Кіріспе
Ирландиялық журналист және соғыс тілшісі сэр Уильям Говард Расселл (28 наурыз 1827 – 10 ақпан 1907) – The Times газетінің ирландиялық тілшісі. Ол қазіргі заманғы соғыс тілшілерінің алғашқыларының бірі саналады. Ол 22 ай бойы Қырым соғысын, оның ішінде Севастополь қамалын және Жеңіл атқыштар бригадасының шабуылын жариялады. Содан кейін 1857 жылғы Үндістан көтерілісі, Америка Азамат соғысы, Австрия-Пруссия соғысы және Франко-Пруссия соғысы кезеңіндегі оқиғаларды да қамтыды. Оның Қырымнан The Times газетіне жіберген хабарлары әлемдегі алғашқы соғыс хаттары деп есептеледі.
Sir William Howard Russell, (28 March 182710 February 1907) was an Irish reporter with The Times, and is considered to have been one of the first modern war correspondents. He spent 22 months covering the Crimean War, including the Siege of Sevastopol and the Charge of the Light Brigade. He later covered events during the Indian Rebellion of 1857, the American Civil War, the Austro Prussian War, and the Franco Prussian War. His dispatches from Crimea to The Times are regarded as the world's first war correspondence.
Мансап
Жас репортер ретінде Расселл 1850 жылы Данияда пруссиялық және даниялық әскерлер арасындағы қысқаша әскери қақтығыс туралы хабарлады. 1854 жылы редактор Джон Делейн оны Ресейге қарсы Осман империясын қолдау мақсатымен Мальтаға жіберді, бірақ Расселл «соғыс тілшісі» деген атауды ұнатпады. Дегенмен, оның қақтығыс туралы хабарлары оған халықаралық даңқ әкелді, ал Флоренс Найтингейл кейіннен оның хабарларының арқасында әскери медбике болып жұмысқа орналасқанын айтты. Мэри Сикольдің Крымдағы барлық шендегілерге медициналық көмек көрсетуі, баспана беруі және қорғауы Расселл мен оның замандас журналистерінің жариялануы арқасында оны банкроттықтан сақтап қалды. Бір солдат Расселді былай сипаттады: «Жақсы ән айтатын, кез келгеннің брендисі мен суын ішетін, және «Жошыл жігіт» сияқты көптеген сигарета тартатын қарапайым ирландиялық. Ол ақпарат алуға, әсіресе жастардан, өте жарамды кісі». Осы бедел Расселлдің кейбір топтарда жаңсаққа түсуіне әкелді, соның ішінде британдық қолбасшы лорд Раглан оның офицерлеріне репортермен сөйлеспеуге кеңес берді. Оның хабарлары өте маңызды болды, себебі жұртшылық соғыстың шындығын алғаш рет оқыды. Оның хабарларына наразылық білдірген жұртшылықтың қысымы үкіметті әскерге қатысты тәсілдерді қайта қарауға және Флоренс Найтингейлдің майдандық емдеуді революциялауға қатысуына себеп болды. 1854 жылдың 20 қыркүйегінде Расселл Алма өзеніндегі шайқас туралы хабарлады, ал келесі күні орыс әскерінің денесінен табылған күнделікке хат түрінде жазды. Делейнге жазылған хат британдық әскерлерді қолдады, майдан дәрігерлерінің «адамгершілік қаталдығына» және жарақат алған әскерлерге жедел жәрдем көрсетілмеуіне ерекше назар аударды. Кейін ол Севастополь қамалын қамтыды, онда Балаклавадағы британдық әскерлерге (93-ші жоталықтар) қатысты «жұқа қызыл желі» деген сөз тіркесін ойлап тапты, олар туралы былай деп жазды: «[Орыстар] осы жұқа қызыл жолаққа, үстінен болаттан жасалған қатармен шабуылдайды». Расселлдің қамалда жүрген одақтас әскерлердің қорқынышты жағдайлары туралы хабарларынан кейін, соның ішінде холераның таралуынан, Сэмюэл Мортон Пето және оның серіктестері Ұлы Крымдық Орталық теміржолын салды, бұл қамалдың табысқа жетуіне үлкен үлес қосты. Расселл Мэри Сикольмен кездескенін және оның емшілік шеберлігін жоғары бағалағанын жазды: «Біздің ең жақсы хирургтарымыздың арасында жараны немесе сынған сүйекті емдеуде одан мейірімді және шебер қол табу мүмкін емес». 1854 жылдың желтоқсанын Константинопольде демалыспен өткізді, ал 1855 жылдың басында оралды. Расселл 1855 жылдың желтоқсанында Қырымнан кетіп, орнын «Таймс» газетінің Константинополь тілшісі басты. 1856 жылы Расселл Александр II патшаның тағына отыруын суретке түсіру үшін Мәскеуге жіберілді, ал келесі жылы ол Үндістанға жіберілді, онда ол Лакхнаудың соңғы қайта басып алуын көрді (1858). 1861 жылы Расселл Вашингтонға барды, ал 1863 жылы Англияға оралды. 1865 жылдың шілдесінде ол Атлант мұхитының кабельін орнатуды құжаттау үшін «Ұлы шығыс» кемесімен сапар шекті және Роберт Дадли салған түсті суреттерімен саяхат туралы кітап жазды. Ол Үндістандағы, Америка Азамат соғысындағы және Франко-пруссия соғысындағы күнделіктерін жариялады, онда ол ағылшын тілінде сөйлейтін пруссиялық генералдар, мысалы Леонард Граф фон Блюменталь, оған көрсеткен жылы қабылдауды сипаттады. Кейінірек Расселл «Morning Herald» газетінің соғыс тілшісі Николас Вудсты соғыс туралы мақалаларында өтірік айтқандығын, осылайша оның хабарларын жақсартуға тырысқандығын айыптады.
Кейінгі өмірі
1868 жылғы жалпы сайлауда Расселл Челси округінен консерватор кандидат ретінде сәтті болмады. 1882 жылы ол майдан тілшісі қызметінен кетіп, «Армия және Әскери-теңіз газетін» құрды. Расселл 1895 жылғы мамыр айында рыцарь атағын алды. 1902 жылғы 11 тамызда король Эдуард VII оны Корольдік Виктория орденінің (CVO) командирі етіп тағайындады. Бұл корольдің үкіметтің араласуынсыз табыстайтын династиялық ордені еді. Салтанатты рәсімде король Расселлге: «Билли, тізе бүкпе, жай ғана иіл» деген екен. Бүгінгі күнге дейін Хелиголандта Расселл әулетінің өкілдері бар.
Мұра
Расселлдің Крымнан телеграф арқылы жіберген хабарлары оның мұрасы болып сақталды; ол алғаш рет оқырмандарға соғыстың нақты суретін көрсетті. Бұл отандық майдан мен алыс шайқас алаңдары арасындағы қашықтықты қысқартуға ықпал етті. Олар жиналып, автор өңдеп, 1856 жылы екі томдық "Соғыс" деген атпен жарияланды, ал 1858 жылы "Крымға британдық экспедиция тарихы" деп қайта жаңартылды. Расселлдің соғыс хабарлары (көбінесе дерлік сөзбен келтірілген) Солтүстік Ирландия ақыны Сиаран Карсонның "Breaking News" (2003) еңбегінде Қырым соғысын жаңғыртуда маңызды орын алады. Оның өмірбаянын "Манчестер Гардиан" газетінің алғашқы арнайы тілшісі Джон Блэк Аткинс жазған. Сент-Пол соборындағы жер астында Расселлдің бюсті орнатылған.