Кіріспе

Британдық армияның бұрынғы бөлімшесі

Екінші дүниежүзілік соғыстың броньды құрамы, қараңыз

2-ші жаяу әскер дивизиясы – 1809 және 2012 жылдар аралығында көп рет құрылып, таратылған британдық армияның жаяу әскер дивизиясы. Ол генерал-лейтенант Артур Уэлсли тарапынан Жарым арал соғысында (Наполеон соғыстарының Коалициялық соғыстарының бөлігі) 2-дивизия ретінде қызмет ету үшін құрылды. 1814 жылы дивизия таратылды, бірақ келесі жылы Жетінші коалиция соғысына қатысу үшін қайта құрылды. Бұл құрама Ватерлоо шайқасында шайқасып, күнінің соңғы француз шабуылын жеңуде маңызды рөл атқарды. Содан кейін Францияға басып кіріп, оккупациялық армияның бөлігі болды және Париж қаласынан өтуге рұқсат алған жалғыз британдық күш болды. 1818 жылғы желтоқсанда дивизия тағы да таратылды. 19 ғасырдың ортасы мен соңында 2-дивизия деп аталатын бірнеше құрамалар құрылды. Эверард Вайралл, дивизияның Бірінші дүниежүзілік соғыс тарихын жазған, олардың тек екісін ғана дивизияның тарихының жалғасы деп санады. Біріншісі 1854 жылы Ресей империясына қарсы Қырым соғысына қатысу үшін құрылды, Инкерман шайқасында және Севастополь қамалында шайқасты. 1856 жылы, жаулық аяқталғаннан кейін, ол таратылды. Екінші құрама 1899 жылы Екінші Бур соғысы үшін құрылды. Лейдисмит қамалын азат етуге қатысқан барлық шайқастарда болды, содан кейін Бур территориясына енді. 1900 жылдың соңында, конвенциялық соғыс аяқталғаннан кейін, дивизия күштерін Бур партизандық тактикасымен күресу үшін жылдам топтарға немесе гарнизондық қалаларға қайта бағыттау мақсатымен таратылды. Дивизия 1902 жылы қайта құрылды, бірақ бұл жолы тұрақты құрама ретінде, емес, белгілі бір төтенше жағдай үшін құрылған емес. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін ол Оңтүстік Англиядағы Альдершотта орналасқан. 1914 жылы соғыс басталғаннан кейін бірнеше апта өткен соң, Британдық экспедициялық корпусының бөлігі ретінде Францияға жөнелтілді. Бұл құрама Батыс майданында қызмет етіп, ауыр шығындарға ұшырады. Соғыстан кейін дивизия Алдершотқа оралды және соғыс аралық кезеңде сол жерде қалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрама соғыстың алғашқы кезеңінде Францияға қайтадан жөнелтілді. Франция шайқасында Дюнкерк портына кері шегініп, Ұлыбританияға эвакуацияланды. Содан кейін Бирмада қызмет етіп, Британдық Үндістанда соғысты аяқтады. Соғыстан кейінгі жылдары дивизия британдық әскер құрамында болды және Германиядағы Рейн армиясының бөлігі болды. 1976 жылы құрама 2-ші бронетанкті дивизияға айналдырылды және 1982 жылдың соңына дейін осы рөлді сақтады. Содан кейін Германияда таратылды, ал 2-дивизия 1983 жылы Англияның Йорк қаласында қайта құрылды. Салқын соғыс аяқталғаннан кейін және британдық армияның көлемі азайғаннан кейін ол қайтадан таратылды, бірақ 1990 жылдардың ортасында қайта құрылды. Мыңжылдық басында дивизия Шотландияның Эдинбург қаласына көшіп, 2012 жылы соңғы рет таратылды.

Жарым арал соғысы

Француз революциялық соғыстары мен Наполеон соғыстарының басында бригада британдық армияның науқандарда қолданған ең ірі ұйымдастырылған құрамасы болды. Ол екі немесе одан көп батальоннан тұратын, генерал-майордың басқаруымен біріктірілген және армияның шағын мөлшеріне және оның жүргізген операцияларына сай келді. Қажет болған жағдайда, ірі күштер арнайы түрде құрылатын, «жолдар» немесе «бағандар» түрінде біріктірілген бірнеше бригадалардан тұратын. Армияның және оның операцияларының кеңеюімен дивизиялар құрылды – әдетте генерал-лейтенанттың басқаруымен екі немесе одан көп бригададан тұратын бір құрама. Дивизия тұжырымы жаңа емес еді және басқа еуропалық армиялар Жеті жылдық соғыстың (1756–1763) соңына қарай оны қолданған. 1809 жылдың 18 маусымында Пиреней соғысында Испания мен Португалиядағы британдық күштердің қолбасшысы генерал-лейтенант Артур Уэлсли әскерін төрт дивизияға: 1-ші, 2-ші, 3-ші және 4-ші дивизияларға бөлісті. Генерал-майор Роуленд Хиллге 3900 сарбаздық жаңа құрылған 2-дивизияның басқаруы тапсырылды. Ол алғаш рет Талавера шайқасында (1809 жылдың 27–28 шілдесі) қатысты және екі күндік шайқаста 888 адам қаза тапты. Дивизияның қазіргі күші 10 000 сарбазды құрады, соның ішінде португалдық әскерлер де болды. Ол 1810 жылдың 27 қыркүйегінде Бусако шайқасында болды, бірақ шайқасқа қатыспады. Қазан айына қарай Альхандра маңындағы Торрес-Ведра қорғаныс желісінде редуттарды бекітті. Француз күштері дивизияның күзет бекеттерімен шайқасқанда, негізгі позицияға шабуыл жасалмады. Қараша айында қызбадан зардап шеккен Хиллдің орнына дивизияның бригада командирлерінің бірі генерал-майор Уильям Стюарт келді. Уэлслидің негізгі күштерінен бөлінген дивизия 1811–1812 жылдардағы маңызды шайқастардың көпшілігін жіберіп алды және «Күзету дивизиясы» деген лақап ат алды. Осыған қарамастан, дивизия сол кезеңде бірнеше шайқастарға қатысты. Альбуэра шайқасында Стюарт дивизияны басқаруы және бұйрықтарды орындамауы үшін сынға ұшырады. Дивизия испандық күштерге жақын орналасқанда, Стюарт өзінің жетекші бригадасына француздықтардың қапталдарына шабуыл жасауға бұйрық берді. Стюарт бригада командирінің өз қапталын қорғауды құру туралы өтінішін елемеді, осылайша оны осал қалдырды. Бригада осы маневрді орындап жатқанда, көзді соқырлататын нөсер жаңбырдан жасырынған 800 поляк сүңгілері бригаданың ашық қапталына жақындады. Сүңгілеушілер британдық қапталға шабуыл жасап, 1248 адамды, яғни бригаданың 75 пайызын құрбан етті. Бұл шайқаста дивизияның жалпы шығыны 2868 адамды құрады. 1811 жылдың 28 қазанында дивизия испандық атқыштармен бірге Арройо-дос-Молинос шайқасына қатысып, Арройо-дос-Молиносты басып алды, гарнизонды шашыратып, 1300 тұтқынға алды, 101 сарбазын жоғалтты. 1812 жылдың 19 мамырында Алмараз шайқасында дивизияның 900 сарбазы Наполеон бекінісіне күтпеген шабуыл жасады. Қатал, қанағаттанарлық шайқастан кейін олар гарнизонды шегінуге мәжбүрледі. Бекіністің артиллериясы жақын маңдағы Форт-Рагуза гарнизонын бағындыру үшін қолданылды, оны дивизия басып алды, содан кейін Таго өзенінде маңызды өткелді қамтамасыз етті. Шайқас нәтижесінде шамамен 400 француздық сарбаз қаза тапты, ал дивизия 189 сарбазды жоғалтты, оның ішінде 37 сарбаз қаза тапты. 1812 жылдың соңында коалициялық күштердің шегінуін жауып жатқанда, дивизия көпірді толығымен бұзуға қол жеткізбеді. Бұл француз күштеріне Тагоны күткеннен жылдам кесіп өтуге мүмкіндік берді. Келесі жылы, 21 маусымда дивизия Витория шайқасында британдық оң қапталдағы күшке қосылып, 1110 сарбазды жоғалтты. Шілдеде дивизия Памплона қоршауына қысқа уақытқа қатысып, Пиреней шайқасында көптеген шайқастарға қатысты. Ең танымал шайқас Майя шайқасы болды. 1813 жылдың 25 шілдесіне таңертең француз күштері дивизия позициясының оңтүстігіне шабуыл жасады. Бұл Стюарттың назарын аударды, ол ешкімге хабарламай, қайда кеткенін ешкімге айтпастан, тергеуге кетті. Оман Стюарттың «Майя асуын қорғауға жасалған өте жеткіліксіз шаралардың кінәсін де мойындауы керек» деп жазды. Француз әскерлері жерді пайдаланып, дивизияға көрінбей жақындады, шабуыл жасап, бес жеңіл жаяу әскер ротасын басып алды. Содан кейін дивизия бірнеше қарсы шабуылдар жасады. Түстен кейін Стюарт қайтып келді және жаңа позицияға шегінуді ұйымдастырды, жаңа шабуылдарды тойтарды және күнді өтпелі жолды бұғаттаған күшті позицияда аяқтады, бірақ оны жоғалтқан болатын. Осыған қарамастан, Хилл, енді оның корпусының командирі, Стюартқа қараңғыда шегінуге бұйрық берді. Шайқас нәтижесінде дивизия 1320 сарбазды жоғалтты, соның ішінде жараланған Стюарт та болды. Шілде айының соңы мен тамыз айының басында дивизия тағы 516 сарбазды жоғалтты. Дивизия келесі айларда Ронсесваль асуларын қорғады, содан кейін Францияға шабуыл жасау кезінде бірнеше шайқастарға қатысты. Олардың ішінде 903 сарбазды құрбан еткен қанды Нивель шайқасы, Сен-Пьердегі қанды шайқас, сондай-ақ Орт және Эйр-сюр-л’Адурда салыстырмалы түрде аз шығынмен шайқастар болды. Дивизия науқанда маңызды рөл атқармады, ол 1814 жылдың 12 сәуірінде Тулузды басып алғаннан кейін аяқталды. Темдеу арасында, француз императоры Наполеон Парижді басып алғаннан кейін 31 наурызда тақтан бас тарды. Алтыншы коалиция соғысы аяқталғаннан кейін дивизия таратылды. Әскерлер Бордоға аттанды, онда олар Ұлыбританияға қайтып келді немесе 1812 жылғы соғысқа қатысу үшін Солтүстік Америкаға тасымалданды.

Ватерлоо

Соғыс аяқталғаннан кейін британдық және Ганновер әскерлері Оңтүстік Нидерландыға (бұрынғы Австрия Нидерланды) кірді, бұл Англо-голландиялық күштердің аймақты бақылауға алу әрекетінің бір бөлігі болды, олар Вена конгресінде саяси шешім күтіп отырды. 1814 жылдың соңында генерал-лейтенант сэр Генри Клинтон осы күштерге басшылық ету және оларды жаттықтыру үшін келді. 1815 жылдың 11 сәуірінде Наполеон билікке оралғаннан кейін Жетінші коалиция соғысы басталған соң, осы күштердің бөлімдері Клинтон басқаруымен 2-дивизияға айналды. Дивизия британдық жеңіл жаяу әскері мен атушылардан тұратын бір бригададан, негізінен эмигрант неміс әскерлерінен құралған Корольдік неміс легионынан (KGL) және жақында құрылған Ганноверлік Ландвердің бір бригадасынан тұрды. 1815 жылдың 18 маусымында Ватерлоо шайқасында дивизия Хиллдің 2-корпусының құрамына кірді. Дивизияның 6450 адамы күнін резервте бастап, британдық позицияның оң жақ қанатын қорғады. Кешке қарай, француздық жеңіл әскерлері британдық артиллериясына шабуыл жасағанда, генерал-майор Фредерик Адам басқаратын дивизияның жеңіл жаяу әскер бригадасы оларды кері тарту үшін алға жылды және артиллерияны қорғады. Содан кейін ол және KGL бригадасы британдық позицияның алдындағы маңызды тактикалық нысана болған Угумон шатосының артына орналасты. Жаяу әскерлік түзілімдер жасап, француздық жеңіл әскерлерінің атысына ұшыраған бригадалар шатоны қорғауға көмектесті және басқа британдық күштерге шабуыл жасаған француздық атқыштарға оқ атты. KGL бригадасы бірнеше тікелей атқыштар шабуылын да тойтарды. Шамамен сағат 19:30-да Император гвардиясының Орта гвардиясы британдық оң жақ қанатқа шабуыл жасап, британдық гвардия полкімен қақтығысқа түскенде соңғы француз шабуылы басталды. Адам өз бригадасын солға бұрып, француздық қанатқа қарсы тұру үшін тізімге келтірді. Оның әскерлері, әсіресе 52-ші (Оксфордшир) жаяу әскер полкі, қызу шайқаста француздықтарға залпы оқтар атып, содан кейін шабуыл жасады. Бұл, британдық гвардияның қарсыласуымен бірге, француз шабуылын тоқтатты және Орта гвардияның кері шегінуіне себеп болды. Ганноверлік әскерлер олардың қанатын жауып, Адам бригадасы ағылшын-голландиялық армияның жалпы шабуылынан бұрын француздықтарды қуды. Француздар шегінгеннен кейін Ганновер және KGL әскерлері Угумон шатосының айналасындағы ормандарды тазартты, ал Ганновер бригадасының басқа бөлімдері алға жылды. Адамның бригадасы, бір Ганноверлік батальонмен бірге, француз позициясының орталығы - Ла Белль Альянс тавернасына қарай жылды. Тавернаның жанында Император гвардиясының бөлімдері, соның ішінде Ескі гвардияның бөлімдері, артқы күзет ретінде шаршы жасады. Адамның әскерлері олармен қақтығысты және кері шегінуге мәжбүрледі. Олар шайқастың аяқталуын білдірген қараңғыда тоқтады, оның барысында дивизия 1563 қаза тапты. Шайқас аяқталғаннан кейін дивизия коалиция күштерінің қалған бөлігімен бірге Францияға аттанды. Олар 1 шілдеде Париждің шетіндегі Сен-Дениге келді. Алты күннен кейін Адамның бригадасы Парижге кірді және Елисей далаларымен жүріп өтті, бұл астанаға кірген жалғыз британдық күш болды. Қазан айында 2-дивизияны қоса алғанда, оккупациялық армия құрылды. Жыл соңына қарай дивизияның неміс бөлімдері кетіп, оларды жаңадан құрылған британдық бригада алмастырды. Клинтон дивизияның басшысы болып қалды, ол және оккупациялық армия 1818 жылдың желтоқсан айында таратылып, Франциядан Ұлыбританияға қайтқанға дейін.

Виктория дәуірі

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 2-дивизияның ресми тарихшысы Эверард Вайралл дивизияның тарихын Жартыарал соғысы, Ватерлоо шайқасы, Қырым соғысы және Екінші буер соғысымен байланыстырды. Бұл тарихтан бөлек, 19 ғасырда бірнеше 2-дивизиялар құрылды, олардың әрқайсысы жеке жағдайда шақырылды. 1851 жылы Сегізінші Ксоса соғысы кезінде полковник Джордж Маккиннон басшылығымен 1250 саяқты 2-дивизия ұйымдастырылды. 1857 жылы Екінші опиум соғысына қатысу үшін Үндістан армиясынан экспедициялық күш құрылды. Бұл күшке генерал-майор Роберт Непьер басқаратын 2-дивизия кірді. 1871 жылдың қыркүйегінде Англияда жаттығу маневрлері үшін ғана құрылған, шамамен 10 000 саяқты әскерден тұратын 2-дивизияға генерал-майор Джордж Джексон Кэри қолбасшылық етті. 1879 жылы генерал-майор Эдвард Ньюдегейт Англо-зулу соғысы кезінде 2-дивизияға басшылық етті. 1882 жылғы ағылшын-египет соғысы кезінде генерал-лейтенант Эдвард Брюс Хамли жаңадан құрылған тағы бір 2-дивизияға қолбасшылық етті.

Қырым соғысы

1854 жылғы 28 наурызда Осман империясын қолдау мақсатында, британдықтар мен Екінші француз империясы Ресей империясына соғыс жариялады. Ағылшын-француз әскерлері Константинопольді қажет болған жағдайда қорғау мүмкіндігін болжап, Галлиполиге қонды. Маусымның ортасында британдықтар Осман Болгариясының Қара теңіз жағалауындағы Варна қаласына жылжуды бастады. Варнада олар дивизияларға бөлінді, бірақ экспедициялық корпус холера індетіне ұшырады. 20 маусымда сержант Джордж де Лейси Эвансқа шамамен 3500 сарбаздан тұратын дивизияның басшылығы тапсырылды. Тарихшы Клайв Понтинг оны 1830 жылдардағы Пиреней және испан Карлист соғыстарындағы қызметіне сүйене отырып, "Еуропалық соғыстың ең аз тәжірибесі бар жалғыз британдық қолбасшы" деп сипаттады. Осы кезеңде британдық стратегиялық саясаттың мақсаты – соғысты аяқтау және британдықтардың ұзақ мерзімді мақсаттарын іске асыру үшін Севастопольде орналасқан Ресейдің Қара теңіз флотын жою болатын. Француздар да осы мақсатты қабылдады. 14 қыркүйекте ағылшын-француз экспедициясы Севастопольдің солтүстігіне қонды. Олар оңтүстікке қарай жылжып, Алма өзенінде ресейлік әскерлерге кездесті, бұл одан әрі ілгерілеуге кедеріс келтірді. Британдықтар мен француздар арасында байланыс нашар болды және британдық экспедициялық корпусының командирі жалпы шайқас жоспарын жеткізбеді. 20 қыркүйекте дивизия британдықтардың оң қанатын құрады, ал француздар олардың оң жағында болды. Түстен кейін олар өзеннен шабуыл жасап, қарсы шабуылды тойтарды және ресейліктерді олардың ұстанымдарынан ығыстырды. Күні бойында 498 сарбаз қаза тапты, оның ішінде жараланған Эванс та болды. 23 қыркүйекте ілгерілеу жалғасты, ал қазан айында экспедициялық корпус ресейлік портын қоршап алды. Осыдан бастап Севастополь қамалы басталды. 26 қазанда дивизия ресейлік шабуылды тойтарып, өзінің 100 сарбазына қарағанда 270 ресейлік сарбазды жойды. Осы шайқас кезінде Эванс жылқысынан құлап жарақат алды, және оның орнына бригада командирлерінің бірі, генерал-майор Джон Пеннефатер тағайындалды. 5 қарашада, тым тұманды ауа райында, 2-дивизия басып қырылған ресейлік күштердің шабуылына ұшырады және Инкерман шайқасында маңызды рөл атқарды. Пеннефатер өз күштеріне қарсы шабуылға өтуді бұйырды, олар жақын арадағы штыкпен шайқаста ресейліктерге ауыр зиян келтірді. Дивизия кейінгі ресейлік шабуылдардан кейін күні бойы шайқасты жалғастырды және кем дегенде 744 сарбазды жоғалтты, оның ішінде 194 қаза тапты. Шайқас одақтастардың жеңісімен аяқталғанымен, ол қамалды 1855 жылдың қысына дейін созған жағдайларды жасады. Қала бірнеше ірі артиллериялық оққа түскеннен кейін, дивизия 1855 жылғы Ұлы Редан шайқасына дейін және оның ішінде ресейлік қорғаныс позицияларына бірнеше сәтсіз шабуылдар жасады. Бұл дивизияның жорықтағы соңғы күш-жігері болды. Экспедициялық корпус 1856 жылы соғыс аяқталғанға дейін Қырымда қалды, содан кейін армия демобилизацияланды.

Екінші Бура соғысы

Франко-прус соғысынан кейін (1870–71) британдық армия прус армиясы қолданғанға ұқсас ұйымды қарастырып, оны іске асыруға тырысты. Нәтижесінде 1875 жылғы мобилизация жоспары сегіз армия корпусына бөлінген жиырма төрт дивизияны қарастырды. Бұл құрылымдар болған жоқ, ал жоспар дағдарыс кезінде бірігуі тиіс шашыраңқы бөлімшелерді іздеді. 1899 жылдың 11 қазанында Екінші Бур соғысы басталды, бұл Британ империясы мен Оңтүстік Африка Республикасы және Оранж еркін мемлекеті арасындағы шиеленістің күшеюімен байланысты. Оған жауап ретінде және Оңтүстік Африкадағы әскери күштерін нығайту үшін британ үкіметі Натал дала күштерін жұмылдырды. Бұл күш, сондай-ақ Бірінші армия корпусы деп аталды, 1875 жылғы мобилизация жоспарының I корпусымен сәйкес келіп, 1-ші, 2-ші және 3-ші дивизияларды қамтыды. Мобилизация кезінде 2-дивизия 3-ші (Хайленд) және 4-бригададан тұрды және оған генерал-майор Фрэнсис Клери басшылық етті. Дивизия Оңтүстік Африкаға келгенге дейін бурлар британдық Кейп және Натал колонияларына басып кірді және тиісінше Кимберли мен Лэдисмит қалаларын қоршап алды. Бірінші армия корпусын пайдалану үшін стратегиялық жоспар болмағандықтан, ол келген кезде бөлік-бөлікпен қолданылды. Хайленд бригадасы Кимберлиге көмек көрсету колоннасына тағайындалды, ал 4-бригада Лэдисмитке көмек көрсету үшін Наталға жіберілді. Генерал-лейтенант лауазымына көтерілген Клери 2 желтоқсанда Лэдисмитке оңтүстік жақтан, Фререге келді. 2-дивизияның құрамына 4 бригада, 7 атты пехота ротасы, инженерлер және артиллерия кірді. Бұл күштің құрамында 16 000 адам және 44 артиллерия құралы болды. Клери бұл күшті Тугела өзенінен өтіп, қарсы жағалаудағы бурлардың бекіністі позицияларын бұзып, Лэдисмитті босатуға қолдануды жоспарлады. Коленсо шайқасында бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Шайқас алдында артиллерия батареясы өзенге және бурлардың позициясына жақындады. Бұл салдарынан бурлар шабуылға шыққанда экипаждың көп бөлігі зардап шекті. Бірінші армия корпусының қолбасшысы генерал Редверс Буллер шайқаста болды және Клериге қолбасшылықты тапсырды. Артиллерия қауіпті жағдайға түскен кезде Буллер белсенділік танытты. Ол қару-жарақтарды кері қайтаруға және дивизияны кері шегінуге бұйрық берді. Шайқаста Клеридің басқаруындағы күштер 1127–1138 адамнан зардап шекті. Коленсо британдықтардың бір апта ішінде тапқан жеңілістерінің бірі болды, ол «Қара апта» деп аталды. 1900 жылдың қаңтар айында күштер қайта ұйымдастырылып, 2-дивизия 2-ші және 5-ші бригадалардан ғана құралды. 6 қаңтарда дивизия Коленсодағы бурлардың позицияларын бомбалады. Екі күннен кейін 2-ші және 5-ші дивизиялар Лэдисмитті босатуға жасалған екінші әрекетке қатысты. 18 қаңтарда дивизия Спрингфилдке жақын өзеннен өтіп, Колленсоны батыс жағынан айналып өтті. Содан кейін ол екі әрекет жасады: бірі келесі күні, екіншісі 22 қаңтарда. Алдын ала шабуыл Шпион-Коп шайқасында жеңіліске ұшырады, бірақ дивизия шайқасқа қатыспады. 5 ақпанда Ваал-Кранц шайқасында 2-дивизия Тугела өзенінен көпір салды. Буллер Клеридің одан әрі ілгерілеуге рұқсат беру туралы өтінішін қабылдамады, ал бурлар биік жерді басып алып, дивизияны өзенге қарсы қысты. Бұл позиция артиллерия оғы астында 7 ақпанға дейін сақталды, содан кейін дивизия 290 адамнан зардап шеккеннен кейін кері шегінді. Дивизия келесі шайқасқа 17 ақпанда Тугела биіктіктерінің шайқасында қатысты, онда 170 адамнан айырылып, стратегиялық маңызды төбені басып алды. 24 және 26–27 ақпанда тағы да шайқастар болды. Тугела биіктіктерінің шайқасында бурлар жеңілді, Лэдисмит қоршауы алынды. Дивизия мамыр айына дейін Наталда демалды, содан кейін Буллер корпусының басына Оңтүстік Африка Республикасының астанасы Преторияға қарай аттанды. Ол шілде айының бірінші аптасында Преторияның оңтүстігіндегі Йоханнесбургке жақын жерге келді және Кимберлиден алға жылжыған британдықтардың негізгі күштерімен қосылды. Дивизия шығысқа қарай жылжиды және 8 тамызда шайқас жасады, содан кейін Амерсфортты басып алды. Төрт күннен кейін дивизия 182 бурлық командалық бөлімнің берілуін қабылдады. Британдықтардың негізгі күштерінің қалған бөлігімен бірге ол кері шегінген бурлардың командаларын қуып, шығысқа қарай алға жылды. Бұл бурлар партизандық соғыс тактикасын қабылдағандықтан, соғыстың дәстүрлі кезеңінің аяқталуын білдірді. Осы кезеңде британдықтардың негізгі күштері талау және фермаларды өртеу тактикасын қолданды; Буллер өз әскерлеріне осыған ұқсас әрекеттерге тыйым салды. Дивизия байланыс желілерін күзету үшін кері шегінді, содан кейін қыркүйек айында…

Реформалық кезең

Соғыстан алынған сабақтарға жауап ретінде, оның ішінде армияның соғыс басталған алғашқы айлардағы кемшіліктері, Соғыс министрі Сент Джон Бродрик тұрақты армияны реформалауға кірісті. Ол алты армия корпусын құруды көздеді, олардың үшеуі армияның қатарындағы әскерлерден тұратын тұрақты құрылымдардан құралды. Олар империялық дағдарыс немесе еуропалық соғыс болған жағдайда дереу жөнелтуге дайын болады. 1902 жылы үш корпус құрылды, бұл әрқайсысы екі бригададан тұратын тоғыз дивизия құруға мүмкіндік берді. Бұл 1902 жылғы 1 сәуірде генерал-майор Чарльз Дугластың басшылығымен құрылған 2-дивизияны қамтыды. Дивизия 3-ші және 4-ші бригадалардан тұрды және Олдершотта орналасқан. Дивизия тек екі дивизиядан тұратын 1-ші армия корпусының құрамына кірді (соғыс жағдайында 3-ші дивизия жұмылдырылатын еді). 1907 жылы Халдейн реформалары тұрақты армияны әрқайсысы үш бригададан тұратын алты жаяу әскер дивизиясына қайта құрылымдады. Олар соғыс жағдайында Еуропаға жіберілетін британдық экспедициялық корпусының (БЭК) негізін құрайтын еді. Бұл 2-дивизияны қамтыды, ол сол кезде 4-ші (Гвардия), 5-ші және 6-шы бригадалардан тұрды. 1-ші және 2-ші дивизиялар Олдершоттағы әскери округке, Олдершот командасына бөлінді. Соғыс басталған кезде Олдершот командасы жаңа I корпустың ядросын құрады, ол кейін БЭК-пен бірге жөнелтілетін еді. 2-дивизия 1912 және 1913 жылдардағы армиялық маневрлерге қатысты.

1914 жыл

1914 жылғы 28 шілдеде Бірінші дүниежүзілік соғыс басталды, ал бір аптадан кейін Германия Бельгияны басып алды, ал Британ империясы Германия империясына қарсы соғысқа кірді. Сол күні резервтегілер шақырылып, дивизияны толық күшке жеткізу үшін бөлімге қосылуға бұйырылды. BEF дивизияларының әрқайсысының штаты 18 179 адамнан тұрды. Бұл процесс 9 тамызға дейін созылды. Үш күннен кейін дивизияның көп бөлігі Саутгемптоннан кемелерге мінді және келесі күні Ле-Хаврға түсіп, орналасты. 21 тамызға қарай дивизия Францияға толыққандай жетіп, Бельгия шекарасында BEF-тің қалған бөлігімен бірікті. Келесі күні BEF француздың 5-армиясымен бірге Бельгияға ілгеріледі. Дивизиялық барлау тобы 23 тамызда Мон қаласының шетінде неміс күштерімен кездесті. Бұл дивизияның соғыстағы алғашқы қазаларына және соғыс барысында дивизия мүшелерінің алатын он сегіз Виктория кресінің біріншісіне әкелді. II корпус Мон шайқасындағы шайқастың негізгі күші болса, дивизия қаладан оңтүстікке қарай 5 миль (8 км) жерге орналасып, неміс әскерлерінің қозғалысы туралы жалған хабарлармен және артиллериялық оқтармен күресті. Түн батқаннан кейін стратегиялық шегініс жасалып, дивизия мен BEF-ке шегінуге бұйрық берілді; бұл Ұлы шегініс деп аталды. Көптеген жабдықтарын тастауға мәжбүр болған дивизия бірнеше артқы күзет шайқастарында қатысты. Оларға 25 тамызда Францияның Ландреси қаласынан ұрыс, келесі күні Ле-Гранд-Файт артқы күзеті және 1 қыркүйекте Виллерс-Коттерэдегі артқы күзет шайқастары кірді. 380 миль (612 км) шегінгеннен кейін дивизия 5 қыркүйекте Парижге жақын Фонтенэге жетті. Ағылшын-француз және неміс әскерлерінің орналасуындағы стратегиялық өзгеріске байланысты BEF-ке Марнаның бірінші шайқасында қарсы шабуыл жасау бұйрық берілді. Аздаған қақтығыстардан басқа, дивизия көп шайқас көрмеді. Олар француздардың жеңілісінен кейін шегініп келе жатқан немістердің артынан ілгеріледі. Дивизия қыркүйек айының басында неміс артқы күзеттеріне қарсы бірнеше шайқастарда қатысты. Содан кейін ол Энаның бірінші шайқасында соғысты, онда алғашқы траншеялар құрыла бастады. 843 адам қаза тауып, тағы 1000-нан астам адам жоғалып кетті. Бірінші Ипр шайқасында екі тараптың да кең ауқымды траншеялар ішінде бекініп алғандығы байқалды, дивизия көптеген шайқастарға қатысты. Бес апталық шайқаста дивизия 5769 адамнан зардап шекті және 11 500 адамға дейін азайды. Бұл 1914 жылғы дивизияның жалпы қазасын 10 069-ға жеткізді. Жылдың қалған бөлігінде дивизия демалып, қайта жабдықталды, оқу-жаттығулар өтті, траншеяларды жасақтады және жөндеді, сондай-ақ өзара артиллериялық оқ жаудырды. 3 желтоқсанда дивизияны Георг V және Уэльс принці (болашақтағы VIII Эдуард) қарады. Соңғысы айдың соңында екі күнге дивизиямен бірге болып, траншеядағы әскерлерді қарап шықты.

1915 жыл

1915 жылдың ақпан айында дивизия шағын шабуылдар жасап, бірнеше неміс бекіністерін басып алды. 2-дивизия наурыз айында Нев-Шапель шайқасына қатысып, 600-дан астам салдатынан айырылды, ал одан кейін траншеялық шабуылдар жасалды. Дивизияның әрекеттері, екінші Артуа шайқасының бөлігі болған Фестубер шайқасы (мамыр) мен Лус шайқасы (қыркүйек-қазан) арасында жүрді. Алғашқы қанды шайқаста немістерге аз ғана үстемдік қолы жетті, оларға ауыр шығын келтірілді, ал дивизия 5 446 салдатынан айырылды. Луста дивизия алғаш рет химиялық қару қолданды. Желдің әлсіздігіне байланысты газ бұлттары дивизияның қатарымен бой көтерді. Бірінші күнгі шабуылдың нәтижелері әртүрлі болды – шабуылдардың кейбіреуі сарқылып қалды, ал неміс траншеяларының алдыңғы қатарының бөліктері басып алынды. Одан кейін шағын шабуылдар жасалып, неміс контршабуылдары тойтарылды. Шайқас аяқталған кезде дивизия 3400 салдатынан айырылды, олардың көп бөлігі бірінші күні қаза тапты.

1916 жыл

1916 жылдың басында дивизия Вими қырқасына неміс шабуылы кезінде шағын қорғаныс рөлін атқарды. Келесі маңызды әрекет 1916 жылдың жазында болды, сол кезде дивизия Сомма шайқасында, әсіресе Дельвилл Вуд, Гильмонт және Анкре шайқастарында күш сынасты. Дивизия 26 шілдеде Девилл Вудты қайтарып алу үшін шабуылға кірісті, ол бұрын немістер басып алып, кейін қарсы шабуылда қайта жоғалтқан еді. Екі күндік шайқаста дивизия орманды тазартты. Келесі күндері бірнеше неміс қарсы шабуылына тойтарыс берді. 30 шілдеде дивизия Гильмонтты және жақын орналасқан Фальфемонт шаруашылығын басып алу үшін шабуылға шықты. Бұл әрекеттертің нәтижесі әртүрлі болды. Бес күндік шайқастан кейін, 31 шілдеде дивизия 3000-нан астам жарақат алды және тек бір батальон ғана келесі шабуылға дайын екенін хабарлады. Дивизия 8 тамызда Гильмонтты қайта басып алуға тырысқанға дейін, ауыр артиллериялық оққа түсулерге және траншея шабуылдарына ұшырады. Бұл күш-жігер 55-ші (Батыс Ланкашир) дивизиясымен бірлесіп 9 тамызға дейін жалғасты, бірақ сәтсіз аяқталды. Дивизия басқа секторға ауыстырылды. Олар өзара бомбалау және траншея шабуылдарында қатысты. 13 қарашада Анкре шайқасы басталды, ол Сомма шайқасының соңғы кезеңі болды. Дивизия Бомонт-Амельді басып алуға көмектесті және шамамен 3000 жарақат алды. Сомма шабуылы аяқталғаннан кейін дивизия демалысқа және оқу-жаттығуларға жіберілді.

1917 жыл

1917 жылдың басында дивизия Анкре аңғарында траншеялық шабуылдар мен ұсақ шайқастар жүргізді. 16 наурызда немістер Хинденбург шебіне жоспарланған шегініс жасады, ал дивизия олардың артынан жылжуды жалғастырды. Сәуір айында дивизия Нивель шабуылының британдық бөлігі болған Арас шайқасына қатысты. Атап айтқанда, дивизия 27-29 сәуір аралығында Арле шайқасында және 3-4 мамыр аралығында Скарп шайқасында күш сынасты. Біраз демалыс пен жаттығудан кейін дивизия қайтадан майданға оралып, траншеялық соғысқа түсті. Қазан айында дивизияға қосылған жаңа сарбаздар бұрынғы әскерлердің деңгейіне жету үшін қарқынды оқ ату жаттығуларынан өтті. Дивизия 27 қарашада Камбре шайқасы барысында алдыңғы қатардағы траншеяларға кіре бастады. Шайқастың он күнінен кейін, 30 қарашада дивизия неміс контршабуына қарсы қорғаныс шараларын жүзеге асырды. Шайқастың нәтижелері әртүрлі болды: кейбір бөлімдер өз позицияларын ұстап тұрды, ал басқалары кері шегінуге мәжбүр болды. Шайқас кезінде сегіз пулеметтен тұратын бір батарея 70 000 оқ, ал тағы екі батарея барлығы 100 000 оқ атып шығарды. Дивизия күні ішінде шамамен 2000 қаза тапты, оның ішінде Эссекс полкінің 13-ші батальонының D компаниясының барлық сарбаздары қаза болды немесе тұтқынға алынды. Жыл соңына дейін дивизия майданды қорғап, траншеялық соғысқа қатысты. 1917 жылғы жалпы шығын 8770 адамды құрады.

1918 жыл

1918 жылға қарай британдық армияның Франциядағы алдыңғы шептегі жаяу әскерлерінің саны қаза болғандар мен жарамды күштердің жетіспеуі салдарынан азайды, бұл адам күші дағдарысына алып келді. Адам күшін жинақтау және жаяу әскерге қолжетімді пулемет пен артиллерияның үлесін арттыру үшін дивизиядағы батальондардың саны он екіден тоғызға дейін, ал әр бригададағы батальондардың саны төртеуден үшке дейін азайтылды. Бұл дивизияның штатын 18 825 адамнан 16 035 адамға дейін төмендетті. 2-ші дивизия үшін бұл өзгеріс ақпан айында үш батальон таратылған кезде жүзеге асты. Бір батальонның әскерлері дивизияның басқа бөлімшелеріне қайта бөлінді, ал қалғандары кетіп қалды. Бұл кезеңде дивизия командирі генерал-майор Сесил Перейра: «Көптеген шайқастардан аман қалған ескі сарбаздар осыдан қатты қиындық көріп отыр» деді. Жылдың басында дивизия тағы да алдыңғы шепте тұрды. Оның 20 наурызда аяқталған соңғы аптасында неміс газынан 3000 адам қаза тапты. 21 наурызда Германия «Майкл» операциясын бастады. Бұл шабуыл олардың көктемгі шабуылының бастапқы соққысы болды, мақсаты – бірден, шешуші соққы беріп соғысты жеңіп алу еді. Немістер британдық және француз әскерлерін бөліп, солтүстікке қарай жылжуды және Франциядағы британдық күштердің басым бөлігімен жою шайқасына түсуді көздеді. Мақсаты – британдықтарды мүлдем жеңіске ұшыратып, елді соғыстан бас тартуға мәжбүр ету, бұл өз кезегінде француздарды бейбітшілікке келісуге мәжбүрлейтін еді. Нәтижесінде, қатты әлсіреген дивизия 21 наурызда қайтадан алдыңғы шепке кіріп, сәуір айында ауыр шайқастарға қатысты. 4 сәуірде дивизиядан күштер алынғанда 4000 адам қаза тауып, жауынгерлік қабілеті шамамен 6000 адамға дейін азайды. Уайралл: «2-ші дивизия сияқты жақсы көрсеткіштері бар ұрыс дивизияларына ұзақ уақытқа саптан шығуға рұқсат етілмейді» деп жазды. Осыған байланысты дивизия 15 сәуірде қайтадан алдыңғы шепке оралды және көп ұзамай қайтадан шайқасқа қатысты. 6 маусымда неміс шабуылы аяқталды. Дивизия күшін қайта толықтап, жаңадан келген американдық әскерлерді оқыта бастады. 8 тамызда одақтас әскерлер Амиен шайқасын бастады, бұл соғыстың жүз күндік шабуылының бастамасы болды. 21 тамызда дивизия екінші Сомма шайқасының бөлігі – Альберттің үшінші шайқасына қатысып, бірнеше ауылды азат етті. Содан кейін 2-3 қыркүйек аралығында Аррас шайқастары болды, содан кейін Канал дю Норға қарай жылдам жылжу болды. Айдың қалған бөлігінде дивизия Хавринкур шайқасына дайындық операцияларына, содан кейін Канал дю Нор шайқасына қатысты. Қазан айында дивизия Камбрейдің екінші шайқасында соғысып, Форенвилл ауылын азат етті. Осы шабуыл кезінде дивизияның қаза тапқандары 3900-ге жетті. 17-25 қазан аралығында Сель шайқасы болды, дивизия Мормал орман шетіне жетті. Уайралл дивизияның кейбір ескі сарбаздары бұл орманды соңғы рет 1914 жылы басып өткенін айтты. Дивизия 1 қарашада соңғы траншеялық шабуылын жасады, содан кейін резервке көшіп, соғысты Франциядағы Ле Кесно маңында аяқтады. Соғыстың соңғы жылындағы қаза тапқандардың саны 10201-ге жетті. Тарихшы Дон Фарр дивизияның «керемет репутациясы» бар екенін және соғыс бойы «BEF-тің ең жақсыларының бірі» ретінде бағаланғанын жазды.

Соғыс аралығы

Жарыс аяқталғаннан кейін дивизия Германияға кіріп, Рейн армиясы деп аталатын британдық оккупациялық күштеріне қосылды. Ол 9 желтоқсанда Германияға кірді және 27 желтоқсанда Дюрен мен Кельн арасына жетті. 1919 жылдың 17 ақпанында дивизия демобилизацияланды. Дивизия құрамындағы 6 әскерлік батальон, артиллерия және бір инженерлік бөлім елге қайтаруға бұйрық алды. Германияда қалған әскерлерімен бірге дивизия жеңіл дивизия деп қайта аталды, ал 2-дивизияның мәні жойылды. 1919 жылдың 28 маусымында 2-дивизия Альдершотта қайта құрылды және Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгідей бригадаларды қамтыды. 1923 жылы Альдершотта соғыста қаза болғандарды еске алу үшін ескерткіш орнатылды. Ескерткіштің дизайны дивизияның таңбасын қамтиды, ол орталық қызыл жұлдызға сүйенген, екі жағында ақ жұлдыздар орналасқан.

Франция шайқасы және отандық қорғаныс

1939 жылдың 3 қыркүйегінде Ұлыбритания Германияның Польшаға жасаған шабуылына жауап ретінде Германияға соғыс жариялады. Дивизия 1939 жылдың 21 қыркүйегінде Шербурға қонды және 3 қазанда Франция-Бельгия шекарасына жетті. BEF-тің басқа үш дивизиясымен бірге ол Лилльдің шығысында орналасты. Жылдың қалған бөлігінде және 1940 жылы дивизия жаттығулар жасады және далалық бекіністерді салуға көмектесті. Тарихшы және бұрынғы британдық генерал Дэвид Фрейзер BEF-тің кәсіби құрамалары шағын қаруда жақсы оқытылған, бірақ тактикалық дағдылары жеткіліксіз болды деп жазды. Қозғалмалы болғанымен, құрамаларда соғыстар арасындағы бюджеттің қысқартылуына байланысты арнайы қару-жарақ, оқ-дәрі, қосалқы бөлшектер мен байланыс құралдары болмады. 1940 жылдың 10 мамырында Германия Бельгияға басып кірді. Осыған жауап ретінде ағылшын-француз әскерлері Достасқандардың Дайл жоспарына сәйкес Бельгияға кірді. Дивизия Диль өзеніне қиындықсыз жетті. Дивизия 15 мамырдағы алғашқы шайқасында тактикалық жетістікке жеткенімен, стратегиялық жағдай BEF-ті келесі күні кері шегінуге мәжбүр етті. Дивизия 27 сағат ішінде 64 шақырымға шегінді. Стратегиялық жағдай нашарлаған сайын, бірнеше дивизияға BEF-тің шегіну жолының бойында кордон құруға бұйрық берілді. Ла-Бассе каналы мен Франциядағы Аа өзені – BEF-тің оңтүстік және батыс жағын қорғайтын жалғыз бекінілген позициялар болды. 2-дивизия каналдың бір бөлігін қорғады және 25-26 мамырда бірнеше шайқасқа қатысты. 26 мамырда BEF-тің көп бөлігі француз жағалауында қоршалып, позицияны ұстап тұруға мүмкіндік болмағандықтан, британдықтардың қолында қалған жалғыз порт – Дюнкерктен эвакуациялау туралы шешім қабылданды. 2-дивизияға басқа құрамалардың кері шегінуіне мүмкіндік беру үшін каналдағы позициясын сақтауға бұйрық берілді. Тарихшы Хью Себаг Монтефиоре бұл "BEF-тің кез келген бөлімшесіне тапсырылған ең қиын міндет" екенін және осы міндеттің қиындығын "үйге оралған сарбаздардың аз санынан бағалауға болады" деп жазды. 28 мамырда 2-дивизияға 3-ші және 7-ші танк дивизиялары, СС дивизиясы "Тотенкопф" шабуыл жасады, сонымен қатар әуе шабуылына ұшырады. Ауыр шайқастарда 2-дивизия 13 000 адамнан 2 500 адамға дейін азайды, өлмегендер немістерге тұтқынға алынды. 5-ші бригаданың 1-ші батальоны, Корольдік Камерон таушылары эвакуацияланған кезде, олардың саны 79 адамға дейін азайды. Бұл – әскери операцияның осы кезеңіне дейін BEF-тің бір батальонындағы ең көп шығын болды. Шайқас аяқталғаннан кейін 2-дивизияның 97 мүшесі Ле-Парадис қырғынында қаза болды. Францияда BEF-ке арналған Екінші дүниежүзілік соғыстың тарихын жазған Лайонель Эллис дивизия "шын мәнінде зейнеткерлікке шығудың жолын ашық ұстау үшін өзін құрбан етті", немістерді тежеді және француз құрамаларының тұтқынға алынбауын қамтамасыз етті деп мәлімдеді. 28-29 мамыр түнінде дивизия Дюнкерк периметріне кері шегінді, одан эвакуацияланды. Англияға оралғаннан кейін дивизия Йоркширге жіберілді. 1942 жылдың сәуір айында дивизия округті қорғауға тағайындалды. Сонымен қатар, ол қайта құрылды, жаттықтырылды және жағалауды қорғау жұмысына көмектесті. 15 сәуірде 16 000 сарбаздық дивизия Ұлыбританиядан кетіп қалды. Бұл дивизия Солтүстік Африканың Батыс шөлінде британдық 8-ші армияны нығайтуға арналған еді. Мамыр айында конвойға Британдық Үндістанға баруға бұйрық берілді, себебі онда азаматтық шиеленіс күшейді.

Үндістан мен Бирма

Дивизия 1942 жылдың шілдесінде келді, бастапқыда Пунада орналасып, кейін Ахметнагарда бекінді. Азияда, 1941 жылдың желтоқсанында Жапонияның соғысқа кіргенінен және Малайя кампаниясы мен Сингапур шайқасының аяқталуынан кейін, Бирма кампаниясы британдық күштердің Жапонияға қарсы күрескен негізгі операциялық аймағы болды. Сол кездегі логистикалық қиындықтарға байланысты дивизияны Бирмаға жіберуге болмады. Оның орнына дивизия Азиядағы британдық стратегиялық резервтің бір бөлігіне айналды. Шілдеде, неміс әскерлерінің Кеңес Одағының Кавказ аймағына ілгерілеуіне байланысты, егер неміс күштері Таяу Шығысқа енсе, 2-ші және 5-ші дивизиялар Ирак Корольдігіне жөнелтілуге дайындалды. Сонымен қатар, 1942 жылдың шілдесінде Эль-Аламейннің бірінші шайқасында Мысырға қарсы жапондықтардың шабуылы тоқтатылды. Тамыз айында екі дивизия тағы да Таяу Шығысқа күш түсу үшін ұсынылды. Бірақ, 1942 жылдың қазан және қараша айларындағы Екінші Эль-Аламейн шайқасында Окпан күштерінің жеңілісінен кейін, ешқандай әрекет жасалмады. Бұл шайқас, 1942 жылдың тамызынан 1943 жылдың ақпанына дейінгі Сталинград шайқасында неміс әскерлерінің жеңілісінен кейін, Таяу Шығысқа қауіптің жойылды. 1942 жылдың қарашасында дивизияның 6-шы жаяу әскер бригадасы бөлініп, бірнеше британдық Үндістан армиясының құрамына қосылды және Бирмадағы Аракан кампаниясында шайқасты. 1943 жылдың маусымында дивизияға қайта қосылды. 1942-1944 жылдары 2-ші дивизия Ахметнагардағы базасында жаттығулар жасады. Ол Белгаум маңында орман соғысын жүргізу үшін бір бригаданы кезекпен жіберді, сондай-ақ бірлескен операцияларды орындау үшін әскерлерді Бомбейге жөнелтті. Дивизия "Анаким" операциясына қатысқандықтан, судан қорғаныс жаттығулары да өткізілді. 1943 жылдың қарашасына жоспарланған бұл операция Рангунға десант түсіруді көздеді, бұл Бирманы қайта басып алуға бағытталған ірі әрекеттің бір бөлігі болды. Соғыстың басқа театрларындағы жағдайлар Үндістанға кемелердің жетіспеушілігіне әкелді, нәтижесінде бұл операция үнемі кейінге шегерілді. 1943 жылы дивизия Тегеранға (Иран) көшуге алдын ала дайындық жасады, бірақ соңында бармады. Бирманы қайта басып алу жоспарларының өзгеруіне байланысты, 1943 жылдың соңында дивизия "Булфрог" операциясына тағайындалды. Рангунға шабуыл жасаудың орнына, бұл десанттық операция Бирманың Аракан жағалауындағы Акиаб маңында жүзеге асыру жоспарланған. "Анаким" сияқты, бұл да Бирмаға жаңа шабуылмен бірге жүргізілуі керек еді. 1944 жылдың қаңтарына қарай бұл және барлық десанттық операциялар дивизияның орналасуымен бірге тоқтатылды. Келесі айда британдықтар жапондықтардың шабуылына дайындық бастады. Наурыз айында Жапония Үндістанға басып кірді, содан кейін Имфал мен Кохиманы қоршауға алды. Осыған жауап ретінде 2-ші дивизия британдық 14-ші армияға қосылды және Читтагонгқа көшуге бұйрық берілді. Кохимадағы шайқастың нәтижесінде дивизия Ассам провинциясына ауыстырылды. 2000 миль (3219 км) жол жүргеннен кейін дивизия 12 сәуірде қарсы шабуылға көшті. 7-ші Үндістандық жаяу әскер дивизиясымен бірлесіп, дивизия Кохимадағы жапондық қоршауды бұзып, оларды шегінуге мәжбүр етті. Имфалға қарай жылжуда дивизия жапондық күштермен бірнеше шайқастар жүргізді. 20 маусымда дивизия Имфалдан алға жылжыған британдық үнді күштерімен қосылды, бұл қоршауды аяқтады. Бұл шайқастар барысында дивизия жапондық 31-ші дивизияны жоюға көмектесті және 2125 адам қаза тапты. Үндістандағы британдық жаяу әскерінің күшеюі шектеулі болды. Дивизияны майданда ұстап тұру және шығынды өтеу үшін театрдағы бірнеше британдық зениттік бөлімшелер таратылды. Бұл шамамен 3500 британдық сарбазды босатты, олардың 2500-і 2-ші дивизияға жіберілді. Қарашада дивизия Бирмаға қарай қозғала бастады, ал 7 желтоқсанда Язагё шекарасынан өтіп, топтасты. "Капитал" операциясының бір бөлігі ретінде 2-ші дивизия 150 миль (241 км) алға жылжып, Мандалайға аттану үшін қажетті бірнеше маңызды әуежайларды басып алды. 1944 жылдың соңында дивизия Мандалайдың солтүстігіндегі Шюбо маңында орналасты. Күшті жаңбыр ілгерілеуді кешіктірді, ал қала 1945 жылдың 11 қаңтарына дейін басып алынбады. 1945 жылдың алғашқы үш айында дивизия Мейктила және Мандалай шайқасына қатысты. Бұл 21 наурызда соңғысының басып алынуымен аяқталды, оған дивизия да үлес қосты. Негізгі күштер Рангунға қарай жылжуды жалғастырғанда, дивизия Мандалай маңындағы жапондық позицияларды тазартумен айналысты. Бирманы қайта басып алу соңғы кезеңге жеткенде, қолданылмайтын күштер Үндістанға қайтарылды. Британдық әскерлердің Азиядағы жетіспеушілігіне байланысты 2-ші және 36-шы жаяу әскер дивизияларына демалыс беруге шешім қабылданды, бұл оларды толық күшпен ұстау мүмкіндігін шектеді. Бұл, ішінара, Азияда кем дегенде үш жыл сегіз ай қызмет еткен сарбаздарды Ұлыбританияға қайтаруға бағытталған "питон" жоспарының нәтижесі болды. 2-ші дивизия Бирмадағы көлік құралдарын қалдырды, ал әскерлер 10-20 сәуір аралығында Үндістанға ұшырылды. Үндістанда дивизия Калькуттаға тасымалданды, онда қайта жарақтандырылып, "Дракула" операциясына тағайындалды – Рангунға десант түсіру. Бірақ, қала басқа күштермен босатылды және 2-ші дивизия портына аттанбады. Бирма қайта басып алынғаннан кейін, британдықтар Малайяны қайта басып алуға көшті. "Zipper" кодолық атымен белгіленген десанттық операция Малайя жағалауына күштерді түсіруді және содан кейін Сингапурді босатуды көздеді. 2-ші дивизия бұл операцияға қатысуға таңдалмады, өйткені 1945 жылы оның 10 000 әскері қайта отанына қайтарылатын болды, бірақ байланыс және әкімшілік көмек көрсетті. Жапонияның капитуляциясы бұл жоспарды тоқтатты, ал дивизия соғысты Пунада аяқтады.

Соғыстан кейінгі және "салқын соғыс" кезеңдері

Пунада дивизияға 36-шы жаяу әскер дивизиясы қосылды. 1945 жылдың тамызында 2-дивизия 36-дивизияны сіңіріп алды, содан кейін ол таратылды. 5-ші жаяу әскер бригадасы дивизиядан шығып, Британдық Достастықтың оккупациялық күштерінің құрамында Жапонияға жіберілді. Қарашада 2-дивизия Малайяға келді. Ол жапондықтардың қарсыласуы тоқтағаннан кейін заң мен тәртіпті сақтау үшін Сингапур мен Малайяның маңызды нысандарын басып алды. Дивизия 1946 жылға дейін Малайяда болды, содан кейін таратылды. Осы кезеңде Үндістанда Кохима соғыс зираттары құрылып, дивизияға арналды. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Ұлыбританияға Германияның солтүстік-батысындағы оккупациялық аймақ берілді және оккупациялық күштерін басқару үшін Рейн армиясын (BAOR) құрды. 53-ші (Уэльс) жаяу әскер дивизиясы 1947 жылдың ақпанына дейін осы армияның құрамында болды. Одан кейін ол 2-ші жаяу әскер дивизиясы болып қайта саналды. Алдыңғы 2-дивизияның құрамында болған Малайядан келген әскерлердің бір бөлігі жаңа дивизияны толықтыру үшін Германияға жіберілді. Дивизия 1980 жылға дейін BAOR құрамында болды. Дивизияның штаб-пәтері Дюссельдорфта, кейін Бундеде орналасқан. 1958 жылы дивизия атауынан «жаяу әскер» деген сөз алынып тасталды. Сол жылы Алдершоттағы Корольдік гарнизон шіркеуінде дивизияның Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқандарына арналған ескерткіш орнатылды. 1970 жылдары Ұлыбритания азайып бара жатқан ресурстарын және Кеңес Одағынан туындаған күшейіп келе жатқан қауіпті өзінің міндеттемелерімен қатар келтіруге тиіс болды. 1975 жылғы Мейсон шолуы, жаңа қорғаныс саясатын баяндайтын үкіметтік ақ парақ, BAOR-ді қайта құруға шақырды. Бұл бригада деңгейіндегі басқаруды жоюды қамтыды. Бұл саяси өзгеріс BAOR-дің 1960 жылдары басталған доктриналық өзгерісімен сәйкес келді және 1970 жылдардың басында 1-дивизиямен бастау алды. Қайта құру BAOR-ді төрт дивизияға дейін жеткізді, бұл 1950 жылдардың соңынан бері бірінші рет болды, олардың әрқайсысы екі бронетанкілік полк, үш механикаландырылған жаяу әскер батальоны және екі артиллериялық полктан тұрды. 1976 жылдың 1 қыркүйегінде осы қайта құрудың бөлігі ретінде 2-дивизия 2-бронетанкілік дивизия болып қайта аталды.

21 ғасырдағы "Қара соғыс"

1983 жылдың 1 қаңтарында Англияның Йорк қаласындағы Имфал казармасында 2-ші жаяу әскер дивизиясы қайта құрылды. Қайта құрылған дивизияға Солтүстік Йоркширдің Топклиф қаласындағы Аланбрук казармасында орналасқан аумақтық 15-бригада; Нотингемде орналасқан аумақтық 49-бригада; Катерик гарнизонындағы тұрақты армияның 24-бригадасы; және Ньюкасл-апон-Тайнде орналасқан 29-инженерлік бригада бекітілді. 1987 жылдың 24 маусымында Елизавета II Йорк Минстерде дивизияға арналған ескерткішті ашты. Салқын соғыс аяқталғаннан кейін, дивизия 1992 жылдың басында Ұлыбритания үкіметінің «Өзгеріс опциялары» жоспарының аясында таратылды. 1994 жылы 2-дивизия Йорк қаласында оқу орталығы ретінде қайта құрылды және бұрынғы Шығыс округінің орнын басты. 1998 жылы дивизияда 28 500 адам болды. 1998 жылғы Стратегиялық қорғаныс сараптамасының бөлігі ретінде британдық армия шығындарды қысқарту мақсатында Ұлыбританиядағы әскерлерін қайта құрылымдады. Осыған сәйкес, 2000 жылдың сәуірінде 2-дивизия Шотландия округін өз құрамына қосты. Содан кейін дивизия штаб-пәтері Эдинбургқа жақын орналасқан Крейгхоллға көшірілді. Дивизия құрамына Йоркта орналасқан 15 (Солтүстік-Шығыс) бригадасы; Престонда орналасқан 42 (Солтүстік-Батыс) бригадасы; Стерлингте орналасқан 51 (Шотландия) бригадасы; және Эдинбургте орналасқан 52-ші жаяу әскер бригадасы кірді. Дивизияның бөлімдері Честерде де орналасқан. 2002 жылы дивизияда шамамен 2100 адам болды және олар Солтүстік Англия мен Шотландиядағы әскерилердің басқаруымен және оқытылуымен айналысты. Соғыс жағдайында, дивизия сол кездегі армияның жауынгерлік құралымдарына сәйкес 16 000–18 000 адамға дейін кеңейтілуі тиіс болды. 2012 жылдың сәуірінде, тағы бір қайта құрылым аясында дивизия таратылды.

Таңба

1916 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық армия дивизиялары бөлімше таңбаларын қабылдады. 2-дивизия таңдаған дизайн "Бірінші корпустың екінші дивизиясын" көрсететін, I Корпусты білдіретін бір үлкен қызыл жұлдыздың екі жағында орналасқан екі ақ жұлдызбен (дивизия) белгіленді. 1940 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жаңа таңба қабылданды. Оны 1939 жылы дивизия басшылығына тағайындалған генерал-майор Чарльз Лойд жасады. Ол бұрын 1-ші (Гвардиялық) бригадаға қолбасшылық еткен, және олар бригада таңбасы ретінде бір кілтті пайдаланған. Лойд осы дизайнды жаңа басшылығы үшін жаңартты, екінші кілтті қосып. Бұл дизайн Екінші дүниежүзілік соғыс, Суық соғыс бойында және 2012 жылы дивизия таратылғанға дейін қолданылды. Сонымен қатар, бұл таңба Йорк архиепископының елтаңбасына ұқсас екені және сол аймақта әскер жинауға сілтеме жасауы мүмкін екені айтылды.