Кіріспе

Британдық армия құрамы

5-ші жаяу әскер дивизиясы – британдық армияның тұрақты армия жаяу әскер дивизиясы. Ол Артур Уэлсли, Веллингтонның 1-ші герцогы, Пиреней соғысында қызмет ету үшін ағылшын-португал армиясының бір бөлігі ретінде құрылған. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс және Екінші дүниежүзілік соғыс сияқты көптеген кезеңдерде активті болды және содан кейін жақын уақытта таратылды. Дивизия 1995 жылы Уэльс және Англияның Батыс Мидлендс, Шығыс Мидлендс және Шығыс аймақтарын қамтитын әкімшілік дивизия ретінде қайта құрылды. Оның штаб-пәтері Шрусбериде орналасқан. 2012 жылдың 1 сәуірінде таратылды.

Жарым арал соғысы

Жарым арал соғысы кезінде генерал Джеймс Лейт басқарған 5-дивизия Бусако шайқасы, Сабугал шайқасы, Алмейда қоршауы, Бадахоз шайқасы, Саламанка шайқасы, Витория шайқасы, Сан-Себастьян қоршауы, Нивель шайқасы және Нив шайқасы сияқты көптеген маңызды шайқастарда қатысты.

Ватерлоо жорығы

Дивизия Ватерлоо жорығында да қатысты, алғашқы шайқас Квартер-Брас шайқасында болды, содан кейін генерал-лейтенант сэр Томас Пиктон басшылығымен Ватерлоо шайқасында күш көрсетті.

Ватерлоо шайқасының реті

Ватерлоо шайқасындағы дивизияның құрамы былай болды: генерал-лейтенант сэр Чарльз Уорреннің басқаруымен 5-дивизия Коленсо шайқасынан кейін жақын арада Наталь далалық әскерлерімен бірікті және қоршаудағы Лэдисмит қаласын азат етуге келген армияның бір бөлігі болды.

Таңба

5-ші дивизия басқа британдық дивизиялардың арасында ерекшеленді, олардың формаларына немесе каскаларына шайқас белгілері (патчтар) тағылмады, тек бұрынғы дивизияларынан әкелген Жаңа армия батальондары оларды қысқа мерзімге киген жағдайларды қоспағанда.

Соғыс аралық кезең

Соғыс аралық кезеңде дивизия Мысырда, содан кейін Палестинада орналасқан. Екіншісі 1936-1939 жылдардағы Палестинадағы араб көтерілісі кезінде орын алды.

Соғыстан кейінгі және суық соғыс

Дивизия Германияда соғыстан кейінгі кезеңде де оккупациялық міндеттерді атқарып тұрды. Майор-генерал Джон Чурчер соңғы командир болды, ол 1947 жылдың шілдесінде командалық міндетін алды және екі айдан кейін қыркүйекте дивизия таратылды. 1958 жылдың сәуір айында Рейндегі британдық армиясы (BAOR) жүргізген қайта құру барысында 7-ші бронетанкті дивизия жаңадан қайта құрылған 5-ші дивизияға айналды және штаб-пәтері Германиядағы Верден-ан-дер-Аллер қаласында орналасты. Дивизияның осы құрамы 1960 жылдың 30 маусымына дейін сақталды. Келесі күні, 1 шілдеде, ол 1-ші дивизия деп қайта аталды және сол құрылымның тарихын және нышандарын қабылдады. 1968 жылдың 1 сәуірінде Ұлыбританияда Армия Стратегиялық Команды құрылды. Оның мақсаты – Норвегиядан Түркияға дейінгі НАТО күштерін қолдау, бүкіл әлемде ішкі қауіпсіздік операцияларын жүргізу және одақтас күштермен бірлесіп шектеулі операцияларға қатысу болды. Осы Команда құрылған кезде 5-ші дивизия Врексемде қайта жандандырылды. Осы кезеңде дивизияға 2-ші, 8-ші және 39-шы жаяу әскер бригадалары кірді. Алайда, «Операция Баннер» басталғанда, яғни Британ әскерлерінің Солтүстік Ирландияға орналасуы кезінде, дивизия 1971 жылдың 26 ақпанында таратылды, себебі ол енді қажет болмады.

Соңғы онжылдықтар

1990 жылдардың ортасында британдық армия әртүрлі аймақтық округтерді қайта құрылымдап, таратып жіберді, олардың орнына бірнеше аймақтық дивизиялар құрылды. Бұл құрамына 2-ші және 4-ші дивизиялармен қатар реформаланған 5-ші дивизия кірді. Бұл құрылымдардың барлығы "қайта жаңғырту" дивизиялары деп аталды және олардың географиялық шекараларындағы барлық орналастырылмаған күштер үшін әкімшілік және оқу жауапкершілігін атқарды. 5-ші дивизия үшін Уэльс, Батыс Мидлендтер және Солтүстік-Батыс Англия жатты. Халықаралық дағдарыс туындаса, бұл құрылым ядро ретінде қолданылып, оның айналасында жауынгерлік дайындығы бар дивизия құрылатын еді. Қайта құру кезінде (1995 жылдың сәуірінде) дивизияның штаб-пәтері Шрусбериде орналасты және 42-бригададан (штаб-пәтері Престон, Ланкашир), 143-бригададан (Шрусбери) және 160-пехоталық бригададан (Брекон) құралды. Ол кезде оның құрамында шамамен 4600 адам, 97 артиллериялық құрал, бір көпүрлі ракеталық жүйе, екі тікұшақ және 123 танк болды. Оқу мандатының бір бөлігі ретінде дивизия Белизде жаттығулар өткізу үшін әскерлерді жіберді, Словакияда оқу операцияларын жүргізген алғашқы британдық құрама болды және үнемі Армия кадеттерімен жұмыс істеді. Оқудан басқа, дивизия өзі бақылайтын аймақтардағы қоршаған ортаны қорғауға жауапты болды. Ол сондай-ақ 2000 жылдардың басында Ұлыбританияда бірқатар гуманитарлық миссияларды жүргізді. "Су құстары" операциясы кезінде дивизия 2000 жылдың күзінде Батыс Еуропадағы су тасқынынан зардап шеккендерге көмектесті. 2001 жылы дивизия бүкіл елдегі фермерлерге, сондай-ақ Ауыл шаруашылығы, Балық шаруашылығы және Тамақ министрлігіне 2001 жылғы Ұлыбританиядағы ауыз және тырнақ ауруы кезінде қолдау көрсетті (оның орналасуы "Операция Peninsular" кодын алды). Сол жылы ол Босния мен Герцеговинадағы тұрақтандыру күштеріне ( "Палатин" операциясы) қосылуға әскерлерді жіберді. 2000 жылдардың ортасына қарай дивизияның шекарасы өзгерді. 2-дивизия Англияның солтүстігіне және 42-бригадаға тағайындалды. Өз кезегінде 5-ші дивизияның жауапкершілік аймағы Уэльстен бастап, Мидлендтер арқылы және Шығыс Англияны қамтитын етіп кеңейтілді. Сонымен қатар ол 49-шы (Шығыс) бригаданың басқаруын да алды. Мыңжылдықтың алғашқы онжылдығында терроризмге қарсы соғыс басталды, нәтижесінде британдықтар Ауғанстанға ("Херрик" операциясы) және Иракқа ("Телик" операциясы) жіберілді, ал дивизия осы қақтығыстарға әскерлерді дайындады. Ол сондай-ақ Фолкленд аралдарына әскер жіберді. 2010 жылғы Стратегиялық қорғаныс және қауіпсіздік шолуы армияның Ауғанстандағы операцияларға оңтайландырылғанын анықтады, бірақ болашақтағы ықтимал қауіптерге жауап беру үшін оны қайта ұйымдастырып, икемдірек ету қажет болды. Бұл қайта құру "Армия 2020" деп аталды және үш аймақтық қайта жаңғырту дивизиясын таратып, оларды Қолдау Командымен алмастыру туралы шешім қабылдады, мақсаты – елдегі күштерді кез келген орналастырылған әскерлерді жақсы қолдауға дайындау. 5-ші дивизия 2-ші дивизиямен бірге 2012 жылдың сәуір айында таратылды, ал 4-ші дивизия олардан бұрын қаңтар айында таратылды.