Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз заңгері, саясаткер және жазушы (1928–2024)
French lawyer, politician and author (1928–2024)
Бадинтер Париж университетінің Париж заң факультетін заң бойынша бітірді. Одан кейін ол Нью-Йорктегі Колумбия университетінде білімін жалғастырды, онда магистр дәрежесін алды. 1954 жылға дейін ол Сорбоннада оқуын жалғастырды. 1965 жылы Бадинтер Сорбонна университетінің профессоры болып тағайындалды және 1996 жылға дейін құрметті профессор болып қызмет етті.
Badinter graduated in law from Paris Law Faculty of the University of Paris. He then went to the United States to continue his studies at Columbia University in New York City, where he got his MA. He continued his studies again at the Sorbonne until 1954. In 1965, Badinter was appointed a professor at University of Sorbonne. He continued as an Emeritus professor until 1996.
Басталуы
Бадинтер 1951 жылы Парижде Анри Торреспен бірге жұмыс істейтін адвокат ретінде мансабын бастады. 1965 жылы Жан Денис Брединмен бірге Badinter, Bredin et partenaires заң фирмасын құрды (қазіргі Bredin Prat), және ол 1981 жылға дейін сол фирмада адвокаттық тәжірибесін жүргізді.
Badinter started his career in Paris in 1951, as a lawyer working with Henri Torrès. In 1965, along with Jean Denis Bredin, he founded the law firm Badinter, Bredin et partenaires, (now Bredin Prat) where he practiced law until 1981.
Бонтемдер ісі
Бадинтердің өлім жазасына қарсы белсенділігі 1972 жылғы 28 қарашада Роджер Бонтемстің атқарылуынан кейін басталды. Бонтемс Клод Баффетпен бірге 1971 жылы Клерво түрмесінде болған көтеріліс кезінде түрме күзетшісі мен медбикені кепілге алған. Полиция ғимаратқа шабуыл жасағанда, Баффет кепілдердің тамақтарын кесіп өлтірді. Сот екеуін де өлім жазасына кесті. Бадинтер Бонтемстің қорғаушысы болды және бұл үкімге наразылық білдірді. Атқарылуды өз көзімен көргеннен кейін, Бадинтер өлім жазасын жоюға өмірін арнады.
Badinter's activism against the death penalty began after Roger Bontems's execution on 28 November 1972. Along with Claude Buffet, Bontems had taken a prison guard and a nurse hostage during the 1971 revolt in Clairvaux Prison. While the police were storming the building, Buffet slit the hostages' throats. The jury sentenced both men to death. Badinter served as defense counsel for Bontems and was outraged by the sentence. After witnessing the executions, Badinter dedicated himself to the abolition of the death penalty.
Өлім жазасы
Осыған байланысты ол Патрик Генриді қорғауға келісті. 1976 жылдың қаңтар айында 8 жасар Филипп Бертран ұрланды. Генри көп ұзамай күдікті ретінде ұсталды, бірақ дәлелдердің жетіспеуіне байланысты босатылды. Ол телеарнада сұхбат беріп, балаларды ұрлап, өлтіргендер өлім жазасына лайық екенін айтты. Бірнеше күннен кейін оны қайтадан тұтқындап, төсегінің астына жамылған Бертранның денесін көрсетті. Бадинтер мен Роберт Боккильон Генриді қорғады, істі Генридің кінәсіне емес, өлім жазасын қолдануға қарсылыққа негіздеді. Генри өмір бойына бас бостандығынан айырылды және 2017 жылы түрмеден шартты түрде босатылғаннан кейін бірнеше айдан кейін қайтыс болды (2001 жылы шартты түрде босатылған, бірақ 2002 жылы күшін жойды). Жеңілдетілген үкім көпке таң қалдырды, бірнеше басылымдар оның өлім жазасына кесілуіне көз жеткізгендей болды; дереккөздерге сәйкес, өлім жазасы туралы дауыс беру жетіге бес қарсы көпшілік дауысымен қабылданбады. Генри бала өлтіргені үшін 15 күннен кейін сотталған Жером Каррейннің ісі «гильотинаның кек алуы» деп аталды. 17 қаңтарда Юта штатында Гэри Гилмор өлім жазасына кесілгенге дейін, Генриге үкім шығарылғанға үш күн қалғанда, Франция белсенді түрде өлім жазасын орындаған жалғыз батыс либералды демократиясы болды. Президент Валери Жискар д’Эстеннің прогрессивтік көзқарасына және гильотинаға қарсылығына қарамастан, осы кезеңде тағы үш өлім жазасы орындалды: 1976 жылдың шілдесінде Кристиан Рануччи, 1977 жылдың маусымында Каррейн және 1977 жылдың қыркүйегінде Хамида Джандуби. Бадинтер бұл екі істің де қарастырылуына қатыспады. Француз парламенті қыркүйекте өлім жазасын жою туралы заң жобасын қабылдамас бұрын (сенат дауыс беруге екі күн қалғанда) тағы сегіз өлім жазасы шығарылды, бірақ олардың ешқайсысы орындалмады және жою заңымен өзгертілді. Мористің жазасы Бадинтердің ықпалымен Миттеранның президенттікке келгеннен кейінгі алғашқы әрекеттерінің бірі ретінде 25 мамырда жеңілдетілді.
In this context, he agreed to defend Patrick Henry. In January 1976, eight year old Philippe Bertrand was kidnapped. Henry was soon picked up as a suspect, but released because of a lack of evidence. He gave interviews on television, saying that those who kidnapped and killed children deserved death. A few days later, he was arrested again and shown Bertrand's corpse hidden in a blanket under his bed. Badinter and Robert Bocquillon defended Henry, making the case not about Henry's guilt, but against applying the death penalty. Henry was sentenced to life imprisonment and died months after a compassionate release from prison in 2017 (after receiving parole in 2001, revoked in 2002). The lenient verdict came as a shock, with several publications having already called the outcome as a virtual certainty for execution; according to speculative sources, the critical vote on the death sentence failing by a seven to five vote majority. The case of Jerome Carrein, condemned 15 days after Henry's sentence for the murder of a child, was widely dubbed the "revenge of the guillotine". Until the execution of Gary Gilmore in Utah on 17 January, three days before Henry's verdict, France was the only Western liberal democracy actively performing executions. Despite president Valéry Giscard d'Estaing's modernist outlook and stated opposition to the guillotine, a further three executions took place during this period, of Christian Ranucci in July 1976, Carrein in June 1977, and Hamida Djandoubi in September 1977. Badinter took no part in arguing either case. A further eight sentences of death were issued before the bill of abolition was passed by the French parliament in September (the last only two days before the Senate voted) but none reached stage of execution and were converted by the abolition act. Maurice's sentence, after lobbying from Badinter, was commuted by Mitterrand on May 25, among Mitterrand's first acts as president.
Министрлік мандаты (1981-1986 жж.)
1981 жылы өлім жазасына қарсы болған Франсуа Миттеран президент болып сайланды, ал Бадинтер Әділет министрі болып тағайындалды. Оның алғашқы қадамдарының бірі – парламентке барлық қылмыстар үшін, соның ішінде азаматтық және әскери қылмыстар үшін өлім жазасын жою туралы заң жобасын ұсыну болды. Заң жобасы 1981 жылдың 30 қыркүйегінде Сенатта қызу пікірталасқаннан кейін қабылданды. 9 қазанда заң ресми түрде күшіне енді, осылайша Францияда өлім жазасы тоқтатылды. Өкілеттігінің кезегінде ол «әр түрлі соттарды» (мысалы, Cour de Sûreté de l'État және әскери соттар) жоюға және қылмыс құрбандарының құқықтарын жақсартуға да көмектесті. 1989 жылы ол 14-ші Далай-ламамен бірге «Антенна 2» телеарнасының «Апострофтар» ток-шоуында адам құқықтары тақырыбында қатысты. Тибет мәдениетінің жоғалуы туралы айта отырып, Бадинтер «мәдени геноцид» терминін қолданды. Ол тибеттік халқының зорлықсыз қарсылық танытуын жоғары бағалады. Бадинтер Далай-ламамен көптеген рет кездесті, әсіресе 1998 жылы оны «Адам құқықтарының чемпионы» деп қарсы алды, және 2008 жылы тағы да кездесті. 1991 жылы Бадинтер Еуропалық қауымдастықтың Министрлер кеңесі Югославиядағы бейбітшілік конференциясының төрелік комиссиясына мүше болып тағайындалды. Комиссия төрағасы болып оны төрт мүше сайлады, олардың барлығы Еуропалық қауымдастықтың конституциялық соттарының президенттері болды. Төрелік комиссия Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының таралуына байланысты туындаған «маңызды құқықтық мәселелер» бойынша он бір кеңес берді. Бадинтер 1995 жылы құрылған Еуропалық қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының (ЕҚЫҰ) Бітімгершілік және төрелік сотының алғашқы президенті болды және 2013 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Бадинтер Түркияның Еуропалық Одаққа қосылуына қарсы болды, себебі Түркия Одақтың ережелерін сақтай алмауы мүмкін деп сақтықпен қарады. Ол елдің географиялық орналасуына да алаңдады, былай деді: «Біз, еуропалықтар, Грузия, Армения, Иран, Ирак және Сириямен ортақ шекараға ие боламыз. Мен сіздерден сұраймын: осы елдермен ортақ шекараларымыздың негізі не? Әлемдегі ең қауіпті аймақтарға қатысуымызды немен қанағаттандырамыз?» Төрелік комиссиясының төрағасы ретінде ол Македония Республикасындағы македониялықтар мен басқа да этникалық топтардың арасында зор құрметке ие болды, өйткені ол «Македония атауының қолданылуы басқа мемлекетке қарсы аумақтық талаптарды білдірмейді» деп ұсынды. Ол 1992 жылы республиканы толық мойындауды қолдады. Македония Республикасында «Охрид келісімін» жасауға қатысты. Бұл келісім ұлттық ассамблеядағы этникалық топтардың ұсыныстары (кейін қалалық кеңестер мен басқа да жергілікті билік органдарының әрекеттеріне қолданылады) македондық және албандық этникалық топтарының екі есе көпшілігімен қолдау табатын қағидаға негізделген. Бұл көбінесе «Бадинтер принципі» деп аталады. 2009 жылы Бадинтер Холокостты жоққа шығарған және заңсыз түрде епископқа тағайындалған ағылшын католик епискобы Ричард Уильямсонды экскоммуникациядан босатқан Папаның әрекетіне наразылық білдірді. Папа кейіннен экскоммуникацияны қайта жақсылады. Бадинтер 2009 жылы Америка философиялық қоғамына сайланды.
In 1981, François Mitterrand, a self professed opponent of the death penalty, was elected president and Badinter was appointed as Minister of Justice. Among his first actions was to introduce a bill to Parliament proposing the abolition of the death penalty for all crimes, both civilian and military. The bill was passed by the Senate after heated debate on 30 September 1981. On 9 October the law was officially enacted, ending capital punishment in France. During his mandate, he also helped abolish "juridictions d'exception ("special courts"), such as the Cour de Sûreté de l'État ("") and the military courts, and improved the rights of victims of crime. In 1989, he participated in an edition of the Antenne 2 talk show Apostrophes devoted to human rights, together with the 14th Dalai Lama. Discussing the disappearance of Tibetan culture from Tibet, Badinter used the term "cultural genocide". He praised the example of Tibetan nonviolent resistance. Badinter met with the Dalai Lama many times, in particular in 1998 when he greeted him as the "Champion of Human Rights", and again in 2008. In 1991, Badinter was appointed by the Council of Ministers of the European Community as a member of the Arbitration Commission of the Peace Conference on Yugoslavia. He was elected as president of the commission by the four other members, all presidents of constitutional courts in the European Community. The Arbitration Commission has rendered eleven pieces of advice regarding "major legal questions" arising from the split of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia. Badinter was the first president of the Court of Conciliation and Arbitration of the Organization for Security and Co operation in Europe (OSCE) following its creation in 1995; he served in that position until 2013. Badinter opposed the accession of Turkey to the European Union, on the grounds that Turkey might not be able to follow the rules of the Union. He was also concerned about the nation's location, saying: "We'll have, we Europeans, common borders with Georgia, Armenia, Iran, Iraq and Syria. I am asking you: What justifies our common borders with these countries? What justifies that we'd get involved in the most dangerous areas of the world?" As a head of the Arbitration Commission, he gained high respect among Macedonians and other ethnic groups in the Republic of Macedonia because he recommended "that the use of the name 'Macedonia' cannot therefore imply any territorial claim against another State". He supported full recognition of the republic in 1992. He was involved in drafting the so called Ohrid Agreement in the Republic of Macedonia. This agreement was based on the principle that ethnic related proposals passed by the national assembly (and later to be applied to actions of city councils and other local government bodies) should be supported by a double majority of both Macedonian and Albanian ethnic groups. This is often called the "Badinter principle". In 2009, Badinter expressed dismay at the Pope's lifting of the excommunication of controversial English Catholic bishop Richard Williamson, who had expressed Holocaust denial and was illegally consecrated a bishop. The Pope reactivated the excommunication later. Badinter was elected to the American Philosophical Society in 2009.
Дүниежүзілік әділдік жобасы
Бадинтер Дүниежүзілік Әділет Жобасының құрметті тең төрағасы қызметін атқарды. Бұл жоба мүмкіндік пен әділдікке негізделген қоғамдарды дамыту үшін құқықтық мемлекетті күшейтуге бағытталған, жаһандық және көп салалы күш-жігерді жетекшілік етеді.
Badinter served as an Honorary Co Chair for the World Justice Project. It works to lead a global, multidisciplinary effort to strengthen the rule of law for the development of communities of opportunity and equity.
Доминик Штраус-Канның ісі
2011 жылы Доминик Штраус-Кан ісі басталғанда, ХВҚ бас директоры зорлауда айыпталып, Нью-Йорк полициясымен қамауға алынғанда, Роберт Бадинтер France Inter радиосына берген сұхбатында "медиа өлтіруіне" қатты ашуланғанын білдірді және Штраус-Канның күдікті ретінде қоғам алдына әкелудегі, сот процесі басталмаған және кейіннен тоқтатылған айыптаулар бойынша кінәлі деп үкім шығаруға тырысқан БАҚ-тың іс-әрекетін "бүкіл жүйенің сәтсіздігі" деп айыптады. Штраус-Кан келесі сәуірде өтетін президент сайлауында социалистердің басты үміткері саналған, бірақ қамауға алынғаннан кейін сайлауға қатысудан бас тартты.
At the start of the case of Dominique Strauss Kahn in 2011, in which the IMF Managing Director was accused of rape and was arrested by the police in New York City, Robert Badinter reacted by saying to France Inter that he was outraged by the "media killing" and denounced the "failure of an entire system" inherent in the perp walk of Strauss Kahn, a suspect, but also of the media judging an assumed culprit's guilt for charges that had not initiated a trial, and which were eventually dismissed. Strauss Kahn had been a favoured Socialist candidate for the presidential election the following April, but dropped all pretences of running after his arrest.
Жеке өмір және өлім
Бадинтер философ және феминист жазушы Элизабет Блюстейн Бланшеге үйленді, ол көпұлтты жарнама және қоғамдық қатынастар компаниясы Publicis-тің негізін қалаушы Марсель Блюстейн Бланшеттің қызы. Ол 2024 жылғы 8-9 ақпан түнде Парижде 95 жасында қайтыс болды. Президент Макрон кейін Бадинтер Пантеонда жерленетінін хабарлады.
Badinter married philosopher and feminist writer Élisabeth Bleustein Blanchet, daughter of Marcel Bleustein Blanchet, who was the founder of Publicis, a multinational advertising and public relations company. He died in Paris during the night of 8 to 9 February 2024, at the age of 95. President Macron later announced Badinter would be honored with burial in the Panthéon.
Марапаттар
Бадинтер Ардагерлер легионының ұлттық орденінен (оның әйелі сияқты) және Ұлттық Еңбек орденінен кез келген құрмет белгісінен бас тартты. Бірақ ол шетелдік наградаларды алды, оның ішінде 2001 жылы Томаш Гарриг Мазарик орденін (Чехия Республикасы) және 2006 жылы 8 қыркүйек орденін (Солтүстік Македония) алды. Өлім жазасын жою жолында ұзақ жылдар бойы күрескен Роберт Бадинтер Халықаралық Өлім жазасына қарсы комиссияның құрметті мүшесі болып тағайындалды.
Badinter refused any honorary distinction from the National Order of the Legion of Honor (as did his wife) and the Ordre National du Mérite. He nevertheless received foreign decorations, notably the Order of Tomáš Garrigue Masaryk (Czech Republic) in 2001. and the Order 8 September (North Macedonia) in 2006. As a longstanding activist for the abolition of the death penalty, Robert Badinter was appointed an honorary member of the International Commission Against the Death Penalty.