Ирландияның Ивераг түбегі

Кіріспе

Айверах түбегі Ирландияның Керри округінде орналасқан. Бұл Ирландияның оңтүстік-батысындағы ең ірі түбек. Түбектің орталығында Макгилликуддидің Рикс таулары жатыр. Оның ең биік тауы – Каррантоохил – сонымен қатар Ирландияның ең биік шыңы болып табылады.

География

Жарты аралдағы қалаларға Киллорглин, Кахерсивен, Баллинскеллигс, Портмаги, Уотервилл, Кахерданиел, Сним және Кенмар жатады. Керри сақинасы, танымал туристік бағыт, жағалау бойын және Скеллиг сақинасын айналып өтеді, ол жарым аралдың шығысындағы Килларниден басталып, сонда аяқталады. Валентия аралы жарым аралдың солтүстік-батыс шетінде жатыр. Ол Портмаги ауылындағы көпір арқылы жарым аралмен байланысты, сонымен қатар құрлықтағы Ренард нүктесі мен аралдағы Найтстаун арасындағы пароммен де жетуге болады. Скелиг аралдары батыс жағалаудан шамамен 12 километр (7.5 миль немесе 6.4 теңіздік миль) қашықтықта орналасқан және олар монахтардың құрылыстарымен және құс әлемімен танымал. 2015 жылдан бері «Жұлдызды соғыстар» фильмінің түсірілімі осы аймаққа көптеген жаңа туристерді әкелді. Керри Геопаркі – бұл Ивера жарым аралындағы геологиялық маңызы зор аймақта геотуризмді дамытуға бағытталған қоғамдық бастама. Ең қызықты нысандардың қатарында Кенмар шығанағы (суға батқан өзен аңғары немесе риа), өткен мұз басу және жанартаулық белсенділіктің іздері, сондай-ақ 400 миллион жылдық қазбаланған төрт аяқты жануарлардың іздері бар. Огам тасты сақиналы қамал – Клоганкархан Ұлттық ескерткіш болып табылады, сондай-ақ Леаканабуайл, тас сақиналы қамал (кашель) де сондай мәртебеге ие. Логер Кашель, тас рингфорт (caiseal) Ивераның батыс шетінде орналасқан. Ивера жарым аралы 2014 жылдан бері Керри Халықаралық Қараңғы Аспан Қорғағына үйінді.

Гальтахта

Iveragh Gaeltacht немесе Uíbh Ráthaigh Gaeltacht – ең кішкентай Gaeltacht аймақтарының бірі. Басты қала – Baile an Sceilg, ал кішігірім ауылдар мен жерлер – Dún Géagáin, Cíllin Liath, Lóthar және Cuan an Chaisleáin. 2016 жылғы халық санауы бойынша, Iveragh Gaeltacht-та үш жастан асқан 1753 адам тұрады, олардың бар болғаны 6,9%-ы білім беру жүйесінен тыс күнделікті түрде ирланд тілінде сөйлейтінін айтты. Бұл оны Ирландиядағы 26 Gaeltacht аймағының ішінде күнделікті сөйлейтіндер саны бойынша 5-ші ең нашар аймаққа айналдырады. Iveragh Gaeltacht бір кезде елдегі ең күшті аймақтардың бірі болған. Әртүрлі әлеуметтік топтардың өкілдері тілді білген, ал 1850 жылдары халықтың 93%-дан астамы тек ирланд тілінде сөйлеген. 1920 жылдары алғаш белгіленген кезде бүкіл түбек Gaeltacht деп жарияланды. 1980 жылдары 1956 жылы ресми түрде белгіленген Gaeltacht аймағында ирланд тілінде сөйлейтін адамдардың үлесі шамамен 60% болды және содан бері сол деңгейде қалып отыр. 2007 жылы жарияланған Gaeltacht аймақтарына қатысты жан-жақты лингвистикалық зерттеу Iveragh Gaeltacht-ты C класты Gaeltacht ретінде жіктеуді ұсынды. Күнделікті сөйлейтіндер саны мен халық саны үнемі азайып келеді. 1956 мен 2011 жылдар аралығында Iveragh Gaeltacht-тың халқы 3036-дан 1795-ке дейін азайды, яғни 41%-ға төмендеді. Бұл сол кезеңде Ирландия халқының 67%-ға өскеніне қарамастан болды. Gaeltacht аймағының көп бөлігі орналасқан түбектің орталық бөлігіндегі көптеген жерлерде адам тұрмайды. Негізгі қызметтердің жетіспеуі халықтың, әсіресе ирланд тілінде сөйлейтін халықтың күрт азаюының басты себептерінің бірі деп аталады. Аймақта Gaelscoileanna-ның жетіспеуі де ирланд тілінің құлдырауына себеп болуы мүмкін. "Comhchoiste Ghaeltacht Uíbh Ráthaigh" – 1998 жылы Iveragh түбегіндегі 5 Gaeltacht аймағындағы даму топтарының бас ұйымы ретінде құрылған қоғамдық ұйым. Ұйым ирланд тілін насихаттау және қоғамдық жобаларды дамыту сияқты көптеген мәселелермен айналысады. Тас өнерінің екінші шоғыры Glenbeigh-ге жақын орналасқан Coomasaharn, Kealduff Upper және Letter West жерлерінде табылады. Бұл жерлерде Атлантикалық өнер түрінің жүздеген мысалдары бар, археологтар мен энтузиасттар археологиялық деректерге үнемі жаңа үлгілер қосып отырады.

The Iveragh Gaeltacht or Gaeltacht Uíbh Ráthaigh is one of the smallest of the Gaeltachts. The main town is Baile an Sceilg and smaller villages and townlands include Dún Géagáin, Cíllin Liath, Lóthar and Cuan an Chaisleáin. It is sparsely populated and According to the 2016 Census, there were 1,753 people over the age of three living in the Iveragh Gaeltacht, With only 6.9% claiming to speak Irish on a daily basis outside the education system. This makes it the 5th weakest Gaeltacht out of 26 in Ireland by rate of daily speakers. The Iveragh Gaeltacht was one of the strongest in the country at one point. People of all classes spoke the language, with over 93% of the population monolingual Irish speakers in the 1850s. The entire Peninsula was designated as a Gaeltacht when they were first drawn in the 1920s. By the 1980s the percentage of people able to speak Irish in the official Gaeltacht area that was drawn in 1956 was around 60% and has remained at about that level ever since. A comprehensive linguistic study of the Gaeltachts published in 2007 recommended that the Iveragh Gaeltacht be categorized as a class C Gaeltacht. The percentage of daily speakers along with the population have been falling consistently. Between 1956 and 2011 the population of the Iveragh Gaeltacht declined from 3,036 to 1,795. A decrease of 41%. This is despite a 67% increase of the Irish population in that same timeframe. Many of the townlands in the centre of the peninsula where much of the Gaeltacht is located are uninhabitated. The lack of basic services is cited as one of the main reasons for the dramatic decline in population and by extension the irish speaking population. The lack of many Gaelscoileanna in the area is probably another reason for the decline of the Irish language. "Comhchoiste Ghaeltacht Uíbh Ráthaigh" is a community group established in 1998 to act as an umbrella for the development groups in the 5 Gaeltacht areas on the Iveragh Peninsula. The organisation is involved in many things including promoting the Irish language and developing community projects. The second cluster of rock art is on the adjoining townlands of Coomasaharn, Kealduff Upper and Letter West, near Glenbeigh. These townlands are host to hundreds of individual examples of the Atlantic art form, with new examples being added to the archaeological record regularly by archaeologists and enthusiasts.