Кіріспе
1995 жылы Филипп Пуллманның "Солтүстік жарық" романы (Солтүстік Америкада және басқа да кейбір елдерде "Алтын компас" деп аталады) – Филипп Пуллманның 1995 жылы Scholastic UK баспасында жарық көрген жасөсперімдерге арналған фантастикалық романы. Параллель әлемде өтетін оқиға Лира Белаккуаның Арктикаға жоғалған досы Роджер Парслоуды және тұтқындалған ағасы Лорд Асриелді іздеу сапарынан баяндайды. Лорд Асриел "Шаң" деп аталатын құпия затпен тәжірибелер жүргізіп жатады. "Солтүстік жарық" – "Қараңғы материалдар" (1995–2000) трилогиясының бірінші кітабы. Бұл жерде ол Құдайдың бүкіл жаратылыстың шеңберлік шекарасын белгілеу үшін қолданған компасы білдіріледі:
Northern Lights (titled The Golden Compass in North America and some other countries) is a young adult fantasy novel by Philip Pullman, published in 1995 by Scholastic UK. Set in a parallel universe, it follows the journey of Lyra Belacqua to the Arctic in search of her missing friend, Roger Parslow, and her imprisoned uncle, Lord Asriel, who has been conducting experiments with a mysterious substance known as "Dust". Northern Lights is the first book of the trilogy, His Dark Materials (1995 to 2000). where it denotes the drafting compass God used to establish and set a circular boundary of all creation:
Then staid the fervid wheels, and in his hand
He took the golden compasses, prepared
In God's eternal store, to circumscribe
This universe, and all created things:
One foot he centred, and the other turned
Round through the vast profundity obscure
— Book 7, lines 224–229
In the US, publisher Knopf had been calling the first book The Golden Compass (singular), which it mistakenly understood as a reference to Lyra's alethiometer (depicted on the front cover shown at the head of this article), because of the device's resemblance to a navigational compass. By the time Pullman had replaced The Golden Compasses with His Dark Materials as the name of the trilogy, the US publisher had become so attached to the original title that it insisted on publishing the first book as The Golden Compass rather than as Northern Lights, the title used in Britain and Australia.
Содан кейін қызу дөңгелектер тоқтады, ол қолына алды
Алтын компастарды, Құдайдың мәңгілік қоймасында дайындалған,
Осы ғаламды және барлық жаратылыстың шеңберін белгілеу үшін:
Бір аяғын ортаға тіреп, екіншісін айналдырды
Қараңғы, терең кеңістікте – 7-кітап, 224–229-жолдар
Northern Lights (titled The Golden Compass in North America and some other countries) is a young adult fantasy novel by Philip Pullman, published in 1995 by Scholastic UK. Set in a parallel universe, it follows the journey of Lyra Belacqua to the Arctic in search of her missing friend, Roger Parslow, and her imprisoned uncle, Lord Asriel, who has been conducting experiments with a mysterious substance known as "Dust". Northern Lights is the first book of the trilogy, His Dark Materials (1995 to 2000). where it denotes the drafting compass God used to establish and set a circular boundary of all creation:
Then staid the fervid wheels, and in his hand
He took the golden compasses, prepared
In God's eternal store, to circumscribe
This universe, and all created things:
One foot he centred, and the other turned
Round through the vast profundity obscure
— Book 7, lines 224–229
In the US, publisher Knopf had been calling the first book The Golden Compass (singular), which it mistakenly understood as a reference to Lyra's alethiometer (depicted on the front cover shown at the head of this article), because of the device's resemblance to a navigational compass. By the time Pullman had replaced The Golden Compasses with His Dark Materials as the name of the trilogy, the US publisher had become so attached to the original title that it insisted on publishing the first book as The Golden Compass rather than as Northern Lights, the title used in Britain and Australia.
АҚШ-та Knopf баспасы алғашқы кітапты "Алтын компас" (жекеше түрде) деп атады, оны қате түсініп, Лираның алетиометріне (осы мақаланың басында көрсетілген мұқабада бейнеленген) сілтеме деп ойлады, себебі құрылғы навигациялық компасқа ұқсас болды. Пуллман "Алтын компастарды" "Қараңғы материалдар" деп атағаннан кейін, АҚШ баспасы бастапқы атауға настолько үйреніп қалды, олар алғашқы кітапты Ұлыбритания мен Австралияда қолданылатын "Солтүстік жарық" атауының орнына "Алтын компас" деп басып шығаруға талап етті.
Northern Lights (titled The Golden Compass in North America and some other countries) is a young adult fantasy novel by Philip Pullman, published in 1995 by Scholastic UK. Set in a parallel universe, it follows the journey of Lyra Belacqua to the Arctic in search of her missing friend, Roger Parslow, and her imprisoned uncle, Lord Asriel, who has been conducting experiments with a mysterious substance known as "Dust". Northern Lights is the first book of the trilogy, His Dark Materials (1995 to 2000). where it denotes the drafting compass God used to establish and set a circular boundary of all creation:
Then staid the fervid wheels, and in his hand
He took the golden compasses, prepared
In God's eternal store, to circumscribe
This universe, and all created things:
One foot he centred, and the other turned
Round through the vast profundity obscure
— Book 7, lines 224–229
In the US, publisher Knopf had been calling the first book The Golden Compass (singular), which it mistakenly understood as a reference to Lyra's alethiometer (depicted on the front cover shown at the head of this article), because of the device's resemblance to a navigational compass. By the time Pullman had replaced The Golden Compasses with His Dark Materials as the name of the trilogy, the US publisher had become so attached to the original title that it insisted on publishing the first book as The Golden Compass rather than as Northern Lights, the title used in Britain and Australia.
Дін
Кейбір сыншылар трилогия мен фильм ұйымдасқан шіркеулер мен дінді жағымсыз бейнелейді деп санайды, ал басқалары – әсіресе бұрынғы Кентербери архиепискобы доктор Роуэн Уильямс – Пуллманның туындыларын діни білім беру сабақтарына енгізу қажет екенін айтады. Журналист Питер Хиченс "Қараңғы заттар" сериясын К.С. Льюисдің "Нарния жылнамаларына" тікелей қарсы тұратын туынды деп есептейді. Иллинойс штатындағы Уитон колледжінің әдеби сыншысы Алан Джейкобс Пуллман Нарния сериясын жаңаша жазып, теистік көзқарасты Руссолық көзқараспен алмастырды деген пікір білдірді.
Бейімделулер
New Line Cinema 2007 жылдың желтоқсан айында «Алтын компас» романының көркем фильмін шығарды. Крис Вейц романды бейімдеп, сонымен қатар фильмнің режиссері болды. Дакота Блю Ричардс өзінің кинодағы тұңғыш рөлінде Лираны сомдады. Актерлік құрамында Николь Кидман, Дэниел Крейг, Ева Грин, Иан МакКеллен, Сэм Эллиотт, Дерек Джакоби және Кристофер Ли болды. 1996 жылы Наташа Ричардсон «Солтүстік жарығы» аудиокітабын оқыды. «His Dark Materials» трилогиясы BBC Worldwide тарапынан 2003 жылдың 1 қаңтарында драмалық қойылым түрінде қысқартылған нұсқада жарияланды. Ол Филип Пуллман оқыған толық нұсқада BBC Audiobooks арқылы да шығарылды. Актерлік құрамында: Лира рөлінде Джоанна Уайт, миссис Колтер рөлінде Элисон Доулинг, Лорд Асриел және Иорк Бёрнисон рөлінде Шон Барретт, Шебер және Фардер Корам рөлінде Стивен Торн. 1999 жылы Пуллман оқыған және толық актерлік құраммен жазылған аудиокітап жарық көрді. Лондонның Ұлттық театры 2003–2004 жылдары трилогияның екі бөлімді сахналық бейімделуін қойды. Sega Shiny Entertainment компаниясы жасаған «Алтын компас» кітабының фильмге бейімделуін 2007 жылдың 4 желтоқсанында бейне ойын ретінде шығарды. Ойыншылар Лира рөлін ойнайды, ол Солтүстіктің мұзды далаларын кезіп, құпия ұйымның – Gobblers-тің қолына түскен досын құтқаруға тырысады. Оның серігі – қарулы ақ аю және оның жын-шайтаны Панталаймон (Пан). Бірге олар шындықты айтатын алтеометр және басқа да заттарды қолданып, жерді зерттеуге және Лираның досына көмектесу үшін кедергілерді жеңіп өтуге тиіс. «Алтын компас» үш кейіпкердің қатысуымен күресті және жұмбақтарды шешуді біріктіреді. 2019 жылдың 3 қарашасында BBC One «His Dark Materials» телесериалын көрсетуді бастады. Бірінші маусым негізінен «Солтүстік жарығы» оқиғаларын қамтиды. Сериал АҚШ-та HBO арнасында 2019 жылдың 4 қарашасында көрсетілді. Сериалды Bad Wolf және New Line Cinema шығарды, режиссері – Том Хупер. Актерлік құрамында Дафне Кин, Джеймс МакАвой, Рут Уилсон, Лин Мануэль Миранда, Иан Гелдер және Рута Гедминтас бар.