Масамунэ: Жапония қылыш шеберінің өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Жапондық семсерші (шамамен 1264–1343 жж.)

Масамуне Камакура дәуірінің (1288–1328 жж.) соңғы кезеңінде Сагами провинциясында жұмыс істеген деп саналады, ал оны Бизен және Ямаширо провинцияларының семсершілері – Сабуро Кунимуне, Аватагучи Куницуна және Шинтого Кунимицу тәрбиелеген деп есептеледі. Ол Хикоширо Садамуненің әкесі болған.

Стиль

Масамуне семсерлері өте жоғары әдемілік пен сапасымен танымал, бұл оның заманында семсерлерге қажетті болаттың көбінесе таза болмауына қарамастан ерекше жайт болатын. Ол «ни» (錵) өнерін жетілдірген деп есептеледі. Масамуне Синтого Кунимицудан тәлім алып, сугуха (түзу қатайту сызығы) жүзімдерін жасады, бірақ ол нотаре хамон жасады, онда жүзімнің алдыңғы жиегіндегі өңдеу баяу толқындайды, қайтадан суытылған жерде. Сондай-ақ, кейбір жүзімдерде ко мидаре (ұсақ бұрылыстар) бар, бұл стиль ежелгі Бизен және Хоки провинциясының стильдерінен алынған сияқты. Оның туындылары айқын кики (хамонның үстіндегі болаттағы түйірленген өрнектің құрметіне қара сызықтар), кинсужи (нидің шағын сызықтары) және ни (перлит матрицасына ендірілген мартенсит кристалдары) арқылы ерекшеленеді. Масамуне жасаған семсерлер көбінесе автордың атымен (басқа өнер туындылары сияқты) және әдетте жеке семсердің атымен аталады. «Хондзё Масамуне» – Токугава сёгунатының символы, сёгуннан сёгунға беріліп келе жатқан семсер. Масамуне қол қойған туындылары сирек кездеседі. «Фудо Масамуне», «Кёгоку Масамуне» және «Дайкоку Масамуне» мысалдары оның нағыз туындылары деп танылады. Оның стиліне сүйенсек, ол Камакура кезеңінің соңынан Нанбоку-чо кезеңіне дейін жұмыс істеген. Оның семсерлері Киёхо Мэйбуцу-чо каталогында ең көп кездесетін семсерлердің бірі болып табылады, бұл каталог Киёхо дәуірінде Хонами семсер сарапшылары мен жылтыратқыштары отбасы тарапынан даймё коллекцияларындағы тамаша семсерлердің тізімі ретінде құрастырылған. Каталог 1714 жылы Токугава сёгунатының Токугава Ёсимуне бұйрығымен жасалған және үш кітаптан тұрады. Бірінші кітап, «Нихон Сансаку» деп аталады, Тоётоми Хидэёсидің пікірінше, үш ең ұлы семсершінің тізімін қамтиды, соның ішінде Этчу Мацукура Го Уманосуке Ёсихиро, Аватагучи Тосиро Ёсимицу және Масамуне жасаған қырық бір жүзімді көрсетеді. Барлық үш кітапта Масамуне жасаған алпыт бір жүзім тізімделген. Масамуне үшін тізімделген жүзімдердің саны келесі екі семсершінікінен әлдеқайда көп. Хидэёсидің Сосю семсершілеріне құштарлығы болғаны белгілі, бұл осының себебі болуы мүмкін. Тізімдегі семсерлердің үштен бірі – Сосю шеберлері жасаған семсерлер, соның ішінде Масамуне шәкірттері.

The swords of Masamune possess a reputation for superior beauty and quality, remarkable in a period where the steel necessary for swords was often impure. He is considered to have brought to perfection the art of "nie" (錵). Masamune studied under Shintōgo Kunimitsu and made blades in suguha (straight temper line), but he made notare hamon, where the finish on the leading edge of blade slowly undulates where it was quenched. There are also some blades with ko midare (small irregularities), a style which appears to have been copied from the Old Bizen and Hōki Province styles. His works are well characterized by striking chikei (dark lines following the grain pattern in the steel above the hamon), kinsuji (lightning shaped lines of nie) and nie (crystals of martensite embedded in a pearlite matrix). Swords created by Masamune often are referred to with the smith's name (as with other pieces of artwork) and often with a name for the individual sword as well. The "Honjo Masamune", a symbol of the Tokugawa shogunate and passed down from shōgun to shōgun, is perhaps the best known Masamune sword. Signed works of Masamune are rare. The examples "Fudo Masamune", "Kyōgoku Masamune", and "Daikoku Masamune" are accepted as his genuine works. Judging from his style, he was active from the late Kamakura period to the Nanboku chō period. His swords are the most frequently cited among those listed in the Kyōho Meibutsu Cho, a catalogue of excellent swords in the collections of daimyō edited during the Kyōhō era by the Hon'ami family of sword appraisers and polishers. The catalogue was created on the orders of the Tokugawa Yoshimune of the Tokugawa shogunate in 1714 and consists of three books. The first book, known as the Nihon Sansaku, is a list of the three greatest swordsmiths in the eyes of Toyotomi Hideyoshi including Etchu Matsukura Go Umanosuke Yoshihiro, Awataguchi Toshiro Yoshimitsu, and lists forty one blades by Masamune. The three books together list sixty one blades by Masamune. There are far more blades listed for Masamune than the next two swordsmiths combined. It is known that Hideyoshi had a passion for Soshu swordsmiths which may explain this. A third of all swords listed are Soshu blades by many of the greatest Soshu masters including Masamune's students.

Масамуне мен Мурамаса туралы аңыздар

Бір аңыз Мурамасаның ұстазы Масамунеге кімнің жақсырақ қылыш жасай алатынын сынап көру үшін сынақ ұсынғанын айтады. Екеуі де тынымсыз жұмыс істеді, және екі қылыш дайын болған соң, олар нәтижелерін сынауға бел буды. Бәйгеде әрқайсысы қылыштардың кескіш жағы ағысқа қарсы бағытталған күшік өзенге ілу керек болды. Мурамасаның қылышы өтетін әр нәрсені кесіп тастады: балық, өзенде ағып жүрген жапырақтар, тіпті оған соққан ауа да. Оқушысының жұмысына қатты әсерленген Масамуне өзінің қылышын ағысқа салып, ақырын күтті. Тек жапырақтар ғана кесілді. Алайда балық оған жүзіп жақындады, ал ауа қылыштың үстінен лебіздей өтіп, сызылып тұрды. Біраз уақыттан соң Мурамаса ұстазының қылыш жасаудағы шеберліксіздігіне күліп, оны мазақтады. Масамуне өзіне күлімсіреп, қылышын суырып алып, қынына салды. Мурамаса оның қылышы ештеңе кеспегендігі үшін оны мазақтап жатты. Осы оқиғаны бақылап тұрған монах екі қылыш шеберіне бас иіп, құрмет көрсетті. Содан кейін ол көргендерін түсіндіре бастады. Бірінші қылыш әрине жақсы қылыш, бірақ ол қанға құмар, жаман қылыш, себебі ол кімді не кесетініне қарамастан. Ол көбелектерді де, бастарды да кесуге бірдей дайын. Екіншісі екі қылыштан әлдеқайда жақсы, себебі ол ешқандай кінәсіз және лайық емес нәрсені қажетсіз кеспейді. Әңгіменің тағы бір нұсқасында екі қылыш та өзен ағысымен төмен ағып бара жатқан жапырақтарды бірдей жақсы кесті, бірақ жапырақтар Мурамасаның қылышына жабысып қалды, ал Масамунеден кесілгеннен кейін сығарып өтті. Басқаша айтқанда, екі жапырақ та кесілді, бірақ Масамуненің қылышымен кесілгендер өзен бойымен қозғалғанда қайта жаңарып, біртұтас болды. Тағы бір нұсқада жапырақтар Мурамасаның қылышымен кесілді, ал Масамуненің қылышынан тебіліп кетті, ал тағы бір нұсқада жапырақтар Мурамасаның қылышымен кесілді, ал Масамуненің қылышымен жазылды. Тағы бір әңгімеде Мурамаса мен Масамуне шогун немесе император үшін қылыш жасауға шақырылды, ал дайын қылыштар сарқырамаға қойылды. Нәтиже басқа әңгімелердегідей, Масамуненің қылыштары қасиетті қылыштар деп есептелді. Бір нұсқасында Мурамаса жаман қылыштар жасағаны үшін өлтіріледі. Екеуінің кездескені туралы барлық белгілі аңыздар тарихи тұрғыдан мүмкін емес болса да, екі шебер өз дәуірлерінің символы ретінде кеңінен танылады.

A legend tells of a test where Muramasa challenged his master, Masamune, to see who could make a finer sword. They both worked tirelessly, and when both swords were finished, they decided to test the results. The contest was for each to suspend the blades in a small creek with the cutting edge facing against the current. Muramasa's sword cut everything that passed its way; fish, leaves floating down the river, the very air which blew on it. Highly impressed with his pupil's work, Masamune lowered his sword into the current and waited patiently. Only leaves were cut. However, the fish swam right up to it, and the air hissed as it gently blew by the blade. After a while, Muramasa began to scoff at his master for his apparent lack of skill in the making of his sword. Smiling to himself, Masamune pulled up his sword, dried it, and sheathed it. All the while, Muramasa was heckling him for his sword's inability to cut anything. A monk, who had been watching the whole ordeal, walked over and bowed low to the two swordmasters. He then began to explain what he had seen. The first of the swords was by all accounts a fine sword, however, it is a blood thirsty, evil blade, as it does not discriminate as to who or what it will cut. It may just as well be cutting down butterflies as severing heads. The second was by far the finer of the two, as it does not needlessly cut that which is innocent and undeserving. In another account of the story, both blades cut the leaves that went down on the river's current equally well, but the leaves would stick to the blade of Muramasa whereas they would slip on past Masamune's after being sliced. Alternatively, both leaves were cut, but those cut by Masamune's blade would reform as it traveled down the stream. Yet another version has leaves being sliced by Muramasa's blade while the leaves were repelled by Masamune's, and another again has leaves being sliced by Muramasa's blade and healed by Masamune's. In yet another story Muramasa and Masamune were summoned to make swords for the shōgun or emperor, and the finished swords were held in a waterfall. The result is the same as the other stories, and Masamune's swords are deemed holy swords. In one version of the story, Muramasa is killed for creating evil swords. While all known legends of the two ever having met are historically impossible, both smiths are widely regarded as symbols for their respective eras.

Студенттер

Масамуне көптеген қылыш шеберлерін тәрбиелеген деп есептеледі; 15-і белгілі, олардың 10-ы Юттецу деп аталады, яғни "Он атақты шәкірт" немесе "Масамунедің 10 ұлы шәкірті".

Басқа студенттер

Хиромицу (相模國住人廣光 Сагами Куни Юнин Хиромицу): Акихиромен бірге Сошу стилінің екінші кезеңін бастады. Хикоширо Садамуне: Масамуненың шәкірті және ұлы немесе асырап алынған ұлы. Әкесі сияқты, ол қол қойылған еңбек қалдырмаған, бірақ Масамунеден кейін Сошу дәстүрінде теңдесі жоқ деп есептеледі. Қазіргі кезде сақталған Масамуне семсерлерінің төртеуі катана, ал бесеуі танто болып, Ұлттық қазына мәртебесіне ие, ал алты катана, үш танто және бір вакизаши – маңызды мәдени мүліктер санатында. Мәдени мүліктерді қорғау туралы заң, қазіргі уақытта мәдени мүліктерді Ұлттық қазына және маңызды мәдени мүлік ретінде танудың негізі, 1950 жылы қабылданды. Сондықтан, бұрынғы жүйеде Ұлттық қазына болып саналған, бірақ сол кезге дейін қайда екені белгісіз болған Хондзо Масамуне Ұлттық қазыналар тізіміне кірмейді. Хондзо атауы, әлдебір байланыс себебімен, 1561 жылғы шайқастан кейін семсерді алған генерал Хондзо Шигенэгамен (1540-1614) байланысты болуы мүмкін. Шигенэгаға Уманосуке шабуыл жасады, ол бұрыннан бірнеше бас жүлдеге ие болған. Уманосуке Шигенэганың қаруын жарып, Хондзо Масамунемен соқтығысты, бірақ ол аман қалды және семсерді олжа ретінде алды. Екінші дүниежүзілік соғыстың аяғында АҚШ оккупациясы кезінде полиция немесе үкімет рұқсаты болмаса, жиектері бар нихонтоны жасауға тыйым салынды. Америкалықтар барлық семсерлерді Шетелдік тарату комиссиясына тапсыруды талап етті. Токугава Иемаса 1945 жылдың желтоқсанында Медзиро полиция бөліміне Хондзо Масамуне және басқа 13 «қымбатты мұралық» семсерді тапсырды. 1946 жылдың қаңтарында Медзиро полициясы семсерлерді AFWESPAC (Армия күштері, Батыс Тынық мұхиты) Шетелдік тарату комиссиясының «сержанты Колди Бимор» (мүмкін, ер адамның атын бұрмалап жазылған фонетикалық нұсқасы) деп танылған адамға берді. Expedition Unknown бағдарламасының бір бөлімінде Джош Гейтс Хондзо Масамунені іздеу үшін Жапонияға сапар шегіп, «сержант Колди Бимор» деп тіркелген адамның ешқандай жазбасы жоқ екенін анықтады. Хондзо Масамуне – жоғалған жапон семсерлерінің ең маңыздысы, және оның қазіргі орны әлі де белгісіз. Семсердің қайда орналасқаны туралы нақты емес теориялар ғана бар. Ол маңызды мәдени мүлік ретінде танылған. Фудо Масамуне – легендарлы семсерші жасаған және қол қойған, аман қалған сирек семсерлердің бірі. 1600 жылдардың басында ол Токугава кланының Овари тармағына тиесілі болды. Ол негізінен қадаға соғуға арналған, бірақ өткір жиегі сонымен қатар кесуге де мүмкіндік береді.

Hiromitsu (相模國住人廣光—Sagami Kuni Junin Hiromitsu): Along with Akihiro brought about the second period of the Soshu style. Hikoshiro Sadamune: A student and the son or adopted son of Masamune. Like his father he left no signed work but is considered peerless in the Soshu tradition after Masamune. Of the existing Masamune swords, four katana and five tantō are designated as National Treasures, while six katana, three tantō, and one wakizashi are designated as Important Cultural Properties. Law for the Protection of Cultural Properties, the basis for the current designation of cultural properties as National Treasures and Important Cultural Properties, was enacted in 1950, so the Honjō Masamune, which was a National Treasure under the old system and whose whereabouts were unknown before that time, is not included in the number of National Treasures. The name Honjō probably came about by the sword's connection to General Honjō Shigenaga (1540 1614) who gained the sword after a battle in 1561. Shigenaga was attacked by Umanosuke who already possessed a number of trophy heads. Umanosuke struck Shigenaga with the Honjō Masamune which split his helmet, but he survived and took the sword as a prize. Under the United States occupation at the end of World War II, all production of nihontō with edges was banned except under police or government permit. The Americans required that all swords be surrendered to the Foreign Liquidation Commission. Tokugawa Iemasa turned in the Honjō Masamune and 13 other "prized heirloom" swords to a police station at Mejiro in December 1945. In January 1946, the Mejiro police gave the swords to a man identified as "Sgt. Coldy Bimore" (possibly a garbled phonetic spelling of the man's name) of the Foreign Liquidations Commission of AFWESPAC (Army Forces, Western Pacific). In an episode of Expedition Unknown, Josh Gates traveled to Japan in search of the Honjō Masamune and learned that there were no records of a "Sgt. Coldy Bimore" listed to have received the sword. The Honjō Masamune is the most important of the missing Japanese swords, and its current location remains unknown. Only vague theories exist as to the location of the sword. It is designated as a Important Cultural Property. The Fudo Masamune is one of the few surviving blades that is known for sure to have been made and signed by the legendary swordsmith and from the early 1600s, it was in the possession of the Owari branch of the Tokugawa clan. It is a made primarily for stabbing but with a sharp edge allowing it to be useful for slashing also.

Мұсаши Масамуне

Масамунедің ерекше туындысы, бұрын Кии домені арқылы Токугава шогунатының меншігінде болған және Эдодағы Токугава әулетінің басты тармағына сыйлық ретінде табыс етілген. Ол маңызды өнер нысаны ретінде танылған. Бакумацу дәуірінің аяқталуымен, Мусаши Масамуне қылышы Токугава Иэсато тарапынан Саиго Такамориге, Ямаока Тесшудың Кацу Кайшумен бейбіт келіссөздер жүргізуге жасаған тырыстарының құрметі ретінде сыйға тартылды, бұл Эдоны соғыстан және қажетсіз қираудан сақтады; алайда, Ямаока мұндай шедеврді алғаннан кейін өте қысылғандықтан, оны мемлекеттік қайраткер Ивакура Томомиге тапсырды. 20-шы ғасыр бойы қолдан-қолға ауысқаннан кейін, Мусаши Масамуне 2000 жылы Мото Оцуясудың көмегімен Нихон Биджутсу Токен Хозон Кёкай қорына жетті. Мусаши Масамуне – 74 см (2 курай шаку, 1 сун, 4,2 бун) өлшемді тачи қылышы, және оның Масамунеге тән барлық белгілеріне ие екендігі айтылады; оның о-киссакиі оның стиліне сай келмесе де, оның мансабының кейінгі кезеңінде жасалған қылыштармен салыстырылады, бұл Камакура стилінің Нанбокучо дәуіріне өтуін көрсетеді. Бұл қылыш Едо және қазіргі Токио орналасқан Мусаши провинциясының атымен аталып, оның шығу тегі Жапонияның ең танымал қылышшебері Миямото Мусасиға дейін жетеді деп есептеледі. Бұл қылыш мейбуцу саналады. 2000 жылы Мото Оцуясутың көмегімен Жапон өнер қылыштарын сақтау қоғамы бұл қылышты сатып алды.

Хочо Масамуне

"Хочо" Масамуне – Масамунеге жатқызылатын үш ерекше және есімдері белгілі тантоның кез келгенін білдіреді. Бұл тантолардың корпусы кең, оның әдеттегі жұқа әрі әсем туындыларынан өзгеше, жапондық асүй пышағына ұқсайды. Үш жүздіктің бірінде ою-өрнек түрінде гомабаши (сукаши) бар. Ол 1919 жыл шамасында қалпына келтіріліп, шамамен 10 хикиге (бірнеше мондарға) сатылды; сол кезде бұл шамамен 14 цент АҚШ долларына тең келіп, бағасы өте төмен болды. Үшеуі де Токугава өнер мұражайында көрсетілген.

Гарри С. Трумэн кітапханасындағы Масамуне

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп ұзамай президент Гарри С. Трумэнге Масамуне сыйға берілді. Ол Гарри С. Трумэн президенттік кітапханасы мен мұражайында сақтаулы тұр.