Кіріспе

BBC Scotland (шотланд гаэл. BBC Alba) – BBC-нің бөлімшесі және Шотландиядағы басты мемлекеттік телерадиохабар таратушысы. Ол BBC-нің төрт ұлттық аймағының бірі, сондай-ақ BBC English Regions, BBC Cymru Wales және BBC Northern Ireland да осы төрт аймаққа жатады. Штаб-пәтері Глазго қаласында орналасқан. 2017 жылғы мәлімет бойынша, шамамен 1250 қызметкер жұмыс істейді және жылына 15 000 сағат теле- және радиобағдарламаларын шығарады. Шотландияда лицензиялық төлемдерден 320 миллион фунт стерлинг түседі, ал 2016–2017 жылдарға дейін жергілікті мазмұнға жұмсалатын шығындар 86 миллион фунт стерлингке жетеді. Елден жиналған лицензиялық төлемдердің қалған бөлігі бүкіл Ұлыбритания бойынша көрсетілетін жалпы бағдарламаларға жұмсалады. BBC Scotland телеарналарына BBC One-ның шотланд нұсқасы, BBC Scotland арнасы және гэль тіліндегі BBC Alba арнасы, ал радиостанцияларына BBC Radio Scotland және гэль тіліндегі BBC Radio nan Gàidheal жатады.

Тарих

Шотландиядағы алғашқы радио қызметін 1923 жылғы 6 наурызда Британдық хабар тарату компаниясы іске қосты. 5SC деп аталған және Глазгодағы Бат-стритте орналасқан қызметтер біртіндеп кеңейіп, Абердин, Дунди және Эдинбургте орналасқан 2BD, 2DE және 2EH жаңа станцияларын қамтыды. Соңында, BBC Шотландия желіден "шығу" құқығын көбірек иеленді. BBC Two 1966 жылы Шотландияға келді (екі жыл бұрын Лондонда басталып, бүкіл елге тараған), Black Hill хабар таратушысынан 405 жолмен ақ-қара хабар тарату басталды. 1967 жылы BBC Two (Шотландияны қоса алғанда) бүкіл Ұлыбританияда PAL түсіне өтті, ал BBC One (алғашқыда тек желілік бағдарламалар, жергілікті эфирлер әлі ақ-қара болды) және STV 1969 жылғы желтоқсанда осылай жаңарды. 1971 жылы BBC Scotland-тың Глазгодағы Queen Margaret Drive Studio "A" түсті хабар таратуға өшкен Ұлыбританиядағы алғашқы өңірлік студиялардың біріне айналды. BBC Scotland көп жылдар бойы телеарналарға көрсетілетін бағдарламалар санын арттыруға тырысты. Бұл мақсатқа 2007 жылы BBC Scotland бас кеңсесін Queen Margaret Drive-дан BBC Pacific Quay-ға көшіру, онда заманауи цифрлық студиялар салынды, сондай-ақ балалар сияқты бірнеше бағдарламалық бөлімдерді Лондоннан көшіру туралы BBC-нің орталық шешімі үлкен көмек көрсетті.

Теледидар

BBC Scotland шотландтық көрермендерге үш телеарна қызметін ұсынады. BBC One Scotland – бұл желілік бағдарламалармен қатар өңірлік бағдарламалардың өз кестесін көрсету үшін BBC One желісінен бөліне алатын жеке арна. «BBC Reporting Scotland» жаңалықтар бағдарламасын Лора Миллер мен Салли Магнуссон жүргізеді. BBC Scotland, BBC Alba арнасын басқарады, ол күніне жеті сағатқа дейін гэль тілінде бағдарламалар көрсетеді. Бұл арна BBC Scotland және MG Alba арасындағы бірлескен серіктестік болып табылады және Ұлыбританияда спутниктік және кабельдік арналар арқылы, ал Шотландияда ғана Freeview арқылы қолжетімді. Бағдарламалар арасында BBC Alba, бейнеленген графикалық жапсырмамен бірге BBC Radio nan Gàidheal гэль тіліндегі радиостанциясын бір уақытта көрсетеді. Цифрлық ауысудан бұрын, кейбір гэль тіліндегі бағдарламалар BBC Two Scotland арнасында көрсетілді, бірақ ауысудан кейін ол тоқтатылды. Үшіншіден, BBC Scotland арнасы 2019 жылдың 24 ақпанында, жексенбі күні сағат 19:00-де хабар таратуды бастады. 2017 жылдың 22 ақпанында бас директор Тони Холл 2018 жылы BBC Two Scotland арнасын алмастыратын, ағылшын тіліндегі арнаны іске қосу жоспарларын жариялады. Арна кешкі сағат 19:00-ден түнгі 00:00-ге дейін хабар таратады және Шотландияда түсірілген жаңа және архивтік бағдарламалардан тұратын құрамды ұсынады, соның ішінде сағат 21:00-де шығатын, Шотландияда дайындалатын жаңа сағаттық кешкі жаңалықтар бағдарламасы бар. Аталған жаңалықтар бағдарламасы BBC News at Six арнасынан жергілікті бағдарламалар тарату туралы ұсыныстарға жауап ретінде қарастырылды. Холл сондай-ақ BBC Шотландиядағы деректік және көркем фильмдерді өндіруге жұмсалатын қаржыны жылына 20 миллион фунт стерлингке арттыратынын мәлімдеді. BBC Scotland арнасы 2018 жылдың маусым айында Ofcom-нан мақұлдау алды және 2019 жылдың 24 ақпанында іске қосылды. Арнаға жыл сайын 32 миллион фунт стерлинг қаржы бөлінеді, ал оның SD нұсқасы BBC Four арнасын Freeview EPG-де ығыстырды.

Радио

BBC Шотландия Шотландияны қамту үшін екі радиостанцияны басқарады: BBC Radio Scotland және BBC Radio nan Gàidheal. Біріншісі 92-95 FM және 810 MW жиіліктерінде тәулігіне 24 сағат ағылшын тілінде хабар таратады. Станция Оркни және Шетленд аймақтары үшін арнайы бағдарламалармен, сондай-ақ төрт қосымша аймақтық бөлім үшін – Солтүстік-Шығыс, Таулы Жерлер мен Аралдар, Оңтүстік-Батыс және Шекара аймақтары үшін аймақтық жаңалықтарды қосымша ұсынады. BBC Radio nan Gàidheal, керісінше, гаэль тілінде хабар тарататын станция, күнінің көп бөлігінде 103.5-105 FM жиілігінде эфирге шығады, ал қалған уақытта BBC Radio Scotland-тың MW арнасында бірдей хабарламаны таратады.

Онлайн және интерактивті

BBC Scotland BBC Online-де шотланд жаңалықтары, спорт, бағдарламалар және мәдени қызығушылық тудыратын контенттерге қолжетімділік беретін порталдан тұратын шағын сайтты басқарады. Бұл бөлім сонымен қатар Шотландиядан алынған осы тақырыптар бойынша контентті веб-сайтқа және BBC Red Button интерактивті телеарнасына ұсынады. Бұрын BBC Scotland аптаның ең маңызды жаңалықтарын подкаст түрінде жүктеуге және бірнеше маңызды бөлімдерді онлайн трансляциялауға мүмкіндік берген. Бірақ, BBC iPlayer қызметінің кеңінен енгізілуімен, ол жаңалықтарды қоса алғанда, дерлік барлық BBC бағдарламаларын ағынмен көруге және жүктеуге мүмкіндік берді, сол себепті бұл қызметтер қолданыстан шығарылып, тоқтатылды. BBC The Social – BBC Scotland-тың 18-34 жас аралығындағы аудиторияға бағытталған цифрлық контент ағыны. Жаңа және дамып келе жатқан таланттармен жұмыс істей отырып, The Social күнделікті түрде түрлі тақырыптарда контент жасайды, олардың ішінде өзекті мәселелер, комедия, музыка, өмір салты және ойындар бар. 2015 жылдың желтоқсанында іске қосылған The Social 2016 жылы «Үздік цифрлық инновация» номинациясы бойынша Шотландия Корольдік теледидарының сыйлығын, ал 2018 жылы «Kidder» қысқаметражды драмасы үшін тағы бір сыйлықты жеңіп алды. 2018 жылдың маусым айында BBC Глазго қаласында үшінші «цифрлық орталық» құрылатынын хабарлады, ол BBC цифрлық платформаларының дизайны мен инженериялық жұмыстарын жеңілдетуге көмектеседі.

Студиялар өткені мен бүгіні

BBC теледидары алғаш рет Шотландияға келгенде, арнайы студиялар болмады және Шотландия Манчестердегі BBC North бөлімшесімен сыртқы хабар тарату құралын бөлісті. Шектелген жаңалықтар қызметінен басқа, Шотландия туралы барлық бағдарламалар Лондоннан таратылып, Ұлыбритания көрермендеріне қызығушылық тудыруы керек еді. 1957 жылы жаңа коммерциялық телеарна – Шотландия теледидары (STV) келуге дайындалып тұрғанда, BBC Шотландия қаланың батысындағы Королева Маргарет Драйвтегі жаңалықтар редакциясы және шығыстағы Спрингфилд жолындағы бұрынғы Black Cat кинотеатрының арасындағы күрделі келісім арқылы жаңалықтарды біршама жақсартты, осы кинотеатрда «The White Heather Club» бағдарламасы түсірілді. 1960 жылдардың басында BBC Королева Маргарет Драйвтегі базасының жанындағы жерді сатып алды және ақырында үш түсті студия, маңызды радио жабдықтары және жеке фильмдерді өңдеумен бірге кино бөлімшесі салынды. BBC Шотландия симфониялық оркестрі мен BBC Шотландия радио оркестрі Studio 1 – үлкен дыбыс студиясын пайдаланды. BBC Шотландияның бас кеңсесі қазір Глазгодағы Клайд өзенінің жағасындағы BBC Pacific Quay-де орналасқан. Студия орталығы 1999 жылы жарияланды, 2004-2006 жылдар аралығында салынды және 2007 жылы ашылды. Дэвид Чипперфилд жобалаған студияда үш телестудия, бес радиостудия және BBC қолданған алғашқы HD жаңалықтар залы бар. 1923 жылы Шотландияда BBC іске қосылғанда, қызмет бастапқыда Глазгодағы 202 Бат-стриттегі Рекс-хаусты пайдаланды, содан кейін Блайтсвуд-сквердегі және кейін Батыс Джордж-стриттегі ғимараттарға көшті, бұл 79 Джордж-стриттегі бастапқы ғимараттан көшуден кейін болды. BBC Шотландия 2007 жылы Тынық мұхитының жағажайына көшкенге дейін осы ғимараттарда орналасқан еді. Сондай-ақ, BBC Шотландия симфониялық оркестрі 2006 жылға дейін Королева Маргарет Драйвте орналасқан Глазго қалалық залдарында тұрады.

Бағдарламалау

BBC Scotland шотландтық көрермендер үшін көптеген жергілікті бағдарламалар жасауды жалғастыруда. Оның негізгі жаңалықтар мен өзекті мәселелерге арналған бағдарламалары – «Шотландия туралы есеп» және «Шотландия 2016», олар әр апта күні бір сағаттан астам контент ұсынады. «River City» түріндегі драмалық туындылар. «Шотландия радиосында» спорт жаңалықтарымен бірге «Sportscene» бағдарламасы футбол, регби және боулинг сияқты көптеген жергілікті спорт түрлерін қамтиды. BBC Scotland радио және теледидар үшін 20 сағаттан астам комедиялық бағдарламалар шығарады. «The Beechgrove Garden», «Landward», «Sport Monthly», «The Adventure Show», «The Mountain», «BBC Scotland Investigates» және тағы да басқалары сияқты түрлі мазмұндағы фильмдер мен деректі фильмдер – BBC Scotland-тың ең көп өндірілетін контенті, олар шотланд өмірінің барлық қырларын қамтиды. Британдық телеарналарға таратылған жаңа туындылардың ішінде «Shetland», «Hope Springs», «Waterloo Road» және «Single Father» сияқты соңғы кездегі жоғары сапалы драмалар бар. BBC Scotland сонымен қатар «Ұлттық лотереяның тартулары» сияқты ойын-сауық бағдарламаларын көптеп шығарады. BBC Scotland «Sunday Politics» және «Children in Need» сияқты бүкілбританиялық бағдарламалардың шотландтық бөлімдерін де жасайды. 2010 жылға дейін көптеген гэль тіліндегі бағдарламалар BBC One және Two Scotland арналарында көрсетіліп, кейін BBC Alba арнасына көшті. Оның екі негізгі бағдарламасы – «Dè a nis?» және «Eòrpa» 1993 жылы іске қосылған. «Eòrpa» 2008 жылдың мамыр айында көп талқыланған тақырыпқа айналды және Шотландияның хабар тарату комиссиясының есебінде ерекше аталып өтті. «Біздің барлық қоғамдық іс-шараларымызда BBC2 Scotland-тың «Eòrpa» бағдарламасы, тіпті сұраныссыз, гэль тілінде сөйлейтін емес көрермендер тарапынан да, оң және құрметке лайық бағдарламаның үлгісі ретінде көтерілгенін байқау қызықты болды», – деді Шотландия хабар тарату комиссиясының төрағасы Блэр Дженкинс. Ол 2019 жылға дейін BBC Two Scotland арнасындағы жалғыз гэль тіліндегі бағдарлама ретінде көрсетіле берді.

Бұрынғы бағдарламалау

Жылдар бойы BBC Scotland BBC желілері үшін де, тек Шотландияда таратылатын көптеген танымал және сүйікті радио және теледидар бағдарламаларын жасады. Телевизияда бұл бағдарламалар BBC ішінде "қосылудан бас тарту" (opt-out) бағдарламалары деп белгілі болды. Басында, шай ішу уақытында Леонард Магуайрдің "Жылдам шолуы" (A Quick Look Round) көрсетіліп тұрды. 1968 жылдан бастап, Мэри Маркиз бен Дуглас Кёнок ұсынған "Репортаж Шотландия" (Reporting Scotland) кешкі жаңалықтар бағдарламасынан басқа, Эдинбургтағы Рентон Лейдлоу мен Абердиндегі Донни Б. МакЛеодтың қатысуымен "Компас" (Compass), профессор Эсмонд Райт пен Магнус Магнуссонның "Тексеру пункты" (Checkpoint), Мэри Маркизбен "Адамнан адамға" (Person to Person), "Ағымдағы шот" (Current Account), "Халық шоттары" (Public Account) және "Күн тәртібі" (Agenda) сияқты танымал ағымдағы оқиғалар сериялары көрсетілді. BBC Scotland көптеген комедиялық сериалдар жасады, олардың ішінде "Шотландиялық және еліктеу" (Scotch and Wry), "Раб С. Несбитт" (Rab C. Nesbitt), "Жаланаш видео" (Naked Video) және "Осылай қалсын" (Still Game) бар, ал драмалар қатарында "Хамиш Макбет" (Hamish Macbeth), "Гленнің монархы" (Monarch of the Glen) және "Сатерленд заңы" (Sutherland's Law) болды. Соңғы жылдары BBC Scotland комедиялық шоулары, мысалы, "Миссис Браунның ұлдары" (Mrs. Brown's Boys), "Екі есік төмен" (Two Doors Down) және "Тау ешкілері" (Mountain Goats) сыншылар тарапынан сыналып, жамандалды. BBC Scotland сондай-ақ екі өте даулы бағдарлама шығарды: "Тастағы Шотландия" (Scotch on the Rocks) және "Құпия қоғам" (Secret Society), соңғысы полицияның BBC Scotland кеңсесіне шабуыл жасауына себеп болды.

Теледидардағы үздіксіз хабарландырушылар

BBC Шотландия 1977 жылы кешкі және демалыс күндері түстен кейінгі эфирде BBC Шотландия станциясының идентификациялық суреттеріне дауыс беру үшін өз теледидарлық хабарландырушыларын пайдалана бастады. Осыған дейін хабарландырушылар тек сирек жағдайларда эфирден тыс бағдарламаларды жариялаған, нәтижесінде Лондон хабаршысы көбінесе естіліп, Шотландия хабаршысы тіпті «Шотландия туралы хабарлар» бағдарламасынан бұрын естілмейтін. Себебі сол кездегі кешкі аймақтық жаңалықтар журналдары «Nationwide» бағдарламасынан тікелей эфирге өтумен басталатын. Хабарландырушылар «өздігінен жұмыс істеуші» болды – олар сөйлеп, дыбыс пен суретті өзгертуге, сондай-ақ телекино (фильм), бейнетаспа (VTR) және тікелей эфирдегі бағдарламаларды қосу үшін батырмаларды басуға міндетті болды. 1979 жылдан бастап олардың міндеттеріне түскі сағат 12:40-тағы жаңалықтарды эфирде оқу кірді, бұл 12:45-тегі желілік «Midday News» бағдарламасынан бұрын болды. Бір хабарландырушы ешқашан көрінбеді. Роберт Логан консерваторлық жергілікті кеңес мүшесі болғандықтан, ол ешқашан жаңалықтарды оқымады және эфирді жабатын кезде өзінің есімін атамады. 1985 жылдан бастап хабарландырушылар тобы балалар бағдарламаларынан бұрын, шамамен сағат 15:53-те жаңалықтарды қорытындылай бастады, ал бірнеше аптадан кейін сағат 21:25-те қосымша жаңалықтар қорытындылары енгізілді. 1988 жылдың 31 қазанынан бастап жаңалықтарды оқу міндеті хабарландырушылардың орнына жаңалықтар қызметінің қызметкерлеріне жүктелді. Бірақ көрермендер олардың ерекшеліктерін байқамай қалмады. Марк Стивен өзінің жақсы юморымен бағдарламаларды әжуалауға жиі жақындады; оның сөздері: