Кіріспе

Британдық армияның құрамасы

4-ші жаяу әскер дивизиясы – Ұлыбритания армиясының өте ұзақ тарихы бар, Пиреней соғысында және Ватерлоо шайқасында, Қырым және Бур соғыстарында, сондай-ақ екі дүниежүзілік соғыста белсенді қызмет атқарған тұрақты жаяу әскер дивизиясы. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін таратылып, 1950 жылдары бронетехникалық құрама ретінде қайта құрылды, бірақ қайтадан таратылып, соңында 2012 жылдың 1 қаңтарында толықтай таратылды.

Наполеон соғыстары

4-дивизия 1809 жылы Артур Уэлсли, Веллингтонның 1-герцогі, Англия-Португалия армиясының құрамында, Пиреней соғысында қызмет ету үшін құрылған. Ол Талавера, Саламанка, Ронсеваль, Витория, Пиреней, Ортез және Тулуза шайқастарымен қатар Бадахоз қамалында да шайқасты.

Ватерлоо

Ватерлоо шайқасында Веллингтонның оң жақ қанатын қорғау міндеті жүктелген, және 4-ші бригададан басқа, шайқасқа тікелей қатыспаған, бірақ кейін Камбре қаласын басып алды. Осы кездегі қолбасшы генерал Чарльз Колвилл болды. Виктор Гюгоның "Көңілсіздер" романында Колвилл Ватерлоо шайқасында Император гвардиясының қарсыласуын талап еткен және генерал Камброннан "Merde" деген жауап алған деп айтылады.

Қырым соғысы

Дивизия Біріккен Корольдік, Франция империясы және Осман империясының одақтас күштері мен Ресей арасында болған Қырым соғысы кезінде де қызметке шақырылды. Ол 1854 жылдың 25 қазанында өткен (Жеңіл бригаданың шабуылымен және «Жұқа қызыл сызықпен» танымал болған) Алма шайқасы, Инкерман шайқасы және Балаклава шайқасындағы ұрыстарға қатысты.

Екінші Бура соғысы

1899 жылы Екінші Бур соғысы басталғанда Ұлыбританиядан жіберілген армия корпусы үш дивизиядан (алты бригададан) тұрды, ал Оңтүстік Африкадағы әскерлер төртінші дивизияны үш бригададан құруға арналған еді. Бірақ, жетінші және сегізінші бригадаларды құруға жоспарланған әскерлер Лэдисмит қамалына ілігіп қалды. (Тоғызыншы бригада лорд Метхеннің басшылығымен Моддер өзені шайқасында шайқасты және кейіннен оның бірінші дивизиясына қосылды.) 1900 жылдың наурыз айында Лэдисмиттен құтылудан кейін ғана генерал-лейтенант Невилл Литтлтонның басқаруымен төртінші дивизия гарнизоннан құрылып, Наталь дала әскерлеріне қосылды. Ол кейде "Лэдисмит дивизиясы" деп те аталатын.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Тұрақты құрылған әскери дивизия ретінде, ол Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Британдық экспедициялық корпусының құрамында Францияға жіберілген бірінші бөлімдердің бірі болды. Ол соғыс бойы Батыс майданында қызмет етті және Марна шайқасы, Ипр шайқасы, Сомма шайқасы және Пасшендейл шайқасы сияқты барлық маңызды шабуылдарда қатысты.

Франция мен Бельгия

1939 жылы қыркүйекте Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай, Ұлы соғыста Виктория кресімен марапатталған генерал-майор Дадли Джонсон басқаратын 4-дивизия генерал-лейтенант Алан Бруктың II корпусы құрамында Франция мен Бельгия шекарасына жіберілді. Дивизияның үш бригадасын да көрнекті әскери қызметкерлер басқарды: 10-шы бригаданы бригадир Эвелин Баркер, 11-шы бригаданы бригадир Кеннет Андерсон, ал 12-шы бригаданы бригадир Джон Хоуксворт басқарды. 1940 жылдың мамыр-маусым айларындағы Франция шайқасында дивизия ауыр шығынға ұшырағаннан кейін және Дюнкерктегі эвакуациядан соң, ол келесі екі жылды Ұлыбританияда жаугершілікке қарсы қызметтер атқарумен және келешекке дайындықпен өткізді.

Италия

Дивизия 1944 жылдың ақпан айының соңында Италия майданына келді, британдық 46-шы жаяу әскер дивизиясын ауыстырды, бастапқыда генерал-лейтенант Ричард Маккриридің британдық X корпусының басқаруына өтті, содан кейін АҚШ-тың 5-ші армиясының құрамында қызмет етті. Наурыз айында дивизия британдық 8-ші армияның бөлігі болған генерал-лейтенант Сидни Киркманның британдық XIII корпусына қарастырылды. Генерал-майор Альфред Дадли Уорд басқаратын дивизия 1944 жылдың мамыр айында Монте-Кассиноның төртінші және соңғы шайқасында, сондай-ақ Готика сызығы үшін болған қатаң шайқастарда көзге түсті. Кассино шайқасы барысында 2/4-ші батальон капитаны Ричард Уэйкфорд, Гэмпшир полкі Виктория кресімен марапатталды.

Грекия

Алайда, 1944 жылдың қарашасында III корпустың қалған бөлігімен бірге Грекияға Грекия азамат соғысына көмек беру үшін жіберілді және 1945 жылдың мамыр айында Еуропадағы соғыс аяқталғанға дейін онда болды.

Соғыстан кейінгі және суық соғыс

4-ші жаяу әскер дивизиясы Грекияда, Грек азамат соғысы кезінде қалды. Грекияда болған уақытында дивизия Аттикаға орналастырылды. 1946 жылдың ақпанында 4-ші үнді дивизиясы Үндістанға қайтқаннан кейін, ол елдің солтүстік бөлігіне көшірілді. Оны Аттикадағы 13-ші жаяу әскер дивизиясы алмастырды. Келесі айда, ол Грекияда болғанда таратылды. Германияда, 1956 жылдың 1 сәуірінде 4-ші жаяу әскер дивизиясы 11-ші бронетанкті дивизияның қайта құрылуынан кейін Герфордта қайта құрылды (осы дивизияның 91-ші жүк көлігімен қамтылған жаяу әскер бригадасы 4-ші жаяу әскер дивизиясына қосылу барысында 12-ші жаяу әскер бригадасы ретінде қайта ұйымдастырылды). Жаңадан құрылған дивизия, Рейн армиясының (BAOR) бір бөлігі болды және 6-шы және 7-ші бронетанкті дивизиялардың жүк көлігімен қамтылған жаяу әскер бригадаларына да бөлінді. Екі жылдан кейін, BAOR-дың түрлі құрамалары таратылып, одан әрі қайта құрылымдалғаннан кейін, дивизия 4-ші (Гвардия), 5-ші жаяу әскер және 20-шы бронетанкті бригадаларынан тұрды. Осы кезеңде дивизия атауынан "жаяу әскер" деген сөз алынып, ол жай ғана 4-ші дивизия деп аталды. 1963 жылдың ақпанында дивизия дивизия штабын дивизиялық байланыс полкімен біріктіруді сынаған "Темір табан" жаттығуларын өткізді. Бұл тәжірибе сәтті аяқталды және 1965 жылы тұрақты жағдайға көшті, содан кейін жаттығуды одан әрі тексеру үшін "Ашық қолғап" жаттығуы өтті. 1970 жылдарға қарай дивизия 6-шы және 20-шы бронетанкті бригадаларынан құралды.

Зымыранды дивизия

1975 жылғы Мейсон шолуы, үкіметтік ақ парақ, BAOR-ді қайта құрылымдаған жаңа қорғаныс саясатын белгіледі. Нәтижесінде 1978 жылдың 1 қаңтарында 4-дивизия 4-бронеттандық дивизия деп қайта аталды. Одан кейін ол екі бронеттандық полк, үш механикаландырылған жаяу әскер батальоны және екі артиллериялық полк болып қайта құрылды, себебі Мейсон шолуы бригадаларды алып тастап, оларды жедел міндеттер тобы немесе ұрыс тобы тұжырымдамасымен алмастырды. Дивизия құрамында бес жедел міндеттер тобы болуы тиіс еді, әрқайсысына бронеттандық полк немесе жаяу әскер батальоны басшылық ететін. Бұл топтар белгілі бір міндетті орындау үшін құрылып, қажетті күштер бөлінетін еді. Дивизия командирі (генералды офицерлік басқарушы (GOC)) осы жедел міндеттер тобын бақылайтын, бірақ алғашқы жаттығулар бұл тиімсіз екенін көрсетті. Бұған өтеу ретінде дивизия штабы 750 адамға (соғыс штаты) дейін ұлғайтылды және оған екі бригадир кірді. Әрбір офицер GOC құрған жедел міндеттер тобынан тұратын икемді міндеттер тобының басшысы болар еді. Дивизияның жедел міндеттер тобы «Гольф» және «Отель» деп аталды. Бұл бригадалық басқару құрылымын қайта енгізбеді және әкімшілік жауапкершіліктері болмады. Бұл тәсіл күтпеген жағдайларға қарсы күштерді бейімдеуде үлкен икемділікті қамтамасыз етуге және дивизияның жалпы көлемін 700 адамға дейін азайтуға мүмкіндік беретін еді. Онжылдықтың соңында жедел міндеттер тобы тұжырымдамасы тоқтатылды, себебі ол күтулерге сай келмеді деп есептелді. Бригадалар қайта енгізілгеннен кейін дивизия бір бронеттандық полк пен екі механикаландырылған жаяу әскер батальонынан тұратын 11-ші бронеттандық бригададан (Минденде орналасқан) және екі бронеттандық полк пен бір механикаландырылған жаяу әскер батальонынан тұратын 20-шы бронеттандық бригададан (Детмолда орналасқан) құралды. 1983 жылы дивизия Англияның Колчестер қаласында орналасқан 19-шы жаяу әскер бригадасына бекітілді. Бұл бригада кейіннен 3-ші бронеттандық дивизияның 33-ші бронеттандық бригадасымен (Падерборнда орналасқан) ауыстырылды, 4-ші бронеттандық дивизияны үш бронеттандық бригаданың күшіне жеткізу үшін және оның барлық әскерлері Германияда орналасқан. 1980-жылдардың соңында Кеңес Одағы ыдырады және Суық соғыс аяқталды. 1990 жылдың шілдесінде Ұлыбритания үкіметі «Өзгеріс опциялары» туралы жариялады. Бұл ая шеңберінде британдық әскери құрылымды жаңа стратегиялық жағдайға сәйкес қайта құру, шығындарды үнемдеу шараларын енгізуге және BAOR-ді жартысына дейін азайту көзделді. 1993 жылдың шілдесінде дивизия қайта аталды және 1-ші (Ұлыбритания) бронеттандық дивизиясы болды, ал 4-ші бронеттандық дивизия өмір сүруін тоқтатты.

Соңғы онжылдықтар

1990 жылдардың ортасында британдық армия одан әрі қайта құрылды. Әр түрлі аймақтық округтер бірнеше аймақтық негізделген дивизиялармен алмастырылды, оның ішінде реформаланған 4-дивизия болды. 2-ші және 5-ші дивизиялармен қатар 4-ші дивизия "қайта жаңғырту" деп аталды; оның географиялық шекарасында орналасқан барлық орналастырылмаған күштер үшін әкімшілік және оқу жауапкершілігін атқарады (оңтүстік-шығыс және Шығыс Англияның кей бөліктері, Үлкен Лондон аймағын қоспағанда). Халықаралық дағдарыс туындаса, бұл құрылым ядро ретінде қолданылып, оның айналасында жауынгерлік дайындығы бар дивизия құрылатын еді. Қайта құру кезінде (1 сәуір 1995), дивизияның штаб-пәтері Альдершотта орналасты және оның нышаны ретінде жолбарыс қабылданды. Ол 2-бригададан (штаб-пәтері Шорнклифте орналасқан), 24-авиациялық бригададан (Колчестер) және 145-пехоталық бригададан (Альдершот) құралды. Ол кезде оның құрамында 13,400–14,400 адам болды және Ұлыбританиядағы ең ірі британдық құралым еді. Сондай-ақ, оның құрамында 26 Challenger I танкісі, 154 артиллериялық құрал, сондай-ақ басқа да қару-жарақ жүйелері мен көліктер болды. 1998 жылғы Стратегиялық қорғаныс шолуы бірнеше өзгерістерге әкелді. 1999 жылы 24-ші (әуе шабуылдық) бригада 5-ші (әуе десанттық) бригадамен біріктіріліп, 16-шы әуе шабуыл бригадасы құрылды. Бұл бригада дивизияның басқаруымен болғанымен, оның оперативтік басқаруы Құрлық командасының қолында болды. 2000 жылдың 1 сәуірінде дивизияның шекарасы кеңейтілді, содан кейін ол Лондон округін (бюджеттік мақсаттар үшін) бақылап, 49-шы (шығыс) бригаданың басқаруын алды. 2007 жылы дивизияның шекарасы қайтадан өзгертілді, нәтижесінде Колчестер гарнизоны (онда орналасқан 16-шы әуе шабуыл бригадасын басқарумен бірге) және 49-шы (шығыс) бригадасы жоғалды. Қарсылығында, құралымның аймағы батысқа қарай кеңейтілді, соның нәтижесінде 43-ші (Уэссекс) бригадасы қосылды. 145-ші жаяу әскер бригадасы 145-ші (Оңтүстік) бригада деп аталды, ал дивизияға Бруней гарнизоны мен Британдық Гуркхалар Непал ұйымы бойынша әкімшілік бақылау берілді. 2010 жылғы Стратегиялық қорғаныс және қауіпсіздік шолуы армияның Ауғанстандағы операцияларға бейімделгенін көрсетті, бірақ болашақтағы қауіптерге жауап беру үшін оны қайта ұйымдастырып, икемдірек ету қажеттігін анықтады. Бұл қайта құру Army 2020 деп аталды және үш аймақтық қайта жаңғырту дивизиясын таратып, оларды қолдау командасымен алмастыру туралы шешім қабылданды. Осының мақсаты – елдегі күштердің кез келген орналастырылған әскерлерді жақсы қолдауға мүмкіндігін арттыру болды. 2012 жылдың қаңтар айында 4-ші дивизия таратылды (сәуір айында 2-ші және 5-ші дивизиялар да таратылды).