Кіріспе
Қатысушылық өнер қозғалысы және форматы. Суретші сауда карталары (ATCs) – 1997 жылы швейцариялық суретші М. Вэнчи Штирнеман бастаған концептуалды өнер жобасы. Ол оны «Біріктірілген мәдени өнер іс-шарасы» деп атады. Суретші сауда карталарының мөлшері 2,5 х 3,5 дюйм, бұл қазіргі сауда карталарының (хоккей немесе бейсбол карталары) немесе ойын карталарының форматымен сәйкес келеді. Олар автордың өзі жасаған бірегей туындылар немесе шағын сериялар болып табылады, сонымен қатар картаның арт жағына суретшінің/өндірушінің қолы қойылып, күні көрсетіледі. Бұл карталар бірлескен жұмысқа қатысушылармен алмасылып, жинақталатын болады.
Artist trading cards (ATCs) is a conceptual art project initiated by the Swiss artist M. Vänçi Stirnemann in 1997. He called it a Collaborative Cultural Performance. Artist trading cards are 2.5 by 3.5 inches in size, the same format as modern trading cards (hockey cards or baseball cards) or playing cards. They are self made unique works or small series, signed and dated on the reverse by the artist/producer, exchanged and collected by the people who participate in the collaboration.
Жобаның мақсаты
1996 жылы Штирнеман коммерциялық сауда карталарының мөлшеріндегі шағын көркем туындыларды жасауды бастады. 1200 Штирнеман карточкасының көрмесі оның екінші қол кітап дүкені мен INK art&text галереясында, Швейцарияның Цюрих қаласында 1997 жылдың 23 сәуірінен 31 мамырына дейін өтті. Көрме сауда сессиясымен аяқталды. ATC жобасы әртүрлі әлеуметтік топтардан шыққан адамдарға өнер нарығына қатысты емес, үздіксіз өнер жобасына қатысуға мүмкіндік беруді мақсат етті. ATC-ні сату немесе сатып алу бастапқы идеяға қайшы келеді. Оның орнына, адамдар сауда сессияларында кездесіп, өнер туындыларын демократиялық және тікелей қарым-қатынас арқылы алмасатын. Кез келген адам жобаға қатыса алады және кез келген техника қолданылуы мүмкін. ATC әртүрлі материалдардан жасалады, оның ішінде құрғақ материалдар (қалам, ручка, маркерлер және т.б.), ылғалды материалдар (акварель, акрил бояулары және т.б.), қағаз материалдары (коллаж, қағаз кесінділері, табылған заттар және т.б.), сондай-ақ металл, талшық, балауыз және басқа да материалдар. Цюрихтегі алғашқы ATC көрмесі мен сауда сессиясынан кейін бірнеше апта өткен соң, канадалық суретші Дон Маби бұл идеяны қабылдап, Калгаридегі Альберта өнер және дизайн колледжінде суретшілердің сауда карталарын көрсетті. 1997 жылдың қыркүйек айында Калгаридегі «Жаңа галереяда» сауда сессиясы ұйымдастырылды. Бүгінде Еуропа, Канада, АҚШ және Австралияның 30-дан астам қаласында тұрақты сауда сессиялары өтіп тұрады. Цюрих пен Калгаридегі сауда сессиялары әлі де ай сайын өткізіледі.
Көрмелер мен басылымдар
1998 жылдың сәуір айында Германияның Штутгарт қаласындағы Көркемсурет академиясында, ал 1998 жылдың маусым және шілде айларында Нидерландының Арнем және Ниммеген қалаларында көрмелер мен сауда-саттық сессиялары ұйымдастырылды. 1998 жылдың шілдесінде Калгаридегі Жаңа галереяда «Жазғы қала: Жазғы суретшілердің сауда карталары» (Дон Мабидің кураторлығымен) көрсетілді. 1998 жылдың 15 қазанынан 27 желтоқсанына дейін Швейцариядағы Цюрихтің Кунстхаусында суретшілердің сауда карталарының көрмесі (авторлық құқығы сақталған басылымдар) өтті, ал 1999 жылдың мамырында Араудың Кунстхаусы (сонымен қатар Швейцарияда) «Салон 99» көрмесі аясында көрме және сауда шарасын ұйымдастырды. 2000 жылдың қыркүйегінде Канаданың Калгари қаласындағы Жаңа галереяда алғашқы «Суретшілердің сауда карталары биенналесі» (Дон Маби және М. Вэнчи Стирнеманнның кураторлығымен) өтті, ал 2003 жылы Германияның Штутгарт қаласындағы Кунстверейн Штутгартта ірі көрме өтті. 2002 жылдың мамыр айында жобаның бес жылдығы Цюрихтегі «Кабаре Вольтерде» өткізілген сауда-саттық сессиясымен атап өтілді. Келесі жылдары Еуропаның көптеген қалаларында, Канадада, АҚШ-та және Австралияда көрмелер мен шаралар ұйымдастырылды. АТК әр түрлі каталогтарда, көбінесе өнер каталогтарында немесе тәуелсіз журналдарда жарияланды. 1997 мен 2004 жылдар аралығында Стирнеманн 333 АТК басылымын шығарды (авторлық құқығы сақталған басылымдар). Әр басылымда 20 данадан 15 суретші 20 АТК-дан үлестірді. Барлығы 40 елден 800-ден астам адам жобаға қатысты. 2002 жылы Cat Schick әйелдердің туындыларынан тұратын «Кеңес сауда карталары» (STC) басылымдарын шығара бастады.
Тарихи контекст
Суретшілердің сауда карталары жобасы түрлі дәстүрлерге сүйенген. Миниатюра өнері ғасырлар бойы бар, оның тамыры 15 ғасырға дейінгі Қиыр Шығыс және Еуропадағы жазушылардың суреттелген қолжазбаларына жетеді. Қазіргі заманғы сауда карталарының пайда болуы 1875 жылы АҚШ-тағы Аллен және Гинтер темекі компаниясы алғаш рет шығарған темекі карталарымен байланысты. Олар спорттық карталар және басқа да сауда карталарының алдашысы болды. АТК тұжырымдамасына 20 ғасырдың өнер ағымдары зор әсер етті, олар халыққа жақын өнерді қолдады: Музейлерге немесе аукциондарға арналмаған, күнделікті өмірден туындаған және оның ішінде дамыған өнер. Осы тұрғыдан алғанда, АТК жобасы Флюкс қозғалысымен және Роберт Филионың «тұрақты той», «тұрақты жаратылыс» немесе «мәңгілік желі» деген ойларымен байланысты. «Қатысу өнері» интерактивті процесс ретінде 1950 жылдарға дейін жетеді және ол әртүрлі жанрларда – перформанс өнері мен оқиғалар, акциялық өнер, пошта өнері және кейінірек компьютерлік өнерде дамыды.
Коммерциялық мақсатта пайдалану
АТК тұжырымының басты мақсаты қатысушылар арасында еркін алмасу арқылы қарым-қатынас орнату (бірлескен жұмыс істеу) болды. Пайда табуға және суретші емес коллекцияларды қамтуға мүмкіндік беру үшін, өзара алмасу тұжырымы мен карталардың атауы өзгертілді (көлемі сақталды). 2004 жылы Лиза Лури (eBay-дегі есімі bone*diva) eBay платформасында алғашқы АТК-ның саласын ұйымдастырды. Интеллектуалдық меншік құқығын бұзу мақсатында, ол оны "Арт карталар, басылымдар және түпнұсқалар" (ACEO) деп атады. Бұл, екі жыл өткен соң eBay қызметкерлерінің бірі "eBay-дің өзінде пайда болған өнер қозғалысы" деп атаған жаңалықтың бастауы болды. 2005 жылы Джиллиан Кридер eBay-де "Шағын форматтағы өнер тобын" құрды, ол "кез келген бір бағытта 14 дюймнан аспайтын" туындыларға рұқсат берді. АТК-лар көбінесе музейлерде және арнайы көрмелерде көрсетілсе (әдетте сауда сессиясымен бірге), ACEO-лар аукциондық сайттарда сатылады, жеке жиналады және қолөнер оқулықтарында немесе басқа басылымдарда көбейтіледі.