Кіріспе

Үй шаруашылықтарының жалпы шығындары

Тұтынушылық шығындар – жеке тұлғалар мен үй шаруашылықтарының соңғы тауарлар мен қызметтерге жұмсаған барлық ақша сомасы. Тұтынушылық шығындардың екі құрамы бар: кіріс деңгейіне байланысты өзгеретін туынды тұтыну және кіріс деңгейіне тәуелсіз автономды тұтыну.

Салықтар

Салықтар – экономиканы реттеу құралы. Үкіметтер бекіткен салық саясаты тұтынушылар топтарына, тұтынушылардың жалпы шығындарына және тұтынушылар сеніміне әсер етеді. Экономистер салықтық шаралар арқылы тұтынушылардың шығындарын арттыруға немесе азайтуға болады деп күтеді, бірақ нақты шаралардың әсері көбінесе пікір таласына түседі. Салықтық шаралар тұтынушылардың шығындарын ынталандыру немесе шектеу ретінде ішкі жалпы өнімге (ІЖӨ) теңдеу құрайды. Теңдеу ІЖӨ = C + I + G + NX, мұнда C – жеке тұтыну, I – жеке инвестиция, G – мемлекеттік шығындар, ал NX – экспорт пен импорттың арасындағы айырма. Мемлекеттік шығындардың артуы сұранысты арттырып, экономикалық өсімге ықпал етеді. Дегенмен, мемлекеттік шығындардың артуы салықтардың өсуіне немесе бюджет тапшылығына әкеледі. Бұл жеке тұтынуға, инвестицияларға және/немесе сауда балансына кері әсер етуі мүмкін.

Тұтынушылардың сезімдері

Тұтынушылардың көңіл-күйі – экономика мен қаржы нарықтарының жағдайына тұтынушылардың жалпы қатынасы, және олар тұтынушылардың шығындарының маңызды бөлігін құрайды. Көңіл-күй экономикадағы құбылуларға күшті әсер етеді, себебі егер тұтынушы экономиканың жағдайына қанағаттанбаса, шығындарға баруға тартынбақ. Сондықтан, көңіл-күй экономиканың сенімді болжауы болып табылады, өйткені адамдар экономикаға немесе болашаққа сенгенде, сеніммен жұмсап, инвестиция жасайды. Дегенмен, көңіл-күй кейбір адамдардың шығыс әдеттеріне басқаларға қарағанда аз әсер етеді. Мысалы, кейбір шаруалар өздерінің табысына қатаң байланысты шығындар жасайды, осылайша олардың табысы тұтынуға (жинақтарды қоса алғанда) тең немесе шамамен тең болады. Ал басқалары өздерінің табысын қалай жұмсайтындарын көңіл-күйлеріне сенеді.

Үкімет тарапынан берілетін экономикалық ынталандыру

Экономикалық қиындықтар немесе белгісіздік туған кезде үкімет көбінесе мәселені шешу үшін экономикалық ынталандыру шараларын қолданады, көбінесе бұл жеңілдіктер немесе чектер түрінде болады. Бірақ, мұндай тәсілдер бұрын бірнеше себептерге байланысты сәтсіз аяқталған. Бұрын талқыланғандай, уақытша қаржылық жеңілдік көбінесе тиімді болмайды, себебі адамдар өз шығыстарын күрт өзгертуге жаратпайды. Сонымен қатар, көптеген адамдар экономикалық ынталандыру пакеттері экономиканың төмендеуіне байланысты екенін түсінеді де, оларды жұмсауға ең тартыншады. Оның орнына оларды жинап қояды.

Америка Құрама Штаттары

1929 жылы тұтынушылық шығындар ұлттық экономиканың 75% құрады. Бұл көрсеткіш 1932 жылы 83%-ға дейін өсті, себебі кәсіпорын шығындары азайды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үкіметтің үлкен шығындары мен тұтыну тауарларының жетіспеуіне байланысты тұтынушылық шығындар шамамен 50%-ға төмендеді. АҚШ-та тұтынушылық шығындар 1960 жылы ЖІӨ-нің шамамен 62%-ын құрады және 1981 жылға дейін осы деңгейде сақталды, содан кейін 2013 жылы 71%-ға дейін өсті. АҚШ-та Экономикалық талдау бюросы жариялайтын тұтынушылық шығындар көрсеткіші жеке шығындардың үш негізгі санатын қамтиды. Тұрақты тауарлар: автокөліктер және олардың бөліктері, жиһаз және тұрмыстық жабдықтар, ойын-сауық тауарлары мен көлік құралдары, сондай-ақ басқа да ұзақ мерзімді тауарлар. Ұзақ сақталмайтын тауарлар: үйден тыс тұтынуға арналған азық-түлік және сусындар, киім-кешек және аяқ киім, бензин және басқа да энергия тауарлары, сондай-ақ басқа да ұзақ сақталмайтын тауарлар. Қызметтер: тұрғын үй және коммуналдық қызметтер, денсаулық сақтау, көлік қызметтері, ойын-сауық қызметтері, тамақтандыру және орналастыру қызметтері, қаржылық қызметтер және сақтандыру, сондай-ақ басқа да қызметтер. АҚШ-тың халық және табыс бойынша ішкі тұтынушылық шығындары туралы демографиялық мәліметтерді АҚШ Халық санағы бюросы үй шаруашылықтары деңгейінде жинап, Еңбек статистикасы бюросы талдап жариялайды. Толық ақпарат алу үшін BLS.gov/CEX сілтемесіне өтіңіз.