1937 жылғы Airspeed ұшағы: Екінші дүниежүзілік соғыстың оқу-жаттығу машинасы

Кіріспе

1937 жылғы Airspeed компаниясының оқу-жаттығу ұшағы

Airspeed AS.10 Oxford – Airspeed компаниясы жасаған және өндірген екі қозғалтқышты моноплан ұшақ. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық достастықтың ұшақ экипаждарын навигация, радио байланысы, бомбалау және қару қолдану бойынша даярлауда кеңінен қолданылды. Airspeed компаниясы "Оксфордты" 1930 жылдары британдық Әуе министрлігі жариялаған T.23/36 талабына жауап ретінде, қабілетті жаттығу ұшағын жасау үшін әзірледі. Оның негізгі дизайны компанияның бұрынғы AS.6 Envoy коммерциялық жолаушылар ұшағынан алынған. Перси Колман 19 маусымда 1937 жылы алғашқы ұшырылымын жасағаннан кейін, ұшақ Корольдік Әуе күштерінің (RAF) үлкен қақтығысқа дайындықпен байланысты жедел кеңеюінің бір бөлігі ретінде тез өндіріске енгізілді. Соғыс басталғаннан кейін Ұлыбритания және оның одақтастары, соның ішінде Австралия, Канада, Франция, Жаңа Зеландия, Польша және АҚШ көптеген "Оксфордтарды" тапсырыс берді. Соғыс аяқталғаннан кейін "Оксфорд" біраз уақыт экспортқа шығарылып, Мысыр, Үндістан, Израиль және Югославияның жаңадан құрылған әуе күштерін жабдықтады. Ол соғыс бойында қабілетті жаттығу ұшағы ретінде танылды, сонымен қатар көп мақсатты ұшақ ретінде де пайдаланылды. Бүгінде әлемнің әртүрлі жерлерінде көптеген "Оксфордтар" сақталып, көрмеге қойылған.

Даму

1930 жылдары Ұлыбритания үкіметі Корольдік әуе күшін (RAF) кеңейтті, бұл Әуе министрлігіне бірқатар операциялық талаптарды әзірлеуге және шығаруға әкелді. Олардың бірі 42-ші операциялық талап (OR.42), ол әсіресе бомбалаушы ұшақтарда қызмет ететін ұшақ экипаждары үшін арналған озық оқу ұшағын іздеді. RAF бипланнан монопланға көшу процесінде болды, жаңа ұшақтар жоғары жылдамдыққа ие болды және ұшу сипаттамалары күрделірек болды, сондықтан бұл өзгеріске сай келетін жаттықтырушы ұшақ қажет болды. Airspeed компаниясы T.23/36 спецификациясының талаптарына сәйкес Oxford ұшағын жасады, ол компанияның бұрынғы 8 орындық AS.6 Envoy коммерциялық ұшағының негізінде салынған, Hessell Tiltman жобалаған. Жеті Envoy ұшағы Оңтүстік Африка Әуе күштері үшін "Convertible Envoy" ретінде модификацияланды, оларды бомбалық сөрелермен және қолмен басқарылатын Армстронг Уитворт арқалық мұнарасындағы пулеметпен қысқа мерзімде жабдықтауға болатын. Airspeed компаниясы Envoy және Convertible Envoy жобалары бойынша алдын ала жасаған жұмысының нәтижесінде Oxford ұшағын әзірлеуде үлкен пайда тапты. 1937 жылдың 19 маусымында бас сынаушы ұшқыш C H A 'Percy' Colman Портсмуттен алғашқы Oxford прототипін, L4534-ті ұшырды. Бастапқыда екі нұсқа жоспарланды: жалпы мақсаттағы жаттығу ұшағы ретінде қарастырылған арқалық қару мұнарасымен жабдықталған Mark I және мұнарасы жоқ, бірақ қос басқарумен жабдықталған Mark II. refn|group=N Middleton берген өндірушілердің өндіріс көрсеткіштері 8,586 ұшаққа жетеді, бұл Фредриксен берген 8,751 жалпы өндіріс көрсеткішінен 165-ке сәйкес келмейді. Басқару жүйесі салыстырмалы түрде қарапайым, тұрақты және оңай реттелетін болды; екінші ұшқыштың орны да негізгі ұшу аспаптарының толық жиынтығымен жабдықталған. Ол стандартты соқыр ұшу панелімен жабдықталған, оған жылдамдық көрсеткіші, биіктік өлшегіші, жасанды көкжиек, бағыттық гироскоп, көтерілу жылдамдығы көрсеткіші және бұрылыс көрсеткіші кірген. Кокпиттен сыртқа көрініс сол дәуір үшін өте жақсы деп есептелді, көптеген замандастарынан артық болды, бірақ қозғалтқыш капоттары көру бұрышын шектеді. Әдетте оны үш адамнан тұратын экипаж басқарды; орындықтың орналасуы әртүрлі мақсаттарға, мысалы, нақты жаттығу түрін жақсырақ орындауға мүмкіндік беру үшін өзгертілуі мүмкін. Кокпит екі рет басқару құралдарымен және екі орындықпен жабдықталған, олар ұшқышты және навигаторды немесе екінші ұшқышты орналастыруға арналған. Бомба нысанасын табуға арналған жаттығулар кезінде екінші басқару құралдары алынып тасталды, ал бос орынға жатқан бомба нысанасын табушы орналастырылды. Оң жақ қозғалтқышы гидравликалық сорғы мен ауа компрессорын қозғалтады, біріншісі шасси мен жапсырмаларды іске қосу үшін, екіншісі тежегіш жүйесі үшін қолданылады; гироскопиялық аспаптар үшін вакуумдық сорғы да бар. Сол жақ қозғалтқыш 500 ваттты электр генераторын қозғалтады. Қозғалтқыш капотында салқындату ауасын резервуарға тартатын кіреберіс бар; капоттың ішінде екі болаттан жасалған май резервуары орналасқан. Қанаттың орталық бөлігіне төрт бөлек резеңке оқшауланған қосылыстармен бекітілген дәнекерленген болаттан жасалған конструкция қолданылды. Оқу-жаттығудан басқа, Oxford ұшақтары байланыс және суастына қарсы күреске, сондай-ақ Таяу Шығыста әуе жедел жәрдемі ретінде пайдаланылды. Oxford Империяның әуе оқу жоспары мен Британдық одақтастықтың әуе оқу жоспары (BCATP) үшін таңдаулы жаттығушы ұшағы болды, 2900-ден астам ұшақ одақтас елдерге жіберілді; Австралия, Канада (ондағы оқудың көп бөлігі жүргізілді), Жаңа Зеландия, Оңтүстік Африка және Оңтүстік Родезия. 1941 жылдың басында 27 Oxford ұшағы No 4 ұшу оқу мектебінің құрамында болды, Ирактағы Хаббанияда, ал кейбіреулері ирактық күштерге қарсы мектепті қорғауға көмектесу үшін жеңіл бомбалаушылар ретінде жергілікті жерде қайта жаңартылды. Oxford ұшақтары Корольдік әуе күштеріне жаттығушылар мен жеңіл көліктер ретінде 1956 жылға дейін қызмет етті. Соғыстан кейін бірнеше бұрынғы Oxford ұшақтары азаматтық мақсатта пайдаланылды, ал тағы 152 ұшақ 6 орындық AS.65 Consul коммерциялық ұшақтарына айналдырылды. Сонымен қатар, көптеген артық RAF ұшақтары шетелдегі әуе күштеріне сатылды, кейбіреулері 1943 жылы, бірақ көбінесе соғыстан кейін. (төменде қараңыз)

During the 1930s, a major expansion of the Royal Air Force (RAF) had been directed by the British government, which led to the formulation and issuing of a number of operational requirements by the Air Ministry. One of these was Operational Requirement 42 (OR.42), which sought an advanced training aircraft to be specifically used by aircrews destined to serve on bomber aircraft. As the RAF was in the process of migrating from biplanes to monoplanes, which were capable of greater speeds and had more demanding flight characteristics, a suitable trainer was needed to match this step change. Developed to meet the requirements of Specification T.23/36 by Airspeed, the Oxford was based on the company's existing commercial 8 seater aircraft, the AS.6 Envoy, designed by Hessell Tiltman. Seven Envoys had already been modified for the South African Air Force (SAAF) as the "Convertible Envoy", which could be equipped at short notice with bomb racks and with a machine gun in a hand operated Armstrong Whitworth dorsal turret. Airspeed gained substantial benefit from its prior work on the Envoy and the Convertible Envoy in its development of the Oxford. On 19 June 1937, the first prototype Oxford, L4534, was first flown by chief test pilot C H A 'Percy' Colman from Portsmouth. Initially, two variants were planned; the Mark I, which was viewed as a general purpose training aircraft equipped with a dorsal gun turret, and the Mark II, which lacked any turret but was instead fitted with dual controls. refn|group=N|The manufacturers' production figures given by Middleton add up to 8,586 aircraft, a discrepancy of 165 from the production total of 8,751 given by Fredriksen The controls were relatively straightforward, typically remaining consistent and easily adjustable; the second pilot's position is also provided with a fully furnished suite of key flight instrumentation. It was equipped with the standard blind flying panel, incorporating an airspeed indicator, altimeter, artificial horizon, directional
gyroscope, rate of climb indicator and turn indicator. The external view of the cockpit was considered to be very high for the era, superior to the majority of its contemporaries, but is unavoidably interrupted by the engine cowlings acting as blind spots. It was normally operated by a three man crew; the seating arrangement could be altered in order to suit various purposes, such as to better enable a specific training role. The cockpit was outfitted with dual flying controls and a pair of seats, intended to accommodate a pilot and either a navigator or second pilot alongside. When used for bomb aimer training, the second set of controls would be removed and the freed up space was instead used to accommodate a prone bomb aimer. The starboard engine drives a hydraulic pump and air compressor, the former being used to actuate the undercarriage and flaps while the latter is used for the braking system; a vacuum pump is also present for the gyroscopic instrumentations. The port engine drives a 500 watt electrical generator. The engine cowling features an inlet that draws cooling air into a tank; a pair of tinned steel oil tanks are also contained within the cowling. Welded steel construction was used for the nacelles, which attach to the centre section of the wing at four separate rubber insulated joints. In addition to training duties, Oxfords were used in communications and anti submarine roles and as air ambulances in the Middle East. The Oxford was the preferred trainer for the Empire Air Training Scheme and British Commonwealth Air Training Plan (BCATP), with over 2,900 sent to Commonwealth countries; Australia, Canada (where the majority of training was carried out), New Zealand, South Africa, and Southern Rhodesia. 27 Oxfords were on the strength of No 4 Flying Training School RAF Habbaniya, Iraq in early 1941 and some were converted locally for use as light bombers to help in the defence of the School against Iraqi forces. Oxfords continued to serve the Royal Air Force as trainers and light transports until the last was withdrawn from service in 1956. A small number of ex RAF Oxfords were converted to civilian use post war, along with 152 more that were converted into 6 seat commercial airliners called the AS.65 Consul. Meanwhile a fair number of surplus RAF aircraft were sold for use by overseas air arms, some as early as 1943, but mostly post war. (see below)

Ұлыбританиядағы Oxford ұшақтарының көпшілігі ұшқыштың орындығынан артқы есікке дейін байланған арқанмен жабдықталған, егер ұшақ кездейсоқ айналып кетсе, эвакуацияға көмектесу үшін. Ұшқыштар қауіпсіздік белбеулерін босатқанда, ортадан ізбеу күші оларды ұшақтың артқы жағына лақтырып жіберетін, есіктен тысқары шығуға мүмкін емес. Арқан ұшақтың 18,000 фут биіктіктен айналудан шығуға тырысқан төрт "ғалымның" сынағына жауап ретінде орнатылды. Қандай әрекет етсе де, айналу тоқтамағандықтан, төрт "ғалым" қауіпсіздік белбеулерін босатып, ұшақтың артқы жағына лақтырылды және спираль тәрізді түсу жалғасқанда әрекетсіз қалды. Алайда, бәрі де жаман бола бермеді. Ұшақ жерге тигенде соншалықты жазық айналып, еңкейіп, дала бетімен сырғып өтті, содан кейін құйрық бөлігі сено үйіміне соқтығып, жұлып алды. Төрт "ғалым" салыстырмалы түрде зардапсыз шықты, түйілген арқан Oxford ұшағының айналуынан құтылудың жалғыз тиімді жолы болды.

Австралия

1940 жылдың қарашасынан бастап Австралия Корольдік әуе күштері Австралияда қолдану үшін RAF шарттары бойынша 391 Оксфорд I және II ұшағын алды. Сақталғандарының көпшілігі 1950 жылдардың басында сатылды.

Канада

Канаданың Корольдік әуе күштері 1938 жылы 25 "Оксфорд И" ұшағына тапсырыс берді. Олар Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінің қоймаларынан алынып, 1939 жылы Канадаға жіберілді және Монреальдегі "Канадалық Викерс" компаниясымен құрастырылды. Орталық ұшу мектебіне берілген олар, кейіннен көптеген Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінің ұшақтарымен бірігіп, Қызметтік ұшу оқу мектептерін жабдықтады. Соғыс кезінде Канададағы BCATP бағдарламасы үшін RCAF барлық түрлерінен 819 "Оксфорд" ұшағы пайдаланды.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландия 1937 жылы бес Oxford Is ұшағына тапсырыс берген алғашқы елдердің бірі болды; бесінші ұшақ зерттеу ұшағы ретінде қайта жабдықталды. Олар теңіз арқылы Жаңа Зеландияға жеткізіліп, 1938 жылдың соңында Хобсонвиллдегі RNZAF базасында құрастырылды. RNZAF тағы 6, содан кейін 30 Oxford ұшағына қосымша тапсырыс берді. Ұлтастық Әуе Оқу Жоспары басталғаннан кейін тағы 140 ұшақ бөлінді, оның ішінде соңғы 30 ұшақтың тапсырысы да болды. Барлығы, RNZAF 1938 жылдан 1952 жылға дейін 299 Oxford ұшағын пайдаланды.

Оңтүстік Африка

Комонвелл әуе оқу жоспарының аясында Оңтүстік Африка әуе күштеріне шамамен 700 «Оксфорд» ұшағы бөлінді, олар 1940 жылдың қарашасынан бастап Оңтүстік Африкаға жеткізіле бастады. Қатты жаттығулар салдарынан 256 ұшақ апатқа ұшырады. 1945 жылы қалғандарының көп бөлігі қолдан алынып, 1947 жылға дейін сатылды.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ Әскери-әуе күштері (USAAF) Корольдік әуе күштерінен (RAF) қарызға алынған 137 «Оксфорд» ұшағын пайдаланды. Көпшілігі Ұлыбританияда жалпы мақсаттағы байланыс ұшақтары ретінде қолданылды; 1942 жылдың маусымынан бастап олар «Beam Approach» бағыттау жүйесімен оқыту үшін де пайдаланылды. 1944 жылдың соңына қарай американдық үлгілер қолжетімді болды, соның салдарынан барлық USAAF «Оксфорд» ұшақтары RAF-қа қайтарылды. Шамалы саны Австралиядағы Корольдік әуе күштерінен (RAAF) АҚШ Әскери-әуе күштеріне де қарызға берілді. Екі «Оксфорд» ұшағы АҚШ Әскери-теңіз күштері Ұлыбританияда байланыс ұшақтары ретінде пайдаланды.

Нұсқалар

AS.10 Oxford I
Бірінші Mark I 1937 жылдың 19 маусымында ұшып, сол жылдың қарашасында Орталық ұшу мектебінде қызметке түсті. Соғыс басталғанға дейін RAF-те шамамен 300 Mk I Oxford ұшағы болды, ал бірнешеуі Жаңа Зеландия Корольдік әуе күштері RAF үшін ұшқыштарды даярлау үшін қолданды. AS.10 Oxford II
Екінші жоспарланған нұсқасы Oxford II болды, онда мұнара болмады, бірақ екі басқару пульті болғандықтан, оны озық ұшқыш жаттықтырушысы ретінде, сондай-ақ навигаторлар мен радио операторларын даярлау үшін де пайдалануға болады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде 70 ұшақ қызметте болды. AS.10 Oxford III
Бір дана (P1864), мұнарасы жоқ, екі 420 а.к. (313 кВт) Cheetah XV қозғалтқыштарымен және Rotol тұрақты жылдамдықты винттерімен жабдықталған. AS.10 Oxford IV
De Havilland Gipsy Queen IV қозғалтқыштарын сынауға арналған ұшу стенді. Oxford T. II
Бұлардың тек 9-ы ғана салынды, олардың сегізі Mk I ұшақтарының модификациясы болды. AS.40 Oxford
Радио зерттеулері үшін азаматтық түрлендіру, екі дана салынды. AS.41 Oxford
Miles Aircraft компаниясы Alvis Leonides қозғалтқышын сынау үшін ұшу стенді ретінде пайдаланды, бір модификация жасалды. AS.42 Oxford
Oxford I Жаңа Зеландия үшін T.39/37 спецификациясына сәйкес жасалды. AS.43 Oxford
AS.42 нұсқасының аэрогеодезиялық модификациясы. AS.46 Oxford V
Соңғы нұсқа, 450 а.к. (335 кВт) қуаты бар Pratt & Whitney R 985 радиалдық қозғалтқыштарына және Hamilton Standard өзгермелі қанатты винттеріне жаңартылды. Көптеген Mark I және II Oxford ұшақтары Mark V стандартына дейін жаңартылды. AS.65 Consul
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін 150-ден астам RAF-тен артық қалған Oxford ұшақтары азаматтық тасымалдау операциялары үшін қайта жаңартылды; бұл тип Airspeed Consul деп аталды.