Дрейфус ісі: Әділетсіз айыпталу және құтқару тарихы

Кіріспе

Француз артиллерия офицері (1859–1935)

1892 жылы Соғыс академиясының емтиханында оның достары жақсы нәтиже күткен еді. Алайда, комиссия мүшелерінің бірі, генерал Боннефонд, «еврейлер штатқа қабылданбауы тиіс» деп есептеді және Дрейфусқа «сүйкімділік» (француз жаргоны, тартымдылық) үшін нашар баға берді. Боннефондтың бағасы Дрейфустың жалпы бағасын төмендетті; ол осыған ұқсас әрекетті тағы бір еврей үміткері, лейтенант Пикардқа да жасады. Бұл теңсіздікті білген екі офицер мектеп директоры, генерал Лебелин де Дионнеге наразылық білдірді. Ол осы жағдайға өкініш білдірді, бірақ мәселені шешуге өкімі жоқ екенін айтты. Бұл наразылық кейін Дрейфусқа қарсы қолданылды. Сол кездегі француз армиясы талантқа негізделген қабылдау мен мансапқа мүмкіндік берді, шамамен 300 еврей офицері болды, олардың онға жуығы генерал болды. Алайда, Бас штабтың төртінші бюросында генерал Боннефондтың көзқарасын жаңадан келген офицерлердің кейбіреулері де бөліскен сияқты. 1893/94 жылдары Дрейфус алған жеке бағалары оның жоғары интеллектуалды деңгейін мойындады, бірақ оның мінез-құлқының кейбір аспектілерін сынады. «Бордоре» француз әскери құпиясының маңызды емес бөлігін сипаттады және оны француз әскери шпионы жазған деп болжауға болады. 1894 жылы бұл француз армиясының қарсы барлау бөліміне, подполковник Жан Сандерр басшылығымен, жаңа артиллерия бөлшектері туралы ақпараттың Париждегі неміс әскери атташесі, Максимилиан фон Шварцкоппенге жоғары лауазымды шпион арқылы беріліп жатқанын білдірді, бұл шпион Бас штабта болуы мүмкін. Күдік тез Дрейфусқа түсті, ол 1894 жылдың 15 қазанында мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен тұтқындалды. 1895 жылдың 5 қаңтарында Дрейфус жасырын әскери сотта айыпталды, әскер шенінен айырылды және Француз Гвианасындағы Ібіліс аралында өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Сол кездегі француз әскери салты бойынша, Дрейфус ресми түрде төмендетілді (шенеуінен алынды), оның формасынан шен белгілері, түймелер және тоқыма өрнектері кесіліп, қылышы сындырылды. Бұл шаралар Эколь Милитердің ауласында, үнсіз тұрған солдаттардың алдында және көпшілік көрермендердің наразылық айғайларының куәсі болды. Дрейфус: «Мен кінәсіз екенімге ант етемін. Мен әскерде қызмет етуге лайықпын. Франция ұзақ өмір сүрсін! Армия ұзақ өмір сүрсін!» деп айғайлады. Ол өз мойындауын жариялап, француз әскерилерінің антисемитизміне қарсы мақала жазып, Дрейфустың ісін қайта қарауды талап етті. Францияда Эмиль Зола сияқты көрнекті суретшілер мен зиялылар Дрейфусты қолдап, оның ісін қорғау үшін үлкен науқан ұйымдастырды. Нәтижесінде 1899 жылы оған екінші сот процесі жасалды, бірақ оның кінәсіздігінің дәлелдеріне қарамастан, ол қайтадан мемлекетке опасыздық жасады деп танылды. Алайда, қоғамдық пікірдің ықпалымен, Дрейфусқа 1899 жылы президент Эмиль Лубе кешірім берді және түрмеден босатылды. Бұл әскери қателіктің бетін сақтауға бағытталған келісім болды. Егер Дрейфус кешірімді қабылдамағанда, оны Devil's Island-ке қайтаруға дайын еді, бұл оның психикалық күйіне шыдамас ауыр жағдай еді. Сондықтан ресми түрде Дрейфус Францияға опасыздық жасаған адам ретінде танылды және босатылғаннан кейін: «Республика үкіметі маған бостандығымды қайтарды. Бірақ мен үшін құрметім болмаса, ол ештеңе емес» деп мәлімдеді. Кейіннен ол Винсенс қаласындағы артиллерия бөліміне командир болып тағайындалды. 1906 жылдың 15 қазанында ол Сент-Денидегі тағы бір артиллерия бөліміне басшылық етті.

At the War College examination in 1892, his friends had expected him to do well. However, one of the members of the panel, General Bonnefond, felt that "Jews were not desired" on the staff, and gave Dreyfus poor marks for cote d'amour (French slang: attraction; translatable as likability). Bonnefond's assessment lowered Dreyfus' overall grade; he did the same to another Jewish candidate, Lieutenant Picard. Learning of this injustice, the two officers lodged a protest with the director of the school, General Lebelin de Dionne, who expressed his regret for what had occurred, but said he was powerless to take any steps in the matter. The protest would later count against Dreyfus. The French army of the period was relatively open to entry and advancement by talent, with an estimated 300 Jewish officers, of whom ten were generals. However, within the Fourth Bureau of the General Staff, General Bonnefond's prejudices appear to have been shared by some of the new trainee's superiors. The personal assessments received by Dreyfus during 1893/94 acknowledged his high intelligence, but were critical of aspects of his personality. The bordereau described a minor French military secret, and had obviously been written by a spy in the French military. In 1894, this made the French Army's counter intelligence section, led by Lieutenant Colonel Jean Sandherr, aware that information regarding new artillery parts was being passed to Maximilian von Schwartzkoppen, the German military attache in Paris, by a highly placed spy most likely on the General Staff. Suspicion quickly fell upon Dreyfus, who was arrested for treason on 15 October 1894. On 5 January 1895, Dreyfus was summarily convicted in a secret court martial, publicly stripped of his army rank, and sentenced to life imprisonment on Devil's Island in French Guiana. Following French military custom of the time, Dreyfus was formally degraded (cashiered) by having the rank insignia, buttons and braid cut from his uniform and his sword broken, all in the courtyard of the École Militaire before silent ranks of soldiers, while a large crowd of onlookers shouted abuse from behind railings. Dreyfus cried out: "I swear that I am innocent. I remain worthy of serving in the Army. Long live France! Long live the Army!" reporting his confession and writing a leader column accusing the French military of antisemitism and calling for a retrial for Dreyfus. In France there was a passionate campaign by Dreyfus' supporters, including leading artists and intellectuals such as Émile Zola, following which he was given a second trial in 1899, but again declared guilty of treason despite the evidence of his innocence. However, due to public opinion, Dreyfus was offered and accepted a pardon by President Émile Loubet in 1899 and released from prison; this was a compromise that saved face for the military's mistake. Had Dreyfus refused the pardon, he would have been returned to Devil's Island, a fate he could no longer emotionally cope with; so officially Dreyfus remained a traitor to France, and pointedly remarked upon his release:
quote|The government of the Republic has given me back my freedom. It is nothing for me without my honour. and subsequently assigned to command an artillery unit at Vincennes. On 15 October 1906, he was placed in command of another artillery unit at Saint Denis.

Салдары

1908 жылы 4 маусымда Золаның күлін Пантеонға көшіру рәсіміне қатысқан кезде Дрейфус оңшыл журналист Фр. Грегориден атылған оқтан жарақат алды, ол оны өлтіруге тырысқан. Грегориді Париж соты ақтады, ол Дрейфусты өлтіру ниеті болмағанын, тек жарақаттауды көздегенін мойылады. 1937 жылы Дрейфустың ұлы Пьер 1899-1906 жылдар аралығындағы хат алмасуларына негізделген әкесінің естеліктерін жариялады. Естеліктер «Souvenirs et Correspondance» деп аталып, Бети Морганға ағылшын тіліне аударылды. Дрейфус 1899 жылы маркиза Мари Луиза Арконати Висконтимен хат алыса бастады және босатылғаннан кейін оның бейсенбілік (саяси) салондарына қатыса бастады. Олар 1923 жылы қайтыс болғанға дейін хат алысып жүрді.

Қазіргі заманғы зардаптары

2021 жылдың қазан айында Франция президенті Эммануэль Макрон Париждің солтүстік-батыс шетіндегі Медан қаласында Дрейфус ісіне арналған мұражай ашты. Ол Дрейфустың бастан өткерген қорлықтары мен әділетсіздіктерін еш нәрсе де түзетуге болмайтынын айтты және "оларды ұмытып, тереңдетіп немесе қайталап, жағдайды нашарлатпайық" деді. Бұл сөздер француздық ашық оңшылдардың Дрейфустың кінәсіздігіне күмән келтіру әрекеттерінен кейін айтылды. 1994 жылы әскери полковник Дрейфустың кінәлі екенін айтатын мақала жариялағаны үшін қызметтен босатылды; ашық оңшыл саясаткер Жан Мари Ле Пеннің адвокаты Дрейфустың ақталуы "барлық белгілі құқық нормаларына қайшы" деп мәлімдеді. Макронның саяси қарсыласы, ашық оңшыл Эрик Земмур 2021 жылы Дрейфус ісінің шындығы толыққанды белгілі емес екенін, оның кінәсіздігі "дәлелсіз" екенін бірнеше рет айтты. Дрейфустың ұлы Пьер соғыс жылдарының барлығында артиллерия офицері болып қызмет етті және «Круа-де-Герр» орденімен марапатталды.

Өлім

Дрейфус 1935 жылғы 12 шілдеде, оның ақталуына дәл 29 жыл толған соң 75 жасында Парижде қайтыс болды. Екі күннен кейін оның жаназа шеруі Конкорд алаңынан, 14 шілде 1935 жылғы Бастилия күніне арналған ұлттық мерекеге жиналған әскер қатарынан өтті. Ол Париждегі Монпарнас зиратына жерленді. Оның қабір тасындағы жазу француз тілінде. Онда былай деп жазылған:

Дрейфустың сынған қылышын ұстаған мүсіні Бульвар Распель, №116–118 мекенжайында, Нотр-Дам-де-Шамп метро станциясының шығысында орналасқан. Париждегі еврей өнері мен тарихы мұражайының ауласында осы мүсіннің көшірмесі тұр. Күйеуін ақтау үшін күресте маңызды рөл атқарған Люси Дрейфус неміс оккупациясы кезінде Валенсиядағы монастырда жасырылды. Олардың ұлы Пьер Леон Дрейфус (1891–1946) 1943 жылы АҚШ-қа қашып кетті. Олардың қызы Жанна Дрейфус Леви (1893–1981) де аман қалды, бірақ немересі Мадлен Леви француз полициясы Толуза қаласында тұтқындап, депортациялады және 1944 жылғы қаңтарда Аушвицте 25 жасында тифтен қайтыс болды.