Кіріспе
Граф Александр де Маренш (7 маусым 1921 – 12 маусым 1995) – француз әскери шенеунігі, француз сыртқы барлау қызметі SDECE директоры (6 қараша 1970 – 12 маусым 1981), АҚШ президенті Рональд Рейганның жеке кеңесшісі және Марокко академиясының мүшесі.
Отбасы
Ол капитан Чарльз Констант Мари де Маренштің ұлы, француз аристократы, өте көне нормандық рыцарьлар әулетінен шыққан, маршал Фердинанд Фошқа көмекші және Альдеберт де Шамбрунмен бірге маршал Филипп Петеннің генерал Джон Дж. Першингке сенімді адамы болды. Оның анасы Маргарет Кларк Лестрад (7 мамыр 1881 жылы Нью-Йорк, 3 мамыр 1968 жылы Париж) алыс француз түбіне жататын АҚШ азаматы еді.
Ерте өмір
Жас кезінде Маренш Бірінші дүниежүзілік соғыстағы одақтас көшбасшыларының көптегенімен, соның ішінде маршал Фош пен генерал Першингпен кездесті. Маршал Петен оның ата-анасының үйлену тойына куә болды. 1939 жылы де Маренш граф ретінде әскердің атты әскеріне қосылып, 1940 жылы АҚШ-тағы туыстары мен таныстарына Франциядағы неміс әрекеттері туралы хабарлап, барлау саласына қадам басты. 1942 жылы гестаподан қашып құтылу үшін Пиреней тауларын жаяу өтіп, Алжирге жетті. Ол француз қарсылық қозғалысына қосылып, Италия кампаниясында ерекше рөл атқарды. Монте-Кассино шайқасында жараланғаннан кейін Италиядағы француз әскерлерінің қолбасшысы генерал Альфонс Жуанның жеке көмекшісі болды (1943 — 1944 жылдың шілдесі). Онда Маренш АҚШ әскерін, француз экспедициялық корпусын және Римге жасалған одақтастардың сәтті шабуылын үйлестіруге көмектесті. Соғыстан кейін ол өнеркәсіпке қатысты, бірақ әскер резервінде қалды және ақырында полковник шеніне жетті. 1962 жылы президент Шарль де Гольдің Алжирдегі саясатына наразылық білдіріп, отставкаға шықты.
Помпиду тағайындаған
Ақырында, француз президенті Жорж Помпиду Маренштің тәуелсіздігі мен адалдығына сенім артып, оны француз құпия қызметтеріне жетекші етіп тағайындады. Помпидудың мәлімдемесінше, құпия қызметтегі топтар де Голль президенттігінің соңғы алты айында оның әйелі мен өзіне қатысты артық сөздер таратқан. Тағы да басқа қауесеттер Помпидудың 1968 жылғы қыркүйекте қанымен өлтірілген күзетшісі бар Ален Делонмен байланыста болғанын айтты. Кейбір агенттер 1965 жылы Марокко оппозициясының көшбасшысы Бен Барканың ұрлануына қатысқан әріптестерінен кек алу үшін Помпидуды жамандауға мүмкіндік алды, оларға қатысты өте қатаң шаралар қолданылды. Маренш фракцияларды тарату үшін шақырылды. Маренштің де Голльдің бұрынғы әріптесі Альфонс Жуанмен жақын байланыста болғаны да бастапқы таңдаудағы рөлін ойнаған болуы мүмкін. 1970 жылы ол қазіргі DGSE-нің алдастысы болған SDECE басшысы болып тағайындалды. Ол Помпидудың қызметті тазалау туралы нұсқауын адал түрде орындады және оның іс-әрекеттеріне қарсылық білдіргендерге бейжай қарады. Өзінің табиғатынан белсенділігімен, ол Францияның мүддесін қорғау үшін әлемнің әртүрлі аймандарына саяхаттап, басқа үкіметтермен кездесулер өткізді.
Жискар д'Эстеннің тұсында
Ол соншалық билікке ие болды, 1974 жылы Жискард д’Эстен Помпидудан кейін президент болғанда, Маренш 11 жыл бойы лауазымын сақтап қалды. Көрінетін нәрсе, Помпиду қайтыс болғаннан кейін оның жеке сейфінің кілті жоғалған деп есептелгенде, Маренштің тағы бір кілті бар екені анықталды. Өзінің өмірбаяндық кітабының 7-тарауында ("Екі егеменге қызмет ету") және "Төртінші дүниежүзілік соғыс" кітабында Маренш Помпидудың Елисей сарайындағы сейфін құпия қызметтердің сейф ашушысы тек Помпидудың ұлын және оның кабинетінің басшысын куә ретінде шақырғаннан кейін ғана ашқанын айтады. Аталған еңбек, 147 бет. Жискард д’Эстеннің басшылығымен Маренш Африкадағы бұрынғы португалдық колонияларға қызығушылықты оятуға тырысты, ал Жискард д’Эстен олардың тым алыс екеніне қарсылық білдіргенде, ол: "Иә, бірақ олар жақындап келеді" деп жауап берді. Ылғалдылық қызметіндегі көптеген адамдар сияқты, Маренш те Жискард д’Эстеннің коммунистік қауіп туралы алаңдамауына және жалпы алғанда, Жискардтың "Тарих трагедиялық" екенін әдейі мойындамауына наразылық білдірді.
Elysee Palace was opened by one of the Secret Services' safecrackers only after Marenches had summoned Pompidou's son and his chef du cabinet as witnesses to its contents. Op. cit. at 147. Under Giscard d'Estaing, Marenches tried to awaken interest in the former Portuguese colonies in Africa, and when Giscard d'Estaing protested that they were a long way away, he answered, "Yes, but they are getting nearer". Like many others in the intelligence community, Marenches resented Giscard d'Estaing's lack of concern about the communist threat and, more generally, about Giscard's deliberate ignorance that "History is tragic".
Жетістіктер
Маренштің жетістіктерін бағалау қиын. Кейбіреулер оның барлық құпия қызметте ең белсенді тұлға болғанына қарамастан, оның кейбір мәлімдемелері (әсіресе Кеңес Одағы туралы) жала жауып айтылған деп санайды. Басқалары оның Таяу Шығыста байланыстарын табысты дамытып, "Dassault Mirage" ұшақтарының сатылымын итеріп, Иракпен тұрақты қарым-қатынас орнатуға көмектескенін атап өтті. Африкада, кейде ескі голлист өкілі Жак Фокартпен жұмыс істеп, кейде оның қарсыласы болған Маренш Францияның дәстүрлі бекіністерін нығайтты. Ол "Сафари клубын" құрды, ол "Жорж Буштің көптеген құпия топтарының бірі болды және американдық барлау мекемелерінің Конгресс бақылауынан қашып өтуінің, сондай-ақ BCCI-дың алып скандалының ең жаман көрінісі болды". Клубқа Сауд Арабиясы (операцияларды қаржыландырған), Марокко, Египет және Иран сияқты бірқатар мемлекеттер қатысты, оның мақсаты Таяу Шығыс пен Африкада Кеңес операцияларына тойтарыс беру болды. Әлемнің көптеген мемлекет басшыларымен тілдесіп, Марокко королі Хасан II-нің жақын досы болған ол Марокко академиясының мүшесі болып сайланды. АҚШ президенті Рональд Рейган сайланғаннан кейін, американдық журналист Коллидің сөзіне сүйенсек, ол Ауғанстанда бизнес айналысатын Рейганның ең жақын кеңесшілерінің біріне айналды. "Принцтердің құпиясында" ол алыс туысы болған американдық журналисттен әлемнің қай жеріне барып, аса маңызды, бірақ көбіне белгісіз геосаяси жағдай туралы мақала жазуға болатынын сұрағанын айтады. Маренш бірнеше орынды ұсынды. Журналист бір орынды қалағанын мәлімдеді. Маренш кездейсоқ түрде Ауғанстанды таңдады, себебі Кеңес Одағының басып кіру қаупі зор еді. Журналист АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Збигнев Бжезинскиден Ауғанстан жазу үшін қолайлы орын бола ма деп сұрады. Бжезински бұл қызықты орын емес деді. Журналист Кабулға "советтік танктермен бірге" аттанды, бұл жай ғана сәйкестік болды. Маренш "Москито" операциясын да ойлап тапты. Рейганмен Ақ үйінде кездескенде ол Есірткілерді бақылау басқармасына барлық тәркіленген есірткіні алып, оны Ауғанстандағы Кеңес армиясына жасырын жеткізуді ұсынды. Бірнеше айдың ішінде олардың рухы құлдырап, жауынгерлік қабілеттерін жояды деді. Маренш өзінің жарияланған естеліктерінде, бірнеше сенімді адамдар осының бәрін шамамен миллион долларға істей алатынын қосты. Маренш сондай-ақ Рейганға АҚШ сегіз стратегиялық шикізаттың төртеуін ғана бақылайтынын, ал кеңестер олардың барлығын бақылайтынын айтты. Эдуард Балладур Мареншті екеуі де Помпидумен тығыз жұмыс істеген кезден жақсы білетін. Балладур премьер-министр болған кезде, ол медаль тапсыру рәсімін өткізуге тиіс еді. Бірақ ол кенеттен қатыса алмады, сондықтан оның орнын алуын Маренштен сұрады. Бұл Балладурдың құрметі мен достығының айқын белгісі болды. 188 см бойы бар, мықты дене бітімімен ол "Үш мылтықшы" романының кейіпкеріне байланысты Портос деп аталды. Ол өзінің батылдығы мен патриотизмімен танымал болды.
Отставка
1981 жылы француз социалистік партиясы билікке келгеннен кейін, Маренш сол жылы үкіметте француз коммунистік партиясының болуына байланысты отставкаға кетті. Ол қауіпсіздік қызметінің жаңа ұйымдастырылуын бекітпеді. Ол әсіресе «Rainbow Warrior» оқиғасының сәтсіздігіне қатысты өткір сын айтты, бірақ Конституциялық кеңеске мүше болып сайланды.
Жарияланым
1986 жылы журналист Кристин Окрентпен бірге ол құпия қызметте жұмыс істеген күндері туралы "Данс ле секрет дес принц" ("Принцтердің құпиясында", ағылшын тілінде "Зұлым империя: Үшінші дүниежүзілік соғыс жалғасуда") атты кітаптың авторы болды. Кітапта француз оккупациясы кезінде француз қарсыласының өкілдерінің немістермен ынтымақтастығын көрсететін құпия мұрағаттар туралы айтылды. 1988 жылы француз тілінде "Атлас геополитику" атты еңбегін жариялады. 1992 жылы Дэвид А. Анделманмен бірге "Төртінші дүниежүзілік соғыс: терроризм дәуіріндегі дипломатия және тыңшылық" кітабын жазды, онда ол терроризмнің жаңа соғыс түрі ретінде күшейтетінін болжады. Бұл кітап 11 қыркүйек шабуылдарынан кейін кеңінен танымал болды.