Калифорниядағы Бодега шығанағының тарихы мен географиясы

Кіріспе

Калифорниядағы археологиялық орын, АҚШ халық санағымен белгіленген елді мекен. Бодега шығанағы (lang es) – АҚШ-тың Солтүстік Калифорния жағалауындағы Тынық мұхитының таяз, тасты шағын шығанағы. Оның ені шамамен 8 километр (5 миль) және Сан-Францискодан солтүстік-батысқа қарай шамамен 64 километр (40 миль), ал Санта-Розадан батысқа қарай 32 километр (20 миль) қашықтықта орналасқан. Шығанақ Сонома округінің солтүстік және Марин округінің оңтүстік шекарасында жатыр. Бұл шығанақ – кеме жүру, демалыс (жүзу және серфинг, әсіресе Диллон-Бич аймағында), сондай-ақ коммерциялық және спорттық балық аулау (моллюскаларды жинау қоса алғанда) үшін пайдаланылатын теңіз мекені. Бодега шығанағының солтүстік жағын Тынық мұхитынан Бодега басшысы қорғайды, ол кішкентай Бодега портын қорғайды және негізгі шығанақтан жартас арқылы бөлінеді. Сан-Андреас жарығы жағалауға параллель созылып, Тынық мұхиты тақтасында орналасқан Бодега басшысын екіге бөледі; ал қала Солтүстік Америка тақтасында орналасқан. Бодега шығанағының ауылы Бодега портының шығыс жағында орналасқан. Шығанақ оңтүстік жағынан Томалес шығанағымен жалғасады. Бодега шығанағына құятын өзендерге Эстеро-де-Сан-Антонио және Американо ағыны жатады. Бодега шығанағындағы қолжетімді жағажайларға Доран аймақтық паркі (жартас үстінде) және Пинакл Гулч кіреді. Бодега шығанағының барлық бөлігі, портынан басқа, Фаралонес ұлттық теңіз қорығының шегінде орналасқан.

Тарих

Бодега шығанағының жағалауында Американың жергілікті тұрғындары – Мивок тайпасы өмір сүрді. Құжатталған ауылдардың атаулары: Хелапатай, Химе такала, Хо такала және Токау. Бодега шығанағы сэр Фрэнсис Дрейктің Калифорния жағалауындағы Нова Альбионға түскен жері болуы мүмкін деген пікірлер бар. Бодега шығанағын еуропалықтар алғаш рет 1775 жылы испандық Перулік саяхатшы Хуан Франсиско де ла Бодега и Квадра зерттеген, ол испан теңіз флотының картасын жасаған. Оның атымен аталған шығанақ – қазіргі Бодега шығанағы емес, Томалес шығанағы болды. Оның кемесі «Сонора» 1775 жылдың 3 қазанында Томалес-Пойнт маңындағы суға шығып, келесі күні кетеді. Бодега и Квадра Томалес шығанағын Пуэрто-де-ла-Бодега деп атады. «Журналда да, карталарда да Бодега и Квадраның [қазіргі] Бодега портының кіреберісін көргеніне, не солтүстікке қарай лагуна бар екенін білгеніне ешқандай дәлел жоқ». Бодега и Квадра қайта оралуды жоспарлаған, бірақ оны іске асыра алмады. Кейіннен, Сан-Блас, Жаңа Испаниядағы теңіз базасының басқарушысы ретінде Бодега и Квадра колония мен миссия құру ниетімен Бодега шығанағына басқа экспедицияларды жіберді. Алайда, бұл жердің қолайсыз екендігі анықталды. Бодега шығанағын алғаш көрген ресейліктер – 1807 жылы американдық теңіз тері саудасының теңіз суыры аулау кемесі «Пикок» бортындағы Алеут аңшылық тобының басқарушылары, Ресей Америкалық компаниясының (РАК) қызметкерлері болды. РАК-тың қызметкері Тимофей Никитич Тараканов Аляскадағы Ново-Архангельске оралып, РАК-тың бас әкімшісі Александр Андреевич Барановқа хабарлады. Баранов көмекшісі Иван Кусковке аймақты елді мекен үшін зерттеуді тапсырды. «Кодиакпен» (қадиак және кадиак деп те аударылады) жүзіп келген РАК-тың сауда кеңесшісі Кусков 1809 жылдың 8 қаңтарында Бодега шығанағына кірді. Кеме экипажының 190 адамына (130 еркек, 20 әйел және 40 ресейлік) уақытша ғимараттар салынды. «Кодиак» 1809 жылдың қазанына дейін Бодега шығанағында болды, Аляскаға 2000-нан астам теңіз суыры терісімен оралды. 1812 жылы Кусков Росс фортын салдырды. Оңтүстікке қарай 32 шақырым жерде орналасқан Бодега шығанағы Форт-Росстың негізгі порты болды. РАК кемелері жиі Бодега шығанағына жөндеуге тоқтаған, мысалы, 1815 жылдың қыркүйегінен 1816 жылдың сәуіріне дейін жөндеуге арналған Бодега шығанағына қойылған «Ильмена». Залив Румянцев (Румянцев шығанағы, сондай-ақ «Румианцов» және «Румянцев») Бодега шығанағының (1817–1819) ең алғашқы орыс карталарында пайда болады, қазіргі Бодега шығанағы мен Бодега портын көрсетеді. Бодега Басы Муас Румянцев (Румянцев нүктесі) деп аталды. Томалес нүктесі Бодега и Квадраның бастапқы атауына сәйкес Томалес шығанағы Ұлы Бодега шығанағы және Томалес шығанағы Ұлы Бодега шығанағы деп аталды. Қайтып оралғанда Кусков Бодега шығанағында суырының азайып бара жатқанын, ал портында көптеген американдық және британдық суыры аулау экспедициялары тоқтағанын анықтады. Олар аймақты зерттегеннен кейін солтүстікке қарай 24 шақырым жердегі жерді таңдады, жергілікті Кашая Помо халқы оны Мад шуи нуи немесе Метини деп атады. Метини, Кашая Помо халқының маусымдық мекені, кішігірім кемежай мен мол табиғи ресурстарға ие болды және Форт-Росстың орыс қонысына айналды. 1817 жылға қарай, бұл аймақтағы теңіз суыры халықаралық аңшылықтың салдарынан дерлік жойылды. 1842 жылдың қаңтарына дейін Залив Румянцев Ресей колониясының негізгі қоймасы болып қала берді, ал Бодега шығанағында салынған ең алғашқы еуропалық құрылымдар – РАК кемежайы, қоймасы және казармалары болды. Мексика-Америка соғысынан кейін және 1848 жылы Мексиканың берілуінен кейін Бодега шығанағы АҚШ аумағына айналды. Бұл 1870 жылдарға дейін, теңіз жағалауын айналып өтіп, ішкі жолға қарай Солтүстік Тынық мұхит жағалауы темір жолы салынғанға дейін ағаштарды тасымалдау үшін белсенді порт болды. Pacific Gas & Electric компаниясының атом электр стансасын салу жоспары 1958 жылдан бастап жергілікті тұрғындардан айтарлықтай қарсылық көтерді. 1964 жылы зауытты салу жоспарлары тоқтатылды. Бодега шығанағы 1963 жылы Альфред Хичкоктың Род Тейлор, Типпи Хедрен және Сюзанн Плешеттің қатысуымен түсірілген «Қоштар» фильміне орын болды. 2017 жылдың қазан айында Сонома округінің солтүстік-батыс шетіндегі Бодега шығанағы Солтүстік Калифорниядағы тарихи, тез қозғалатын, бүлдіруші өрттен қашып бара жатқан эвакуацияланған адамдар үшін баспана және жабдықтау қоймасы ретінде қызмет етті, әсіресе сол аймақтың тұрғындары. Санта-Розадан және жаңбырлы өрттен зардап шеккен басқа аймақтардан адамдар өрт басталғаннан кейін көп ұзамай ағыла бастады.

Coast Miwok Native Americans lived on the shores of Bodega Bay. Documented village names include: Helapattai, Hime takala, Ho takala, and Tokau. There is speculation that Bodega Bay may have been Sir Francis Drake's Nova Albion landing location on the California coast. Bodega Bay was first charted by Europeans in 1775 by the Spanish Peruvian explorer Juan Francisco de la Bodega y Quadra of the Spanish Navy. The bay that was originally named for him was not present day Bodega Bay, but Tomales Bay. His ship, the Sonora, anchored in the lee of Tomales Point on October 3, 1775, departing the next day. Bodega y Quadra named Tomales Bay Puerto de la Bodega. "There is no evidence in the journal or on the charts that Bodega y Quadra ever saw the entrance to [present day] Bodega Harbor or knew of the lagoon to the north". Bodega y Quadra planned to return, but was not able to. Later, as commandant of the naval base at San Blas, New Spain, Bodega y Quadra sent other expeditions to Bodega Bay with the intention of establishing a colony and mission there. It was decided, however, that the location was not ideal. The first Russians to see Bodega Bay were the Russian American Company (RAC) supervisors of the Aleut hunting parties aboard the American maritime fur trade sea otter hunting ship Peacock in 1807. Timofei Nikitich Tarakanov of the RAC returned to Novo Arkhangelsk, Alaska, and reported the location to Alexander Andreyevich Baranov, the chief administrator of the RAC. Baranov instructed his assistant Ivan Kuskov to survey the area for a settlement. Kuskov, the Commerce Counselor of the RAC sailing in the Kodiak (also transliterated as Kadiak and Kad'iak), entered Bodega Bay on January 8, 1809. Temporary buildings were erected to house the ship's complement of 190 crew (130 native Alaskan males, 20 native females, and 40 Russians). The Kodiak remained in Bodega Bay until October, 1809, returning to Alaska with more than 2,000 sea otter pelts. During 1812 Kuskov had Fort Ross built. Bodega Bay, located about 20 mile (32 km) south, served as the primary port for Fort Ross. RAC ships often stopped at Bodega Bay for repairs, such as the Il'mena, which was laid up at Bodega Bay for repairs from September 1815 to April 1816. Zaliv Rumyantsev (Rumyantsev Bay, also transliterated "Rumiantsov" and "Rumiantsev") appears on the earliest Russian charts of Bodega Bay (1817–1819) identifying present day Bodega Bay and Bodega Harbor. Bodega Head was named Mouis Rumyantsev (Point Rumyantsev). Tomales Point was named Point Great Bodega and Tomales Bay Great Bodega Bay, more or less conforming to Bodega y Quadra's original naming. On his return trip, Kuskov found the otter population scarce in Bodega Bay, and the harbor being frequented by numerous American and British otter hunting expeditions. After exploring the area, they ended up selecting a place 15 mile (24 km) north that the native Kashaya Pomo people called Mad shui nui or Metini. Metini, the seasonal home of the native Kashaya Pomo people, had a modest anchorage and abundant natural resources and would become the Russian settlement of Fort Ross. By 1817, sea otters in this area were practically eliminated by international over hunting. Zaliv Rumyantsev continued to be the main entrepôt for the Russian Colony until January 1842, and the earliest European structures built at Bodega Bay were the RAC wharf, warehouse, and barracks. After the Mexican–American War and the 1848 Mexican Cession Bodega Bay became United States territory. It remained an active harbor for shipping lumber until the 1870s, when the North Pacific Coast Railroad was built, bypassing the coast in favor of a more inland route. A plan by Pacific Gas & Electric to build a nuclear power plant received significant negative attention from local citizens, beginning in 1958. By 1964, the plans for the plant were abandoned. Bodega Bay was the setting for the 1963 Alfred Hitchcock film The Birds starring Rod Taylor, Tippi Hedren and Suzanne Pleshette. In October, 2017, Bodega Bay, on the northwest edge of Sonoma County, served as a site of refuge and supply depot for evacuees who are escaping from a historic, fast moving, destructive fire in northern California, especially residents from that area. People from Santa Rosa and other regions affected by the raging wildfire started pouring in not long after the blazes started.