Кіріспе
Шотланд философы Дэвид Джордж Ричи (26 қазан 1853 – 3 ақпан 1903) – шотланд философы, Эдинбург және Оксфордтың Балиол колледжінде көрнекті университет карьерасын жасады. Иса колледжінің мүшесі және Балиол колледжінде оқытушы болғаннан кейін, Санкт-Эндрюс университетінде логика және метафизика профессоры болып сайланды. Ол сондай-ақ 1898 жылы Аристотель қоғамының үшінші президенті болды.
David George Ritchie (26 October 1853 — 3 February 1903) was a Scottish philosopher who had a distinguished university career at Edinburgh, and Balliol College, Oxford, and after being fellow of Jesus College and a tutor at Balliol College was elected professor of logic and metaphysics at St Andrews. He was also the third president of the Aristotelian Society in 1898.
Өмір
Ричи 1853 жылғы 26 қазанда Джедбургте дүниеге келді. Ол 1870 жылы Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының модераторы болып сайланған, дін қызметкері, ғылым мен мәдениет адамы, доктор Джордж Ричидің үш баласының жалғыз ұлы болды. Оның анасы Элизабет Брэдфут Дудджен. Отбасы Карлайлдармен байланысты болды, ал 1889 жылдың басында Ричи Джейн Уэлш Карлайлдың ерте хаттарының жинағын редакциялады. Ричи алғашқы білімін Джедбург академиясында алды. Оны өз жасындағы балалармен дос болуға рұхсат етпеді, ол ешқашан ойын ойнауға үйренбеді және тек зиялилық тақырыптарға назар аудара отырып, жалғыз өмір сүрді. 1869 жылы Эдинбург университетіне қабылданды, онда профессорлар Уильям Янг Селлар мен Дж. С. Блэкидің классикасын терең зерттеді, сонымен қатар профессор Кэмпбелл Фрейзердің философиясын оқытуды бастады, оның сабағында және профессор Генри Калдервудтың (адамгершілік философиясы бойынша) сабағында ең жоғары жүлделерді жеңіп алды. 1875 жылы Эдинбургте классикадан бірінші сыныпты дипломмен бітіргеннен кейін Ричи Оксфордтың Баллиол колледжінде классикалық стипендия алып, классикалық емтихан (1875 жылғы күз) және соңғы классикалық емтиханда (1878 жылғы көктем) бірінші орынды жеңіп алды. 1878 жылы Оксфордтың Иисус колледжінің мүшесі, ал 1881 жылы оқытушы болып тағайындалды. 1882-1886 жылдары Баллиол колледжінде де оқытушылық қызмет атқарды. Оксфордта Ричи Томас Хилл Грин мен Арнольд Тойнбидің ықпалына ілесті, сонда Г. В. Ф. Гегель есімімен байланысты идеалистік философияға деген қызығушылығы мен практикалық саясатқа бейімділігінің негізі қаланды; оның саяси философиясы практикалық іс-қимыл принциптерден туындауы керек деген сенімге негізделді. Ричи екі рет үйленді. Алғашқы некесі 1881 жылы полковник А. А. Макдоннеллдің қызы Флора Линдсейге және Оксфорд профессоры А. А. Макдоннеллдің әпкесіне жасалды. Флора 1888 жылы қайтыс болды. 1889 жылы профессор Джон Берри Хейкрафттің қарындасы Эллен Хейкрафтқа екінші рет үйленді. Бірінші некеден қызы, екінші некеден Артур Дэвид Ричи есімді ұлы болды. 1894 жылы Ричи Оксфордты тастап, Сент-Эндрюс университетінде логика және метафизика профессоры болып тағайындалды. Сол кезде университет мүдделердің қақтығысынан туған және көптеген тараптардың наразылығын тудырған жағдайға тап болды. Бұл қақтығыста Ричи прогресс жағын қолдады, ол соңында жеңіске жетті. Ричи Аристотель қоғамының негісқалаушы мүшесі және үшінші президенті (1898-1899) болды, бұл әлі де белсенді қызмет ететін ықпалды академиялық ұйым. Ол 1903 жылғы 3 ақпанда қайтыс болғанға дейін Сент-Эндрюсте қызмет етті. Ол Сент-Эндрюсдегі Шығыс зиратының солтүстік-шығыс бұрышында үлкен қара граниттен жасалған айқыш астында жерленген.
Философия
Оксфордта да, Сент-Эндрюсте де Ричи көбінесе этика және саяси философия туралы жазды. Оның ең алғашқы жазбаларының бірі – 1883 жылы Гегель мен оның түсіндірушілерінің ықпалымен жазылған бірнеше жас авторлардың «Философиялық сын туралы эсселер» жинағына енген «Тарихтың ұқсастығы» атты мақаласы болды. Ол британдық идеалистер деп аталатын ойшылдардың бір буынының өкілі еді. Ричи қарапайым және табиғи мінезді болғандықтан, іздеген шындығына толыққанды берілді. Сыртқа жабық мінезіне қарамастан, оның көптеген достары болды. Ол этика мен саясат мәселелеріне метафизикалық көзқараспен қарастыру қажет деп сенді. Оның пікірінше, этиканың негізі әлеуметтік игіліктің идеалдық мақсатына тікелей байланысты, және осы мақсатты ескере отырып, ол оның әртүрлі кезеңдердегі тарихын, әр адамның санасында қалыптасу жолын және оны дамыту мен іске асыру мүмкіндіктерін зерттеді. Ричи социалистік ұстанымдарға бейімделген прогрессивті либерал болды. Ол діннің бағасы оның адамзат алдына қойған идеалдық мақсатына байланысты деп сақты.
Жануарлардың құқықтарын сынға алу
Ричи жануарлар құқығын ерте сынға алған. Ол Генри Стивенс Солттың көзқарастарымен келіспей, 1900 жылы «Халықаралық этика журналында» «Жануарлардың құқықтары» деген мақала жариялады. Оның «Неге жануарлардың құқықтары жоқ» атты мақаласы 1976 жылы қайта басылды. Ричи «Табиғи құқықтар» кітабында: «Біз жануарларға мейірімділікпен қарым-қатынас жасауға міндеттіміз десек те, бұл міндетті жануарларға ғана қатысты міндет деп санау дұрыс емес, олар бізге қарсы құқықтарға ие емес» деп мәлімдеді. Ричи жануарлардың құқықтары болған жағдайда абсурдты салдарлар туындайды деп сақтық шараларын келтірді, мысалы, мысықтар тышқандарды жесе, бұл олардың құқықтарын бұзу болар еді.