Кіріспе
Жаңа әлем маймылының түрі. Пид тамарині (Saguinus bicolor), кейде Бразилиялық жалаңаш бетті тамарин деп те аталады, Бразилияның Амазонка орманындағы шектеулі аумақта кездесетін, жоғары қауіпті примат түрі. 2005 жылы Бразилияның Манаус қаласының символы ретінде тағайындалды. Түрдің жойылу қаупі Манаус қаласының кеңеюіне байланысты, ол олардың табиғи қоныс орындарына еніп жатыр.
The pied tamarin (Saguinus bicolor), sometimes referred to as the Brazilian bare faced tamarin, is a critically endangered species of primate found in a restricted area of the Brazilian Amazon Rainforest. It was named the mascot of Manaus, Brazil in 2005. The species is endangered due to the increasing size of the city of Manaus which is encroaching on their native habitat.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Жаңа әлем маймылы, Бразилияның Амазонас штатының астанасы Манаустың қала шекарасында және солтүстікке қарай 35 шақырым, ал шығысқа қарай 100 шақырымға дейін таралған. Ақ-қара тамарин мен қызыл қол тамарин арасында түрлер аралық бәсекелестік байқалады. Сондықтан, ормандардың жойылуы және түрлер аралық бәсекелестік ақ-қара тамариннің ұзақ мерзімді сақталуына қауіп төндіреді. Ақ-қара тамарин ежелгі орман, құмды орман және кішігірім екіншілік орман үлестерінде кездеседі. Олардың тығыздығы біріншілік орманға қарағанда екіншілік орман үлестерінде жоғары. Табиғатта олардың өмір сүру ұзақтығы шамамен 10 жылды құрайды.
Халықтық мәдениетте
Ақ-қара тамарин Super Auto Pets ойынында үй жануары ретінде ұсынылған.
Топтық өмір
Жеке адамдар 2-15 мүшеден тұратын топтарда өмір сүреді, топ ішіндегі бәсекелестік аз болады. Адолфо Дюке орман қорыңдағы топтардың орташа мөлшері топқа 4,8 адам (n = 41) құрайды, ал Манаустың төңірегіндегі басқа аймақтарда топтардың орташа мөлшері 6,19 ± 2,62 (n = 46) болып тіркелген. Тамарин тобының қоныс аумағы 10-100 га. Тамариндер көптеген басқа сүтқоректілерден ерекшеленеді, себебі аналықтары басым жыныс деп есептеледі. Әр топтағы бір ғана аналық бала тууға және көбейтуге іріктеледі. Бұл жеке тұлға "Альфа-аналық" деп аталады және топтағы басқа аналықтардың көбеюі мінез-құлқы арқылы тежеледі. Жүктілік 140–170 күнге созылады және аналар көбінесе егіздерді туады. Олар көбінесе егіздерді туа мағанмен, бір топқа тек бір ғана аналықтың ұрпақ тууы олардың популяциясының азаюының басты себебі болып табылады. Жас тамариндерді негізінен әкесі күтіп бағады және анасы тек бала емізу үшін ғана қатысады; алайда, бүкіл топ альфа-аналық туған балалардың күтіміне көмектеседі.
Жіктеу
2015 жылдан бастап, ақ-қара тамарин IUCN Қызыл тізімінде жоғары қауіпті түр ретінде тіркелген. Антропогендік факторлар, алтын қол тамаринімен (Saguinus midas) бәсекелестік және аурулар салдарынан 2033 жылға қарай ақ-қара тамарин популяциясы 80%-ға төмендеуі күтілуде. Манаус аймағында ақ-қара тамариндерге үй және жабайы мысықтар мен иттер, электр желілерінен соққы, сондай-ақ үй жануарлары саудасы қауіп тудыруда. Бұған қоса, ауылдық жерлердің кеңеюі және мал шаруашылығының дамуы ақ-қара тамариннің қалған мекендеу ортасын бұзып, нашарлатуда. Ақ-қара тамарин үшін белгілі бір тұтқында өсіру бағдарламасы және ресми әулеттік кітап бар. 2009 жылғы мәлімет бойынша, тұтқында 172 ақ-қара тамарин бар, олардың барлығы Бразилия үкіметінің тіркелген меншігі болып табылады.
Себептер
Манаус қаласы қарқынды өсіп келе жатыр, және қаланың аумағы ұлғайған сайын тамариндердің мекен ету орындары жойылуда. Олар қарбалалы көлік қозғалысы мен электр сызықтарынан қашып, Манауста әлі сақталған орманның шағын бөліктерінде өмір сүреді.
Қоршаған ортаға әсері
Көкжолақты тамариннің өмір сүруінің ерекшелігі – бұл оның барлық жейтін нәрсесін қоректенуі. Олар көбінесе өсімдіктермен қоректенеді. Тамақтанғанда өсімдік тұқымдарын жинап алып, оларды қоршаған ортаға таратып, осылайша өздерінің экожүйесін жақсартады. Сонымен қатар, олар шағын жануарлармен де қоректенеді, бұл жәндіктер мен екімекенділердің санын бақылауда ұстауға көмектеседі. Тамарин популяциясының төмендеуімен мәселе енді тек приматтар туралы ғана емес, экожүйелік мәселеге айналды. Көкжолақты тамариннің жоғалуы Амазония экожүйесіне қалай әсер ететінін анық білу мүмкін емес, бірақ салдары болмай қоймауы мүмкін.