Кіріспе

Англия королі Генрих VII-нің тағына үміткер Ламберт Симнел (шамамен 1477 – 1534 жылдан кейін) – ағылшын адамы, Англия тағына талапкер болған. 1487 жылы оның Эдвард Плантагенет, Уорвик графының 17-ші ұрпағы екендігі туралы мәлімдемесі, Генрих VII-нің (1485–1509) жаңадан орнаған билігіне қауіп келтірді. Симнел Джон де ла Поле, Линкольн графы ұйымдастырған Йорк ақпаратының көтерілісінің символына айналды. Көтеріліс 1487 жылы жеңіліске ұшырады. Симнелдің жас кезі ескеріліп, ол кешірілді және содан кейін патшалық сарайда ыдыс-аяқ жуушы болып жұмыс істеді.

Ерте өмір

Симнел шамамен 1477 жылы дүниеге келген. Оның нағыз аты белгісіз – замандас жазбаларында оны Ламберт емес, Джон деп атаған, тіпті тегі де күмәнді. Әртүрлі дереккөздер оның туған тегі туралы әртүрлі мәлімдемелер жасайды, нан пісіруші мен саудагерден бастап, орган жасаушыға дейін. Әрине, ол қарапайым отбасыдан шыққан. Шамамен он жасында, Оксфордта білім алған Ричард Саймон (немесе Ричард Саймондс / Ричард Саймонс / Уильям Саймондс) атты дін қызметкері оны шәкірті ретінде қабылдады, ол патша жасауға бекінген еді. Ол балаға сарай әдептерін үйретті және замандастары оны әдемі деп сипаттады. Саймон оған қажетті әдеп-ғибананы үйретті және жақсы білім берді.

Үміткер

Саймон Ламберт пен IV Эдуардтың ұлдарының арасындағы көзге түріп тұратын ұқсастыққа назар аударды, сондықтан бастапқыда Симнелді IV Эдуард корольдің ұлы, жоғалып кеткен Тауэрдегі ханзадалардың кішісі – Йорк герцогы Ричард ретінде көрсетуді жоспарлады. Джеймс А. Уильямсонның сөзінше, Симнел йоркистердің жоспарлап жатқан бүліктің бір символы ғана болды: ол маңызды мақсаттарға жету үшін пайдаланылатын қарапайым құрал ғана еді, ал Генрих VII-ні құлатуға жасалған әрекет Симнел тумағанда да орын алған болар еді. Йоркшылардың көшбасшылары өздерінің партиясының Англиядағы көтерілісіне қолдау көрсету үшін, мүмкіндігінше көп күшті шетелден тартуға бейілді болды. Генрих бұл туралы естіген соң, нағыз Уорвик графының мұнарадан шығарылып, Лондон қаласынан өткізілуін ұйымдастырды, бұл оның өлімі немесе қашуы туралы қауесеттерді жоққа шығару мақсатында жасалды. Бұл бүлікке тосқауыл қоймады, мүмкін, жеткіліксіз инфрақұрылым мен көлік құралдарының салдарынан жаңалықтар баяу тарады.

"Тұңғыш патша"

1487 жылғы 24 мамырда Симнел Дублиндегі Крайст-Черч соборында "Эдвард VI патша" ретінде тәж кигізілді. Ол шамамен 10 жаста болды. Лорд Кильдер өзінің інісі, Лаккагский Томас Фицджеральд басшылығымен ирланд сарбаздарынан әскер жинады. Джон де ла Поул, Линкольн графының 1-ші графы, бұрынғыдағы өз ағасы, қайтыс болған король Ричард III-нің тағайындалған мұрагері, Генри VII-ге қарсы қастандыққа қосылды. Ол Бургундияға қашып кетті, онда Уорвиктың әпкесі Маргарет Йорк, Бургундияның жесір герцогинясы сарайын ұстады. Линкольн жас Уорвик қаша бастағанына өзі қатысқанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ 1486 жылы сәтсіз Йорк көтерілісін қолдаған виконт Ловеллмен де кездесті. Маргарет 2000 фламандтық жалдамалы әскерді жинап, сол кездегі белгілі әскери қолбасшы Мартин Шварц басшылығымен Ирландияға жіберді. Олар 5 мамырда Ирландияға келді. Бұл туралы Генрих патшаға хабарланып, ол әскер жинауға кірісті.

Стоук өрісі шайқасы

1487 жылдың 5 маусымында Симнелдің әскері – негізінен фламанд және ирланд сарбаздары – Ланкаширдегі Фурнесс аймағындағы Пил аралына түсіп, оларға бірқатар ағылшын жақтастары қосылды. Дегенмен, сэр Томас Броутонды қоспағанда, жергілікті ақсүйектердің көпшілігі оларға қосылмады. Генрих Ирландиядағы оқиғалар туралы хабар алып отырды, бірақ ол бұлыңғыр және қайшылы болды. Ирландияға жорық жасау жоспары болғандықтан, ол жауап беруге мүмкіндік алды және ақпан айынан бастап әскер жинауға кірісті. Ағылшын тарапынан қолдаудың болмауы Симнел әскерін жоспарларын өзгертуге мәжбүр етті, олардың табысқа жетудің жалғыз жолы – бір шапшаң және шешуші шайқас еді. 1487 жылдың 15 маусымында олар Тренттегі Ньюарк маңындағы Нотингемширдегі Ист-Сток шағын ауылына жақын жерде лагерь құрды. Патшаның 12 мыңдық әскері 16 шақырымдай қашықтықта орналасты. 1487 жылдың 16 маусымында көтерілісшілер Ноттингемширдегі Стоук алаңы шайқасында король әскерімен шайқасып, жеңілді. Линкольн мен Томас Фицджеральд қаза тапты. Ловелл із-түзсіз жоғалып кетті, ал сэр Томас Броутонмен бірге Шотландияға қашып, жазадан қашу үшін жасырыныпты деген қауесет тарады. Симонс діни лауазымына байланысты өлім жазасынан құтылды, бірақ өмір бойына түрмеге қамалды. Ирландияда қалған Килдарь кешірілді. Ол үйленген болуы мүмкін, себебі ол Генрих VIII патшалығы кезінде Эссекстегі Сент-Осиф монастырының каноны болған Ричард Симнелдің әкесі болуы ықтимал.

Мәдени суреттер

1972 жылы BBC-нің "The Shadow of the Tower" сериалында Симнел рөлін Гари Уоррен сомдады. 1996 жылы Блайт Пауэрдің "Out From Under the King" альбомына "Ламберт Симнел" әні енді. 2006 жылы Steeleye Span-нің "Bloody Men" альбомында Симнел туралы "The Story of the Scullion King" әні жарық көрді. 2017 жылы Starz телеарнасының "Ақ ханшайым" мини-сериалында Симнел рөлін Макс Тру ойнады. 2017 жылы Авидің "Ойыншы патша" балалар кітабы Симнел өмірінің маңызды кезеңін бірінші тұлға баяны ретінде көркемдеп суреттейді.