Бірінші дүниежүзілік соғыстағы британдық медбике Эдит Кавелл

Кіріспе

Британдық медбике (1865–1915) – Бірінші дүниежүзілік соғыстағы британдық медбике

Эдит Луиза Кавелл (['/k//æ//v//əl/ KAVəl; 4 желтоқсан 1865 – 12 қазан 1915) – британдық медбике. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде екі жақтың да жараланған әскерлерін айырма жасамай емдегені және неміс басқан Бельгиядан шамамен 200 одақтас әскерінің қашуына көмектескені үшін танымал. Кавелл тұтқындалып, неміс әскери заңдары бойынша әскери сотқа беріліп, ату жазасына кесілді. Халықаралық деңгейде жаны аяу туралы қысым көрсетілгеніне қарамастан, неміс үкіметі оның жазасын жеңілдетуден бас тартты және оны атып өлтірді. Оның атылуы бүкіл әлемде айыпталып, кеңінен жарияланды. Өлім жазасына кесілуге бір күн бұрын ол: «Патриотизм ғана жеткіліксіз. Мен ешкімге жек көрушілік немесе ашу сезімі болмауы керек» деген сөздерді айтты. Бұл сөздер Трафальгар алаңындағы Эдит Кавелл ескерткішіне жазылған. Оның мызғымас Англикандық сенімдері оны барлық мұқтаж адамдарға, соның ішінде неміс және одақтас әскерлеріне көмектесуге жетеледі. Ол: «Құтқарылатын өмірлер бар болғанда, мен тоқтай алмаймын» деген сөздерді айтқан. Англия шіркеуі оны 12 қазанда Әулиелер тізімінде еске алады. Атылу кезінде 49 жастағы Кавелл Бельгиядағы қазіргі заманғы медбикелік ісінің алға басушысы ретінде танымал болды.

Ерте өмір және мансап

Кавелл 1865 жылғы 4 желтоқсанда Норвичке жақын Свардестон ауылында дүниеге келді, онда оның әкесі 45 жыл бойы пастор болып қызмет еткен. Ол дін қызметкері Фредерик Кавеллдің (1824–1910) және оның әйелі Луиза София Уормингтің (1835–1918) төрт баласының үлкені болды. Эдиттің бауырлары Флоренс Мэри (1867–1950), Мэри Лилиан (1870–1967) және Джон Фредерик Скотт (1872–1923) еді. Кавелл Норвич қыздар орта мектебінде, содан кейін Клеведон (Сомерсет) және Питерборо (Лорел Корт) мектеп-интернаттарында білім алды. 1890–1895 жылдары Брюссельдегі бір отбасында тәрбиеші болып жұмыс істегеннен кейін, Кавелл ауыр сырқатқа шалданған әкесіне күтім жасау үшін үйге оралды. Осы тәжірибе әкесі жазылғаннан кейін медбике болуына әкелді. Кавелл 1895 жылғы желтоқсаннан бастап Тютингтегі «Фонтан» қызба ауруханасында медбике болып жұмыс істеді. 30 жасында Кавелл Лондон ауруханасында тәлімді медбике болуға өтініш берді. Кавелл 1897 жылғы 15 қазаннан 1898 жылғы қаңтардың басына дейін, әлі тәлімді болып жүргенде, Мейдстоун тиф эпидемиясында басқа Лондон ауруханасының медбикелерімен бірге жұмыс істеуге жіберілді. Кавелл қатерлі ісік, подагра, пневмония, плеврит, көз аурулары және аппендицитпен ауырған науқастарға көмек көрсету үшін саяхаттар жасады. 1901 жылы Лакс Кавеллді Сент-Панкрас ауруханасының түнгі бастығы лауазымына ұсынды. 1903 жылғы қарашада ол Шордичтегі Сент-Леонард ауруханасының аға медбикесі болды. 1906 жылы Кавелл Манчестер және Салфорд ауруханаларының кедейлер мен жекеменшік медбикелік мекемесінің аға медбикесі қызметін уақытша атқарды, онда ол шамамен тоғыз ай жұмыс істеді.

Бельгиядағы жұмыс

1907 жылы Кавелл Антуан Депаж шақыруымен Брюссельдегі Иксель қаласында жаңадан ашылған медбикелер мектебінің (немесе Беркендейл медициналық институтының) бас медбикесі болып тағайындалды. Ол мектеп Культура көшесінде (қазіргі Франц Мержай көшесі) орналасқан. 1910 жылға қарай "Мисс Кавелл медбикелік мамандығы Бельгияда кәсіби журнал басылып шығуға жеткілікті деңгейде дамығанын сезінді" және "L'infirmière" медбикелер журналын жариялады. Бір жылдың ішінде ол Бельгиядағы үш аурухана, жиырма төрт мектеп және он үш балабақша үшін медбикелер даярлады. Кавеллге Брюссельдегі бір клиниканың бас медбикесі лауазымы ұсынылды. Ол Бельгиядағы медицина саласындағы "көбейіп келе жатқан мамандықтардың" құрамында болған Депажбен тығыз байланыста жұмыс істеді. Ол діни ұйымдар көрсеткен медициналық көмектің медициналық прогреске сай келмейтінін түсінді. 1910 жылы Кавеллден Сент-Жиллдегі жаңа секулярлық аурухананың бас медбикесі болуы туралы сұрады. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Кавелл Норфолкке анасына барып қайтты. Ол Брюссельге оралды, онда оның клиникасы мен медбикелер мектебі Қызыл Крестке берілді.

Достасқан әскерлерге көмек

1914 жылдың қарашасында, неміс әскері Брюссельді басып алғаннан кейін, Кавелл британдық сарбаздарды жасырып, оларды оккупацияланған Бельгиядан бейтарап Нидерландыға шығаруға кірісті. Жарақат алған британдық және француздық сарбаздар, сондай-ақ әскери жастағы бельгиялық және француздық азаматтар немістерден жасырынып, Монс қаласының жанындағы Бельгний сарайында принц Регинальд де Кройдың жалған құжаттарымен қамтамасыз етілді. Одан кейін оларды түрлі жетекшілер Кавелл, Луи Северин және басқалардың үйлеріне жеткізді. Ондағы үй иелері оларға Голландия шекарасына жету үшін ақша беріп, Филипп Баук арқылы алынған жетекшілерді ұсынды. Бұл Кавеллді неміс әскери заңын бұзуға себепкер етті. Неміс билігі медбикенің іс-әрекеттеріне күдікпен қарады, бұл оның ашық пікір білдіруімен одан әрі күшейді.

Тұтқындау және сотталу

Кавелл 3 тамыз 1915 жылы тұтқындалып, одақтас әскерлерін жасыруда айыпталды. Ол Жорж Гастон Кьеннің сатқындығына ұшырады, кейіннен француз соты оны серіктес деп таныды. Кавелл он апта бойы Сент-Жилл түрмесінде қамауда болды, соңғы екеуі жеке бөлмеде өтті. Ол неміс полициясына үш мәрте куәлік берді (8, 18 және 22 тамыз), ол шамамен 60 британдық және 15 француздық әскер, сондай-ақ әскери жастағы 100-ге жуық француз және бельгиялық азаматты шекараға жеткізгенін және олардың көпшілігін өз үйінде бағып-қағуға алғанын мойындады. Әскери сотта Кавелл британдық және француз әскерлеріне, сондай-ақ жас бельгиялық ерлерге голланд шекарасы арқылы өтіп, соңынан Ұлыбританияға кіруге көмектескені үшін айыпталды. Ол сот алдындағы күні берген мәлімдемесінде кінәсін мойындады. Кавелл құтқаруға көмектескен әскерлер Британияға аман-есен жеткенде оған жазбаша алғыс айтқанын мәлімдеді. Бұл мойындау Кавеллдің әскерлерге голланд шекарасын өтуға көмектескенін растады, бірақ ол сонымен қатар Германиямен соғысқан елге қашуға көмектескенін көрсетті. Оның ісінде Принц Реджинальдтың әпкесі, Крой принцессасы Мари де болды. Германияның әскери заңына сәйкес, жазасы өлім жазасы еді. Германия әскери кодексінің 58-тармағында «соғыс уақытында қарсы күшке көмектесу немесе неміс немесе одақтас әскерлеріне зиян келтіру ниетімен» Германия қылмыстық кодексінің 90-тармағында белгіленген қылмыстардың кез келгенін жасаған адам «соғыс сатқындығы үшін өлім жазасына кесіледі» делінген. Нақтырақ айтқанда, Кавеллге Германия қылмыстық кодексінің 90 (1) тармағының 3-тармағы бойынша «душманға әскер жеткізу» қылмысы бойынша айып тағылды, бұл бейбіт уақытта әдетте өмір бойы бас бостандығынан айырумен жазаланатын қылмыс еді. Кавеллді опасыздық немесе соғыс сатқындығы (Kriegsverrat) үшін айыптауға болады, өйткені Германия әскери кодексінің 160-тармағы 58-тармақтың қолданылуын «соғыс аймағында» жүрген шетелдіктерге дейін кеңейтті. Бірінші Женева конвенциясы әдетте медициналық қызметкерлерді қорғауға кепілдік бергенмен, егер медициналық практика соғыс әрекеттерінің жамылғысы ретінде қарастырылса, мұндай қорғау жойылды. Бұл жойылғандық 1906 жылғы конвенцияның 7-бабында көрсетілген, ол сол кезде қолданыста болған нұсқасы еді және Германия әскери заңы бойынша қылмыстық қудалауды негіздеді. Сондықтан британ үкіметі оған көмектесу үшін ештеңе жасай алмады. Сыртқы істер министрлігінің өкілі Сэр Хорас Роуленд: «Менің ойымша, мисс Кавеллге қиын жағдай тууы мүмкін; біздің күшіміз жоқ деп қорқамын» деді. Сыртқы істер министрінің орынбасары лорд Роберт Сесил: «Біздің кез келген шағынымыз оған зиян келтіреді» деп кеңес берді. Алайда АҚШ соғысқа әлі қосылмағандықтан дипломатиялық қысым жасауға мүмкіндігі болды. АҚШ-тың Брюссельдегі елшілігінің хатшысы Хью Гибсон Германия үкіметіне Кавеллді өлім жазасына кесу Германияның бұрыннан зардап шеккен беделін одан әрі нашарлататынын жеткізді. Кейін ол былай деп жазды: «Біз [Германияның азаматтық губернаторы Барон фон дер Ланкенге] Лувеннің өртелгені мен Лузитанияның батып кеткенін еске салдық және оған бұл кісі өлтіру осы екі оқиғамен теңесетінін және барлық өркениетті елдерді қорқыныш пен жиреншікпен толтыратынын айттық. Граф Харрах бұл сөзге араласып, мисс Кавеллді өлтіруден гөрі ең кішігірім неміс сарбазына зиян келтіруді қалайтынын айтты, ал оның жалғыз өкініші «үш-төрт қарт ағылшын әйелін өлтіруге» мүмкіндік болмауы еді. Барон фон дер Ланкен Кавеллдің толық адалдығы және ол көптеген неміс және одақтас әскерлерін құтқаруға көмектескені үшін кешірім беруге тиіс екенін айтқандығы белгілі. Алайда Брюссельдің әскери губернаторы генерал фон Сауберцвейг «мемлекеттік мүдделерді қорғай отырып» Баук пен Кавеллке қатысты өлім жазасын дереу орындауға бұйрық берді, бұл жоғары билік органдарына кешірім жасау мүмкіндігін жоққа шығарды. Кавеллдің мүддесін Брюссельдегі адвокат Сади Киршен қорғады. Жиырма жеті айыпталушының бесеуі өлім жазасына кесілді: Кавелл, Баук (отыздан асқан сәулетші), Луиза Тюлиз, Северин және графиня Жанна де Белльвиль. Өлім жазасына кесілген бесеудің арасында тек Кавелл мен Баук ғана орындалды, ал қалған үшеуіне кешірім берілді. Кавелл көптеген адамдар сенгендей, тыңшылық үшін емес, неміс азаматы болмағандықтан «соғыс сатқыны» үшін тұтқындалды. Ол британдық құпия барлау қызметі (SIS) тарапынан жұмысқа алынған болуы мүмкін және одақтас әскерлерін құтқару үшін тыңшылық қызметінен бас тартқан, бірақ бұл кеңінен қабылданбаған. Ранкин М. Р. Д. Футтың, тарихшы және екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық барлау офицерінің жарияланған мәлімдемесіне сілтеме жасайды, Кавеллдің SIS немесе MI6 құрамында болғандығы туралы. MI5-тің бұрынғы бас директоры Стелла Римингтон 2015 жылы бельгиялық әскери мүрағаттарында Кавелл желісінің барлау жинау аспектісін растайтын құжаттар тапқанын жариялады. BBC Radio 4 бағдарламасы Римингтонның сөздерін келтірген кезде Кавеллдің құпия кодтарды қолдануын және желінің басқа мүшелерінің сәл әуесқой болғанымен, ақпаратты сәтті таратуын атап өтті. Тұтқындалған кезде Кавелл француз тілінде сұраққа тартылды, бірақ сот отырысының хаттамасы неміс тілінде жазылды, бұл сотқа оның жауаптарын дұрыс түсіндіруге мүмкіндік берді деп кейбіреулер санайды. Ол дұрыс түсінілмегенімен, өзіне қорғаныс жасауға тырыспады, бірақ «шамамен екі жүз» әскерді голланд шекарасына жеткізгенін айтты. Кавеллге Германияның әскери губернаторы бекіткен қорғаушы адвокат ұсынылды; оның көмекшісі Элизабет Уилкинс таңдаған бұрынғы адвокат губернатор тарапынан қабылданбады.

Cavell was arrested on 3 August 1915 and charged with harbouring Allied soldiers. She had been betrayed by Georges Gaston Quien, who was later convicted by a French court as a collaborator. Cavell was held in Saint Gilles prison for ten weeks, the last two of which were spent in solitary confinement. She made three depositions to the German police (on 8, 18 and 22 August), admitting that she had been instrumental in conveying about 60 British and 15 French soldiers, as well as about 100 French and Belgian civilians of military age, to the frontier and had sheltered most of them in her house. At her court martial, Cavell was prosecuted for aiding British and French soldiers, in addition to young Belgian men, to cross the Dutch border and eventually enter Britain. She admitted her guilt when she signed a statement the day before the trial. Cavell declared that the soldiers she had helped escape thanked her in writing when they arrived safely in Britain. This admission confirmed that Cavell had helped the soldiers navigate the Dutch frontier, but it also established that she helped them escape to a country at war with Germany. Her fellow defendants included Prince Reginald's sister, Princess Marie of Croÿ. The penalty, according to German military law, was death. Paragraph 58 of the German Military Code determined that "in time of war, anyone who with the intention of aiding a hostile power, or of causing harm to German or allied troops" commits any of the crimes defined in paragraph 90 of the German Penal Code "shall be punished with death for war treason". Specifically, Cavell was charged under paragraph 90 (1) no. 3 Reichsstrafgesetzbuch, for "conveying troops to the enemy", a crime normally punishable by life imprisonment in peacetime. It was possible to charge Cavell with perfidy, or war treason (Kriegsverrat), as paragraph 160 of the German Military Code extended application of paragraph 58 to foreigners "present in the zone of war". While the First Geneva Convention ordinarily guaranteed protection of medical personnel, such protection was forfeit if medical practices were seen to be used as cover for belligerent action. This forfeiture is expressed in article 7 of the 1906 version of the convention, which was the version in force at the time, and justified prosecution under German military law. The British government could therefore do nothing to help her. Sir Horace Rowland of the Foreign Office said, "I am afraid that it is likely to go hard with Miss Cavell; I am afraid we are powerless." Lord Robert Cecil, Under Secretary for Foreign Affairs, advised that, "Any representation by us will do her more harm than good." The United States, however, had not yet joined the war and was in a position to apply diplomatic pressure. Hugh S. Gibson, Secretary to the U. S. Legation at Brussels, made clear to the German government that executing Cavell would further harm Germany's already damaged reputation. Later, he wrote:

We reminded [German civil governor Baron von der Lancken] of the burning of Louvain and the sinking of the Lusitania, and told him that this murder would rank with those two affairs and would stir all civilized countries with horror and disgust. Count Harrach broke in at this with the rather irrelevant remark that he would rather see Miss Cavell shot than have harm come to the humblest German soldier, and his only regret was that they had not "three or four old English women to shoot." Baron von der Lancken is known to have stated that Cavell should be pardoned because of her complete honesty and because she had helped save so many lives, German as well as Allied. However, General von Sauberzweig, the military governor of Brussels, ordered that "in the interests of the State" the implementation of the death penalty against Baucq and Cavell should be immediate, denying higher authorities an opportunity to consider clemency. Cavell was represented by defence lawyer Sadi Kirschen from Brussels. Of the twenty seven defendants, five were condemned to death: Cavell, Baucq (an architect in his thirties), Louise Thuliez, Séverin and Countess Jeanne de Belleville. Of the five sentenced to death, only Cavell and Baucq were executed, the other three were granted reprieves. Cavell was arrested not for espionage, as many were led to believe, but for "war treason", despite not being a German national. She may have been recruited by the British Secret Intelligence Service (SIS), and turned away from her espionage duties in order to help Allied soldiers escape, although this is not widely accepted. Rankin cites the published statement of M. R. D. Foot, historian and Second World War British intelligence officer, as to Cavell having been part of SIS or MI6. The former director general of MI5, Stella Rimington, announced in 2015 that she had unearthed documents in Belgian military archives that confirmed an intelligence gathering aspect to Cavell's network. The BBC Radio 4 programme that presented Rimington's quote, noted Cavell's use of secret codes and, though amateurish, other network members' successful transmission of intelligence. When in custody, Cavell was questioned in French, but her trial was minuted in German; which some assert gave the prosecutor the opportunity to misinterpret her answers. Although she may have been misrepresented, she made no attempt to defend herself, but responded to have channelled "environ deux cents" ("about two hundred") soldiers to the Dutch border. Cavell was provided with a defender approved by the German military governor; a previous defender, who was chosen for Cavell by her assistant, Elizabeth Wilkins, was ultimately rejected by the governor.

Атқару

Ажырату алдындағы түнде Кавелл онымен кездесуге және оған Киелі Құран қабылдауға рұқсат алған Брюссельдегі Христос шіркеуінің англикандық капелланы преподобный Х. Стирлинг Гаханға: "Мен осы он апталық тыныштықты дайындануға мүмкіндік бергеніме шүкіршілік етемін. Қазір менде ол мүмкіндік болды және мұнда мейірімділікпен қаралдым. Мен өлім жазасын күткенімді білдім және оның әділ болғанына сенемін. Құдай мен мәңгілік алдында тұрғанда, патриотизмнің жеткіліксіз екенін, ешкімге жеккөрушілік немесе ашу сезімі болмауы керектігін түсіндім". Осы сөздер оның Лондондағы және Австралиядағы Мельбурн қаласындағы мүсіндеріне жазылған. Кавеллдің неміс лютерандық түрме капелланы Пол Ле Сурға айтқан соңғы сөзі: "Әке Гаханнан жақындарымды хабардар етуін сұраңыз, менің жаным, сенемін, аман екенін және өз елім үшін өлгеніме қуаныштымын" деп жазылған. Бельгиядағы АҚШ елшісі Брэнд Уитлок ауру төсегінен Бельгияның генерал-губернаторы Мориц фон Биссингке Кавеллдің атынан жеке хат жазды. Хью Гибсон; Maitre G. de Leval, АҚШ елшілігінің заң кеңесшісі; және Родриго де Сааведра и Винент, 2-ші маркиз де Виллалобар, испан министрі, кешірім немесе кем дегенде өлім жазасын кейінге қалдыру үшін түнгі уақытта шақырылған делегация құрды. Осы күш-жігерге қарамастан, 11 қазанда барон фон дер Ланкен өлім жазасын орындауға рұқсат берді. Екі атыс жасағынан құралған он алты адам 1915 жылдың 12 қазанында сағат 7:00-де Шаербектегі Тир ұлттық атыс полигонында оған және төрт бельгиялық азаматқа тағайындалған жазаны орындады. Кавеллдің өлім жазасын орындау туралы мәліметтерде қайшылықтар бар. Алайда, Кавеллдің соңғы сағаттарында оны күткен преподобный Ле Сурдың куәгерлік көрсетуіне сәйкес, сегіз сарбаз Кавеллге, ал қалған сегіз Бауққа оқ атқан. Оның өлім жазасын орындау, өлім куәлігін беру және жерлеу рәсіміне неміс соғыс ақыны Готфрид Бенн, неміс оккупациясының алғашқы күндерінен бері Брюссель үкіметіндегі аға дәрігер ретінде куә болды. Бенн "Мисс Кавелл қалай атып өлтірілді" (1928) атты егжей-тегжейлі есеп жазды. Германияның әскери кодексі бойынша тағайындалған жаза туралы да пікір таласы бар. Деректерге сәйкес, Кавелл жасаған қылмысқа қатысты өлім жазасы оның өлімінен бірнеше сағат бұрын ресми түрде жарияланбаған. Бірақ, соғыс заңдарын бұзу туралы британдық соғыстан кейінгі тергеу комитеті бұл үкімді заңды түрде дұрыс деп таныды. Испания министрінің тапсырмасы бойынша бельгиялық әйелдер Кавеллдің денесін Сен-Жилл түрмесінің қасына дереу жерледі. Соғыстан кейін оның денесі Вестминстер аббаттығында еске алу рәсімі үшін Ұлыбританияға жеткізілді, содан кейін Норичке көшіріліп, собордың шығыс жағындағы Лайфс Гринге жерленді. Патша 1854 жылғы Кеңестің бұйрығына ерекшелік жасап, собор аумағында жерлеуге тыйым салды, осылайша қайта жерлеуге рұқсат берді.

The night before her execution, Cavell told the Reverend H Stirling Gahan, the Anglican chaplain of Christ Church Brussels, who had been allowed to see her and to give her Holy Communion, "I am thankful to have had these ten weeks of quiet to get ready. Now I have had them and have been kindly treated here. I expected my sentence and I believe it was just. Standing as I do in view of God and Eternity, I realise that patriotism is not enough, I must have no hatred or bitterness towards anyone." These words are inscribed on her statues in London and in Melbourne, Australia. Cavell's final words to the German Lutheran prison chaplain, Paul Le Seur, were recorded as, "Ask Father Gahan to tell my loved ones later on that my soul, as I believe, is safe, and that I am glad to die for my country." From his sick bed Brand Whitlock, the U. S. ambassador to Belgium, wrote a personal note on Cavell's behalf to Moritz von Bissing, the Governor General of Belgium. Hugh Gibson; Maitre G. de Leval, the legal adviser to the United States legation; and Rodrigo de Saavedra y Vinent, 2nd Marques de Villalobar, the Spanish minister, formed a midnight deputation of appeal for mercy or at least postponement of execution. Despite these efforts, on 11 October, Baron von der Lancken allowed the execution to proceed. Sixteen men, forming two firing squads, carried out the sentence pronounced on her and on four Belgian men at the Tir national shooting range in Schaerbeek, at 7:00am on 12 October 1915. There are conflicting reports of the details of Cavell's execution. However, according to the eyewitness account of the Reverend Le Seur, who attended Cavell in her final hours, eight soldiers fired at Cavell while the other eight executed Baucq. Her execution, certification of death, and burial were witnessed by the German war poet Gottfried Benn in his capacity as a 'Senior Doctor in the Brussels Government since the first days of the (German) occupation'. Benn wrote a detailed account titled "Wie Miss Cavell erschossen wurde" (How Miss Cavell was shot, 1928). There is also a dispute over the sentencing imposed under the German Military Code. Supposedly, the death penalty relevant to the offence committed by Cavell was not officially declared until a few hours after her death. The British post war Committee of Enquiry into Breaches of the Laws of War however regarded the verdict as legally correct. On instructions from the Spanish minister, Belgian women immediately buried Cavell's body next to Saint Gilles Prison. After the war, her body was taken back to Britain for a memorial service at Westminster Abbey and then transferred to Norwich, to be laid to rest at Life's Green on the east side of the cathedral. The King had to grant an exception to an Order in Council of 1854, which prevented any burials in the grounds of the cathedral, to allow the reburial.

Халықаралық реакция

Кавеллдің өлімінен кейінгі айлар мен жылдарда оның тарихы көптеген газет мақалаларында, жаңғылар мен суреттерде, кітаптарда жарияланды. Ол Ұлыбританияда әскери қызметке шақыруды ынталандыру және АҚШ-та одақтастарға қатысты жағымды пікірлерді күшейту үшін танымал үгіт-насихат фигурасына айналды. Бельгияға басып кіру және «Лузитания» кемесінің батып кетуімен қатар, Кавеллдің өлімі Ұлыбритания мен Солтүстік Америкадағы британдық соғыс үгіт-насихат бюросы – Веллингтон Хаус арқылы кеңінен жарияланды. Ол жынысы, медбикелік қызметі және өлімге қатысты ерлікке ұмтылысымен танымал болды. Оның өлімі неміс шаңшушылығы мен моральдық бұзылуы ретінде бейнеленді, бұл Кавеллдің «ешкімге жек көру немесе ашу сезімі болмауын» қалаған тілегімен қарама-қайшы болды. Кавеллдің өлімінен кейін жарияланған хабарлардың шындыққа толық сәйкес келмейтіні кейіннен анықталды. Тіпті «Американский журнал медсестерінің» өзі Кавеллдің атылуы туралы шындықтан алыс айғақтарды қайталады, онда ол өлім жазасын орындау алдында маска тағудан бас тартып, есінен танып құлағандығы айтылды. Әлгі деректерге сүйенсек, ол есінен танығанда, неміс командирі оны револьвермен атып өлтірген. Британ үкіметінің Кавеллдің тарихын үгіт-насихаттың бір бөлігі ретінде жариялау шешімі оны Бірінші дүниежүзілік соғыстағы ең танымал британдық әйел құрбанына айналдырды. Батырлыққа шақыру мен қорқынышты оқиғаның үйлесімі Кавеллдің ісін Бірінші дүниежүзілік соғыстағы британдық үгіт-насихаттың ең тиімдісіне айналдырды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Кавелл медбикелер шеңберінен тыс жерлерде көп танылмаған еді. Бұл британдық үгіт-насихатында оның тарихы туралы екі түрлі түсіндіруге мүмкіндік берді, олар жаудың оны атуын ақтау әрекеттеріне жауап ретінде пайда болды, соның ішінде Кавелл тергеу кезінде басқаларды айыптаған ақпаратты берген деген ұсыныс та болды. 1915 жылдың қарашасында британдық Сыртқы істер министрлігі Кавеллдің куәлігінде басқа біреуді айыптамағанын мәлімдеді. Бір бейнеде Кавелл қатыгез және арсыз жаудың кінәсіз құрбаны ретінде бейнеленді. Бұл көзқарас оның одақтас әскерлеріне қашуға көмектескенін, бірақ «жасаушылықта» кінәлі емес екенін көрсетті және соғыс кезінде пошткарттар мен газет суреттері сияқты британдық үгіт-насихатының әртүрлі формаларында кеңінен қолданылды. Оның тарихы британдық баспасөзде соғыс даласында кек алуға құштарлықты қоздыру құралы ретінде ұсынылды. Бұл суреттер ерлердің бейкүнә британдық әйелді сот арқылы өлтіруге қатысты күштерді тоқтату үшін қарулы күштерге дереу тіркелуі керек екенін білдірді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кавеллдің тағы бір жағы оны өмірін медбикелікке арнаған, басқаларды құтқару үшін қаза тапқан, қатал, батыл және патриот әйел ретінде сипаттады. Бұл бейне көптеген өмірбаяндық дереккөздерде, Қызыл Крест медбикесінің жеке тәжірибелерінен суреттелген. Неміс армиясының капелланы пастор Ле Сюр оның өлімі туралы еске алды: «Мен Мисс Кавеллдің шейіт болғысы келгеніне сенбеймін, бірақ ол өз елі үшін өлуге дайын болды. Мисс Кавелл өте батыл әйел және адал христиан еді». Англикандық капеллан, преподобный Гахан, Кавеллтің сөздерін еске алады: «Мен қорқамын немесе тартылмаймын; Мен өлімді жиі көрдім, ол маған жаңалыққа түспейді де, қорқынышты да емес!» Осы түсіндіруде оның табандылығы ұрысшы емес әйел үшін ерекше болып көрінді және оған ұқсас жағдайда ер адамнан гөрі үлкен атақ әкелді.

In the months and years following Cavell's death, countless newspaper articles, pamphlets, images, and books publicised her story. She became an iconic propaganda figure for military recruitment in Britain, and to help increase favourable sentiment towards the Allies in the United States. Along with the invasion of Belgium, and the sinking of the Lusitania, Cavell's execution was widely publicised in both Britain and North America by Wellington House, the British War Propaganda Bureau. She was a popular icon because of her sex, her nursing profession, and her apparently heroic approach to death. Her execution was represented as an act of German barbarism and moral depravity very much at variance with Cavell's own clearly stated wish to have "no hatred or bitterness towards anyone." News reports shortly after Cavell's execution were found to be only true in part. Even the American Journal of Nursing repeated the fictional account of Cavell's execution in which she fainted and fell because of her refusal to wear a blindfold in front of the firing squad. Allegedly, while she lay unconscious, the German commanding officer shot her dead with a revolver. Because of the British Government's decision to publicise Cavell's story as part of its propaganda effort, she became the most prominent British female casualty of the First World War. The combination of heroic appeal and a resonant atrocity story narrative made Cavell's case one of the most effective in British propaganda of the First World War. Before the First World War, Cavell was not well known outside nursing circles. This allowed two different depictions of the truth about her in British propaganda, which were a reply to enemy attempts to justify her shooting, including the suggestion that Cavell, during her interrogation, had given information that incriminated others. In November 1915, the British Foreign Office issued a denial that Cavell had implicated anyone else in her testimony. One image commonly represented was of Cavell as an innocent victim of a ruthless and dishonourable enemy. This view depicted her as having helped Allied soldiers to escape, but innocent of 'espionage', and was most commonly used in various forms of British propaganda, such as postcards and newspaper illustrations during the war. Her story was presented in the British press as a means of fuelling a desire for revenge on the battlefield. These images implied that men must enlist in the armed forces immediately in order to stop forces that could arrange the judicial murder of an innocent British woman. Another representation of a side of Cavell during the First World War saw her described as a serious, reserved, brave, and patriotic woman who devoted her life to nursing and died to save others. This portrayal has been illustrated in numerous biographical sources, from personal first hand experiences of the Red Cross nurse. Pastor Le Seur, the German army chaplain, recalled at the time of her execution, "I do not believe that Miss Cavell wanted to be a martyr but she was ready to die for her country Miss Cavell was a very brave woman and a faithful Christian". Another account from Anglican chaplain, the Reverend Gahan, remembers Cavell's words, "I have no fear or shrinking; I have seen death so often it is not strange, or fearful to me!" In this interpretation, her stoicism was seen as remarkable for a non combatant woman, and brought her even greater renown than a man in similar circumstances would have received.

Германияның негіздемесі

Германия үкіметі Кавеллге қатысты әділ әрекет еткенін ойлады. Бір хатта Германияның Сыртқы істер министрі Альфред Циммерман (Артур Циммерманмен шатастырмау керек, ол Германияның Сыртқы істер хатшысы) Германия үкіметінің атынан баспасөзге мәлімдеме жасады:

Германия үкіметінің пікірінше, егер Кавеллді босатқанда, Германияға қарсы әрекеттерге қатысқан әйелдердің саны артуы мүмкін еді, себебі олар қатаң жазаланбайтынын білген болар еді. Ол Германияға қатысты заңдық міндеттерін орындауды және әлемнің айыптауын елемеуді жауапты адамдарға тапсырды. Оның заңдары жыныс арасында ешқандай айырма жасаған жоқ; жалғыз ерекшелік – заңды әдет-ғұрыптарға сәйкес, "наздық" (вероятно, "жүкті") жағдайдағы әйелдерді атқылауға болмады. Алайда 1916 жылдың қаңтарында кайзер әйелдерге оның алдын ала жазбаша рұқсатынсыз өлім жазасын орындауға тыйым салды. Германия үкіметі сондай-ақ барлық сотталғандар өз іс-әрекеттерінің мәнін толық түсінгенін сенді. Сот осы мәселеге ерекше назар бөлді, күмәнді болғандықтан бірнеше адамды босатты, яғни айыпталушылар өз әрекеттерінің жазаланатынын білген-білмегендігі белгісіз болды. Ал сотталғандар өздері не істеп жатқанын және қылмыстары үшін қандай жаза алатынын жақсы білген, өйткені "жау әскеріне көмектесу өлім жазасына тартылатыны туралы көптеген ресми хабарламалар жарияланған".

Мекенге қайтару және жерлеу

Кавеллдің денесі соғыстан кейін Ұлыбританияға қайтарылды, ол Остендтен HMS Rowena эсминцінде келіп, 1919 жылғы 14 мамырда Довердегі Адмиралтействолық теңіз айдынына түсті. Кавеллдің денесі соғыс аяқталғаннан кейін отанына қайтарылған үш британдық дененің бірі болды, қалғандары – Чарльз Фрайатт және Атаусыз жауынгер. Кеме келген кезде қаладағы Сент-Мэри шіркеуінің қоңырауларында Грансшир Триплдің (5040 өзгеріс, Паркердің он екі бөлігі) толық реңгісі ойнатылды. Шіркеудің қоңырау шалу бөлмесіндегі тақтада: «Медебике Кавеллге құрмет көрсету үшін, тек тенор қоңырауы артқы соққыда ашық болды, ал қалған қоңыраулар терең үнсіздікпен соғылды» деп жазылған. Терең (немесе толық) үнсіздік әдетте тек монархтардың қайтысына ғана қолданылады. Барлық қоңыраушылар бұрынғы әскерлер болды, оның ішінде Фредерик У. Эллиот, бұрынғы Корольдік атқыштар корпусының өкілі, ол сегіз ай бойы Германияда тұтқын болған. Оның денесі теміржол вагонына ауыстырылып, Довер порты станциясынан Лондон Виктория станциясына жөнелту алдында түн бойы жағажайда сақталды. «Кавелл вагоны» деп белгілі болған бұл вагон Кент және Шығыс Суссекс теміржолында естелік ретінде сақталады және әдетте Бодиам теміржол станциясында көруге болады, бірақ 2015 жылдың қазан айында Норвичтегі Форумның сыртында қойылды. Викториядан денесі 15 мамырда Вестминстер аббаттығына мемлекеттік жерлеу рәсіміне жеткізілді, ал 19 мамырда Норвич соборының шығыс жағында қайта жерленді, онда әр қазан айында қабір басында қызмет өткізіледі.

Дін мен мәдениетте

Эдит Кавелл атынан екі ай кейін дүниеге келген француз әншісі Эдит Пиаф оның құрметіне осы атпен аталыпты. Францияда бұрын сирек кездесетін "Эдит" есімі 1915 жылдан кейін көбірек таралды. Англия шіркеуінің қасиеттілер тізімінде Кавеллді еске алу күні 12 қазан деп белгіленген. Бұл оны қасиетті деп ресми түрде жариялау емес, оның құрметіне арналған еске алу рәсімі, сондықтан дәстүрлі мағынада "әулие күні" емес. 2022 жылы Кавелл АҚШ Епископтық шіркеуінің литургиялық күнтізбесіне 12 қазан күні мерекелік күн ретінде ресми түрде қосылды.

Фильмдер, театр және теледидар

Кавеллдің өмірбаянына негізделген алғашқы фильм 1916 жылы австралиялық үнсіз фильм «Медбике Кавеллдің шейіттігі» болды, одан кейін сол жылы «Медбике Кавелл» фильмі түсірілді. 1918 жылы Джон Г. Адольфи Джулия Артурдың басты рөлде ойнаған «Немістер атып өлтірген әйел» фильмін режиссерлік етті. 1925 жылы Эва Элвес «Эдит Кавелл, медбике және шейіт» пьесасын жазды. Кавеллдің қарындастарымен кеңескеннен кейін Лорд Чемберлен лицензия беруден бас тартты. Атауы мен кейіпкерлері өзгертілгеннен кейін пьесаға «Төлеген құны» деген лицензия берілді және 1927 жылы қойылды. Герберт Уилкокс 1928 жылы Сибил Торндайк қатысқан «Таң» атты үнсіз фильм түсірді. Ол оны Анна Нигл мен Джордж Сандерс ойнаған «Медбике Эдит Кавелл» (1939) фильмі ретінде қайта түсірді. С.С. Форестер мен С.Э. Беххофер Робертстің бірлесіп жазған «Медбике Кавелл» пьесасы үш актіден тұрады, ол 1934 жылдың 7 наурызында Лондонның «Водевиль» театрында сахналанды, онда 34 қойылым өтті. Бұл пьеса алғаш рет қала шетіндегі Q театрында қойылған.