенді білдіреді.
In a series of books, especially The Language of Morals (1952), Freedom and Reason (1963), and Moral Thinking (1981), Hare gave shape to a theory that he called universal prescriptivism. According to this, moral terms such as 'good', 'ought' and 'right' have two logical or semantic properties: universalizability and prescriptivity. By the former, he meant that moral judgments must identify the situation they describe according to a finite set of universal terms, excluding proper names, but not definite descriptions. By the latter, he meant that moral agents must perform those acts they consider themselves to have an obligation to perform whenever they are physically and psychologically able to do so. In other words, he argued that it made no sense for someone to say, sincerely: "I ought to do X", and then fail to do X. This was identified by Frankena, Nobis and others as a major flaw in Hare's system, as it appeared to take no account of akrasia, or weakness of the will. Hare argued that the combination of universalizability and prescriptivity leads to a certain form of consequentialism, namely, preference utilitarianism. In brief, this means that we should act in such a way as to maximise the satisfaction of people's preferences.
Ерекшеліктің маңызы
Харе Канттың тек ең жалпы мінез-құлық қағидаларын қолдануға болатын (мысалы, "ұрлық жасамаңыз") және оның салдарына назар аудармауға болатын көзқарасымен келіспейді, категориялық императивті қолданғанда. Салдарды елемеу абсурдқа алып келеді: мысалы, террористтің ядролық объектіні жарылту жоспарын ұрлаудың қате екенін білдіреді. Кез келген жағдайдың барлық ерекшеліктері, соның ішінде ықтимал салдары да ескерілуі керек. Бұл фактілердің маңызды, жалпылама қасиеттерін де қамтиды: мысалы, қатысушылардың психологиялық күйі.
Hare departs from Kant's view that only the most general maxims of conduct be used (for example, "do not steal"), but the consequences ignored, when applying the categorical imperative. To ignore consequences leads to absurdity: for example, that it would be wrong to steal a terrorist's plans to blow up a nuclear facility. All the specific facts of a circumstance must be considered, and these include probable consequences. They also include the relevant, universal properties of the facts: for example, the psychological states of those involved.
Қолданбалы этика және саяси философия
Харь негізінен метаэтикамен айналысса да, саяси философия және қолданбалы этика салаларына да маңызды үлес қосты. Осы салалардағы мақалаларының ішінде құлдықтың моральдық жағдайы, аборт, Алтын ереже және жартылай вегетариандыққа қатысты жазғандары ерекше назар аударды. Хареңнің саяси философия мен қолданбалы этикадағы ең маңызды еңбектері Оксфорд университеті баспасынан шыққан "Саяси мораль туралы эсселер" (1989) және "Биоэтика туралы эсселер" (1993) екі томдық жинағында топтастырылған.
While Hare was primarily interested in meta ethics, he also made some important contributions to the fields of political philosophy and applied ethics. Among his essays within these fields those on the morality of slavery, abortion and the Golden Rule, and on demi vegetarianism have received the most attention. Hare's most important work in political philosophy and applied ethics is collected in the two volumes Essays on Political Morality (1989) and Essays on Bioethics (1993), both published by Oxford University Press.
Таңдалған шығармалары
Толық жарияланымдар тізімі үшін Кит Берджесс Джексонның түсіндірмелі библиографиясына жүгініңіз.
*For a more complete list of publications see the annotated bibliography by Keith Burgess Jackson.