Жанетт Фитцсимонс: Жаңа Зеландия саяхатшысы және қоршаған ортаны қорғаушысы
Jeanette Fitzsimons
Жанетт Фицсиммонс – Жаңа Зеландия саяхатшысы және қоршаған ортаны қорғаушы (1945-2020). Өмірі, білімі, қызметі және қоршаған ортаға қосқан үлесі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландия саясаткері және қоршаған ортаны қорғаушы (1945–2020)
New Zealand politician and environmentalist (1945–2020)
Жаннет Мэри Фицсимонс (туған тегі Гастон; 17 қаңтар 1945 – 5 наурыз 2020) – Жаңа Зеландия саясаткері және қоршаған ортаны қорғаушы.
Jeanette Mary Fitzsimons (née Gaston; 17 January 1945 – 5 March 2020) was a New Zealand politician and environmentalist.
Ерте өмір
1945 жылғы 17 қаңтарда Дунедин қаласында туған Фитцсимонс Дорис Мэри Гастонның (туған есімі Харрисон) және Джон Фишер Гастонның қызы болды. Ол жақын маңдағы Мосгиелде және Оклендке жақын Вайукуда өсті. 1957-1959 жылдары Вайуку аудандық орта мектебінде, содан кейін 1960-1961 жылдары Оклендтегі Эпсом қыздар гимназиясында білім алды. Ол сонымен қатар білім беру дипломын алды. Фитцсимонс 1968 жылдан 1974 жылға дейін Швейцарияның Женева қаласында тұрды, онда ол «Жердің достары» және «Қоршаған ортаны қорғау қоғамы» ұйымдарына қосылды. 1972 жылы Жаңа Зеландиядағы жалпы сайлауға қатысу үшін «Құндылықтар партиясы» құрылғанда, оның әкесі оған партия туралы газеттен алынған мақалаларын жіберді, ол партияның экологиялық бағытталған саясатына қызығушылық танытты. 1974 жылы Жаңа Зеландияға оралғаннан кейін партияға қосылды. Ол 1977 жылдан 1982 жылға дейін партияның энергетика жөніндегі өкілі болды және 1978 және 1981 жылғы сайлауларда Ремуера округінен кандидат ретінде бақ сынады. «Құндылықтар партиясы» бірнеше басқа ұйымдармен бірігіп «Жасылдар партиясын» құрғанда, Фитцсимонс жаңа ұйымның белсенді мүшесіне айналды. «Жасылдар партиясы» бірнеше солшыл партиялармен бірігіп «Альянс партиясын» құрғанда, Фитцсимонс 1992 жылдан 1999 жылға дейін осы партияның орынбасар басшысы болды.
Born in Dunedin on 17 January 1945, Fitzsimons was the daughter of Doris Mary Gaston (née Harrison) and John Fisher Gaston. She was raised in nearby Mosgiel, and in Waiuku, near Auckland, and was educated at Waiuku District High School from 1957 to 1959, and then Epsom Girls' Grammar School in Auckland between 1960 and 1961. She also earned a Diploma of Education. Fitzsimons lived in Geneva, Switzerland, from 1968 to 1974, where she joined Friends of the Earth and the Environmental Defence Society. When the Values Party was formed to contest the 1972 New Zealand general election, her father sent her newspaper clippings about the party and she became interested in its environmentalist based policies. When she returned to New Zealand in 1974, she joined the party. She was its energy spokesperson from 1977 to 1982, and stood as a candidate in the 1978 and 1981 elections in the Remuera electorate. When the Values Party merged with a number of other groups to form the Green Party, Fitzsimons became an active member of the new organisation. When the Green Party joined with several other left wing parties to form the Alliance Party, Fitzsimons became co deputy leader, a position she held from 1992 to 1999.
Парламент мүшесі
1996 жылғы сайлауда, жаңа аралас сайлау жүйесі бойынша өткізілген алғашқы сайлауда, Фитцсимонс Альянс партиясының тізімінде үшінші орын алды. Ол сонымен қатар партияның Короманделдегі үміткері ретінде де бақ сынады. Коромандел сайлау округінде жеңіліс тауып, бірақ Альянс партиясының тізімі арқылы Парламентке өтті. 1999 жылғы сайлауда «Жасылдар» партиясы тәуелсіз партия ретінде сайланды, Фитцсимонс пен Род Дональд бірлесіп партияны жетектеді. Фитцсимонс партия тізімінде бірінші орынға ие болды және тағы да Коромандел округінен үміткерлікке түсті. Байқаушылар пікірінше, «Жасылдардың» Парламентке өту мүмкіндігі Фитцсимонстың Короманделдегі өнеріне байланысты болды. Партия пропорционалды өкілдік алу үшін ұлттық дауыстардың бес пайызын жинауы немесе сайлау округінде жеңіске жетіп, депутаттық мандат алуы керек еді, бірақ алғашқы мүмкіндік күмәнді көрінді. Еңбек партиясының лидері (сайлаудан кейін Премьер-министр болған) Хелен Кларк, Еңбек партиясының қолдаушыларын Фитцсимонсқа округтік дауыстарын, ал партиялық дауыстарын Еңбек партиясына беруге шақырды. Дауыстар саналған соң, Фитцсимонс Короманделде Ұлттық партияның өкілі Мюррей Маклиннен жеңілгендей болды, бірақ арнайы дауыстар саналғанда Фитцсимонс аз ғана басымдыққа ие болды. Бұл «Жасылдар» партиясына бес пайыздан аспаса да Парламентте орын алуға кепілдік берді. Екінші мерзімінде Фитцсимонс Жаңа Зеландияның ядролық қарусыз аймағын кеңейту және жол қозғалысын азайту мақсатындағы заң жобаларын ұсынды. Екеуі де екінші оқылымда қабылданбады. 2002 жылғы сайлауда Фитцсимонс Короманделде жеңіліске ұшырады. Ол «Жасылдар» партиясының тізімінде Парламентте қалды және 2009 жылға дейін партияның тең төрағасы болып қызмет етті. 2005 жылғы сайлаудан кейін ол үкіметтің күн энергиясын қолдау жобаларының өкілі атанды. Бұл келісім «Жасылдар» партиясының Еңбек партиясымен келісілген саяси пакеттің бөлігі болды, оған партия келесі парламенттік сайлауға дейін Еңбек партиясының үкіметіне сенімсіздік дауысы мен қаржылық мәселелерде қарсылық танытпауға уәде берді. 2005 жылғы мерзімінде Фитцсимонс климаттың өзгеруі және иттерге микрочип салу мәселелеріне қатысты үш заң жобасын Парламентке енгізді. Оның Ұсынылған Ресурстарды басқару (Климатты қорғау) туралы түзетулері екінші оқылымға жеткенімен, ешқайсысы қабылданбады. 2009 жылдың маусым айында оның Орнықты биоотын туралы заң жобасы депутаттардың таңдауы арқылы қарауға алынды. Заң жобасы бірінші оқылымда қабылданды, бірақ 2012 жылдың 4 сәуірінде 69–51 дауыспен екінші оқылымда жеңіліске ұшырады, оған Ұлттық партия, Жаңа Зеландия бірінші, ACT және Біріккен болашақ партиялары қарсы дауыс берді. Фитцсимонс 2010 жылдың 11 ақпанында Парламентті тастап кетті, оның орнына «Жасылдар» партиясының тізіміндегі келесі үміткер Гарет Хьюз келді, оның Фитцсимонсқа арналған өмірбаяны 2022 жылы жарияланды. Ол Климаттың өзгеруі, Энергия, Қаржы және кіріс, Генетикалық инженерия, Зерттеу, Ғылым және технология, Тұрақты экономика, Көлік және Келісім мәселелері бойынша «Жасылдар» партиясының өкілі (Ассоциациялық өкілі) болды.
In the 1996 election, the first to be conducted under the new MMP electoral system, Fitzsimons was placed third on the Alliance party list. She also stood as the party's candidate in the Coromandel. She was unsuccessful in the Coromandel electorate, but entered Parliament on the Alliance list. The Greens contested the 1999 election as an independent party, with Fitzsimons and Rod Donald serving as co leaders. Fitzsimons was placed first on the party's list, and once again contested the Coromandel seat. To observers, it seemed that the Greens' chances of entering parliament were dependent on Fitzsimons' performance in Coromandel; in order to receive proportional representation, the party needed to either gain five percent of the national vote or win an electorate seat, and it appeared that the former option was unlikely. Labour Leader (and Prime Minister after the election) Helen Clark encouraged Labour supporters to give their constituency vote to Fitzsimons and their party vote to Labour. When normal votes had been counted, it appeared that Fitzsimons had been defeated in Coromandel by National's Murray McLean, but when special votes were tallied, Fitzsimons had a narrow lead. This guaranteed the Green Party seats in parliament regardless of whether it crossed the five percent threshold. In her second term, Fitzsimons promoted bills to extend New Zealand's nuclear free zone and to reduce road traffic. Both were defeated at their second readings. In the 2002 election, Fitzsimons was defeated in Coromandel. She remained in Parliament on the Green Party's list, and remained co leader of the party until 2009. Following the 2005 election, she became the spokeswoman for the government's solar heating promotion initiatives. This was agreed to as part of a policy package negotiated by the Green Party in exchange for its undertaking not to oppose the Labour led Government on matters of confidence and supply until the next parliamentary elections. In the 2005 term, Fitzsimons had three member's bills drawn, addressing climate change and dog microchipping. None passed, though her Resource Management (Climate Protection) Amendment Bill did reach a second reading. In June 2009, her Sustainable Biofuel Bill was drawn from the member's ballot. The bill passed its first reading, but was subsequently defeated at its second reading on 4 April 2012 by a vote of 69–51, with National, New Zealand First, ACT and United Future opposing it. Fitzsimons left Parliament on 11 February 2010, and was replaced by the next candidate on the Green Party list, Gareth Hughes, whose biography of Fitzsimons was published in 2022. She was the Green Party spokesperson on Climate Change, Energy, Finance & Revenue, Genetic Engineering, Research, Science & Technology, Sustainable Economics, Transport and Treaty Issues (Associate Spokesperson).
Зейнетақыдан кейінгі өмір
Фитцсимонс саясаттан кеткен соң да қоршаған ортаны қорғау қозғалысына белсенді қатысып жүрді. 2013 жылы ол «Гринпис» атқарушы директоры Банни МакДиармидпен бірге Раглан жағалауында мұнайды қазуға қарсылық танытқан кемеге мінген.
Fitzsimons continued an active involvement in environmental causes following her retirement from politics. In 2013, she joined Greenpeace executive director Bunny McDiarmid on a ship which was protesting oil drilling off the coast of Raglan.
Тану
2007 жылы "The New Zealand Herald" газеті оны "Жылдың Жаңа Зеландия саясаткері" деп атады. 2008 жылдың қазан айында ONE News Colmar Brunton сауалнамасы бойынша жауап берушілер Фитцсимонсты Жаңа Зеландиядағы ең сенімді саяси партия жетекшісі деп сақтады. 2010 жылғы Королеваның туған күніне арналған наградалар салтанатында Фитцсимонс халыққа қызмет еткені үшін Жаңа Зеландияның Еңбегі үшін орденінің серігі атағымен марапатталды.
The New Zealand Herald named her New Zealand Politician of the Year in 2007. In October 2008, respondents to a ONE News Colmar Brunton poll regarded Fitzsimons as the most trustworthy political party leader in New Zealand. In the 2010 Queen's Birthday Honours, Fitzsimons was appointed a Companion of the New Zealand Order of Merit for public services.
Жеке өмір
Фитцсимонс екі рет тұрмысқа шыққан. 1966 жылы ол алғашқы күйеуі Бевин Фитцсимонсқа үйленді және 1968 жылы Швейцарияның Женева қаласына көшіп кетті. 1991 жылы Фитцсимонс пен Парк Темзаның шығысындағы Кауаеранга аңғарында, Коромадель түбегінің етегінде жер сатып алып, Пакарака фермасын құрды. Ферма күн энергиясы және кішкентай гидроэлектростанциялардың көмегімен жұмыс істейді, зәйтүн майы, қашаған өнімдері, пекан және мал өнімдерін сатады.
Fitzsimons was married twice. She married her first husband, Bevin Fitzsimons in 1966, and they moved to Geneva, Switzerland in 1968. In 1991, Fitzsimons and Parke bought land in the Kauaeranga Valley east of Thames at the base of the Coromandel Peninsula and established Pakaraka Farm. The farm operates from solar power and micro hydro power systems and sells olive oil, chestnut products, pecans and livestock.
Өлім
2020 жылдың 5 наурызында Фитцсимонс шаруа қожалығында құлап жарақат алды. Сол күні кешке 75 жасында Темза ауруханасында инсульттан көз жұмды. Оның жасыл партиялық әріптестері және премьер-министр Жасинда Ардерн сияқты саяси спектрдің түрлі өкілдері оның есімін құрметпен еске алды.
On 5 March 2020, Fitzsimons suffered a fall on her farm. She died in Thames Hospital of a stroke in the evening of the same day, aged 75. Politicians from across the political spectrum including her Green colleagues and Prime Minister Jacinda Ardern paid tribute to her.