Кіріспе
Ағылшын сот ісі Associated Provincial Picture Houses Ltd. v Wednesbury Corporation [1948] 1 KB 223 – ағылшын құқығының бір ісі, ол мемлекеттік органның шешіміндегі орынсыздық деңгейін анықтайды, бұл шешімді сот қарауында жоюға мүмкіндік береді және «Wednesbury орынсыздығы» деп аталады. Сот үш шартты белгіледі, олар бойынша нашар әкімшілік шешімді түзетуге араласады, соның ішінде Лорд Диплок «Council of Civil Service Unions v Minister for the Civil Service» ісінде айтқандай, оның ерекше мағынадағы негіссіздігіне байланысты.
Associated Provincial Picture Houses Ltd. v Wednesbury Corporation [1948] 1 KB 223 is an English law case that sets out the standard of unreasonableness in the decision of a public body, which would make it liable to be quashed on judicial review, known as Wednesbury unreasonableness. The court gave three conditions on which it would intervene to correct a bad administrative decision, including on grounds of its unreasonableness in the special sense later articulated in Council of Civil Service Unions v Minister for the Civil Service by Lord Diplock:
Фактілер
1947 жылы Ассоциацияланған провинциялық кинотеатрлар Стаффордширдегі Веднесбери корпорациясынан кинотеатрды пайдалануға лицензия алды, бірақ 15 жасқа дейінгі балалардың жексенбі күні, ересектермен бірге болса да, кіруіне тыйым салынды. 1909 жылғы «Кинотеатрлар туралы» заңға сәйкес, кинотеатрлар дүйсенбіден сенбіге дейін ашық болуға рұқсат етілді, бірақ жексенбіде емес. Ал ереже бойынша, жергілікті жерде орналасқан әскери күштердің командирі лицензиялау органына жексенбі күні кинотеатр ашуға өтініш жасай алатын болды. 1932 жылғы «Жексенбілік ойын-сауықтар туралы» заң, аудандық кеңестің көпшілік дауысынан кейін, жергілікті лицензиялау органдарына жексенбі күні кинотеатрларды ашуға рұқсат берді, «органдар қажет деп санаған шарттармен». Ассоциацияланған провинциялық кинотеатрлар Веднесберидің қойған шартының қабылдауға келмейтіндігі және корпорацияның өкілеттігінен тыс екендігін мәлімдеді.
Маңыздылығы
Осы жағдайда белгіленген сынақ, барлық үш тармақта "Wednesbury сынағы" деп аталады. "Wednesbury unreasonableness" термині үшінші тармақты сипаттау үшін қолданылады, яғни соншалықты ақылға сыймас, ешқандай ақылға қонымды орган мұндай шешім қабылдамас. Осы жағдай немесе одан туындаған принцип Ұлыбритания соттарында әкімшілік құқық органдарының шешімдеріне араласудан тартыншақтық танытуға себеп ретінде жиі сілтеме жасалады. Соңғы уақыттарда, әсіресе 1998 жылғы Адам құқықтары туралы заң қабылдануына байланысты, сот жүйесі бұл қатаң араласпау саясатынан бас тарды, ал кейбір жағдайларда әкімшілік шешімдерді жан-жақты тексеру қажет екенін мәлімдеді. Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот, шешімді қайта қарау кезінде, бастапқы шешімді әкімшілік шара Конвенциядағы құқықты бұза ма екенін анықтау үшін "күшті тексеруге" (anxious scrutiny) тартуды талап етеді. Мұндай араласуды негіздеу үшін жауапкерлер "маңызды қоғамдық қажеттілікті" қамтамасыз еткенін және осы мақсатқа жету үшін қолданылған құралдар құқықтың шектелуіне пропорционалды екенін көрсетуі керек. Ұлыбритания соттары сондай-ақ, жұмыс беруші немесе басқа да шарт жасасушы тараптың шарттық мәселе бойынша қалыптастырған пікірінің "ақылға қонымды" болуы тиіс деп шешті, бұл ретте "ақылға қонымды" деген ұғым Associated Provincial Picture Houses Ltd v Wednesbury Corporation ісінде қолданылған мағынасында түсінілуі керек. Бұл туралы The Vainqueur José (1979) 1 LlLR 557 жоғары сот шешімінде және Braganza v BP Shipping Limited [2015] UKSC 17 Жоғарғы сот шешімінде де айтылған.