Кіріспе

1939 жылы Билли Холидей орындап танымал болған "Strange Fruit" әні – Әбел Мэрпополдың (Льюис Аллан атты псевдониммен) жазған және шығарған әні. Әннің мәтіні 1937 жылы жарияланған Мэрпополдың өлеңінен алынған. Ән қара американдықтарды дарға асуға қарсы наразылық білдіреді, құрбандарды ағаштардың жемісімен салыстырады. Мұндай дарға асулар 20 ғасырдың басында АҚШ-тың оңтүстігінде өріс алды, ал құрбандардың көп бөлігі қара нәсілді адамдар еді. Бұл ән "жариялама" және "азаматтық құқықтар қозғалысының бастауы" деп есептеледі. Мэрпопол мәтінін әйелімен және әнші Лора Дунканмен бірге музыкаға қосты, ал 1930-жылдардың соңында Нью-Йорк қаласындағы, соның ішінде Мэдисон Сквер Гардендегі наразылық әні ретінде орындады. Холидейдің орындауы 1978 жылы Грэмми атақ залына енгізілді. Ол сондай-ақ Америка жазба индустриясы қауымдастығы мен Ұлттық өнер қорының "Ғасыр әндері" тізіміне қосылды. 2002 жылы "Strange Fruit" әні Конгресс кітапханасы тарапынан "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар" деп танылып, Ұлттық жазбалар тізіліміне енгізілді.

Өлең мен ән

"Странный фрукт" бастапқыда линчелеуге қарсы наразылық өлеңі ретінде туындады. Өлеңінде Мееропол афроамерикандықтарды линчелеудің қорқыныштығын білдірді, бұл оған Лоренс Бейтлердің 1930 жылы Индиана штатының Марион қаласында Томас Шипп пен Абрам Смитты линчелеуін бейнелейтін суреті шабыт берді. Оның наразылық әні Нью-Йорк пен оның төңірегінде белгілі бір сәттілікке жетті. Мееропол, оның әйелі және қара нәсілді әнші Лора Дункан оны Мэдисон Сквер Гарденде орындады.

Билли Холидейдің орындары мен жазбалары

Оқиғалардың бір нұсқасы бойынша, Нью-Йорктегі алғашқы біріктірілген түнгі клуб – Гринвич Виллидждегі «Кафе Сосиэти» клубының негізін қалаушы Барни Джозефсон осы әнді естіп, оны Билли Холидейге таныстырған. Тағы бір мәліметтерге сәйкес, Холидейдің қойылымын басқарған Роберт Гордон «Мэдисон Сквер Гарден»де осы әнді естіп, оны оған ұсынған. Холидей алғаш рет 1939 жылы «Кафе Сосиэти» клубында осы әнді орындады. Ол оны орындағанда қорқыныш сезінгенін айтты, бірақ әннің суреттері оған әкесін еске түсіргендіктен, оны орындауын жалғастырды және оны тікелей эфирдегі тұрақты бөлігіне айналдырды. Әннің күшіне байланысты Джозефсон бірнеше ережелер енгізді: Холидей осы әнмен аяқтауы керек; официанттар қызмет көрсетуді алдын ала тоқтатуы керек; зал Холидейдің бетіне бағытталған шамнан басқа толығымен қараңғы болуы керек; және қосымша нөмірлер болмайды. Ол әнді жаздырудан бас тартқанда, ол «Commodore» лейблінің иесі Милт Габлерге жүгінді. Холидей оған а капелла әдісімен «Strange Fruit» әнін орындап, оны көз жасына келтірді. «Columbia» лейблі Холидейге келісімшартынан бір сессияны босатып, осы әнді жазуға мүмкіндік берді. Сессияда Фрэнки Ньютонның сегіз мүшелі «Кафе Сосиэти» тобы қолданылды, ал аранжировкасы Ньютонға тиесілі болды. Габлер әннің тым қысқа екенінен алаңдағандықтан, пианист Сонни Уайттан кіріспе бөлімін импровизациялауды сұрады. Жазу барысында Холидей 70 секундтан кейін ән айта бастады. Габлер «Vocalion Records» компаниясымен әнді жаздырып, тарату үшін арнайы келісім жасасты. Холидей «Commodore» студиясында осы әннің екі маңызды сессиясын жазды, бірі 1939 жылы, екіншісі 1944 жылы. Ән жоғары бағаланды; 1939 жылғы жазба миллионнан астам дана сатылды.

Холидей «Strange Fruit» әнін орындауымен осыншалықты танымал болғандықтан, «ол осы әнмен өзіне ешқашан бөлініп тастамайтын қарым-қатынас құрды». Холидейдің 1939 жылғы ән нұсқасы 2003 жылдың 27 қаңтарында Ұлттық дыбыс жазбалар тізіліміне енгізілді. 1939 жылдың қазан айында «New York Post» газетінің редакторы Сэмюэл Графтон «Strange Fruit» туралы былай деді: «Егер Оңтүстікте қанаушылардың ашуы жеткілікті деңгейге жетсе, онда олардың енді «Марсельезасы» бар». Линч жасауға қарсы қозғалыс «Strange Fruit» әнін өзінің гимні ретінде қабылдады. 1930 жылдардан бері линч жасауды федералдық қылмыс деп тануға қатысты Конгресте бірнеше сәтсіз әрекеттер жасалды, олар Оңтүстік штаттарының сенаторларының филибустерлерімен тоқтатылды. Оңтүстік сенаторларының филибустерлерін жеңу үшін Сенатта үштен екі көпшілікті қамтамасыз ету мақсатында, расизмге қарсы белсенділер өз сенаторларына «Strange Fruit» әнінің көшірмелерін жіберуге шақырылды.

Кавер нұсқалары

Бұл әннің кавер нұсқаларын Нина Симон, Рене Мари, UB40, Бетти ЛаВетт және Эдвард В. Харди орындаған. Симон әнді 1965 жылы жазды, ал журналист Дэвид Марголик The New York Times газетінде бұл жазбаны "жай және көңілге тимейтін дауыспен" ерекшеленеді деп сипаттады. Топтың орындауы Mojo журналының қызметкерлерімен Music Is Love: 15 Tracks That Changed the World жинағына енгізілді. Канье Уэст 2013 жылы шыққан "Blood on the Leaves" әнінде Нина Симонның 1965 жылғы орындауын үлгі ретінде пайдаланды.

Марапаттар мен құрметтер

1999: Time журналы 1999 жылдың 31 желтоқсанындағы санында "Strange Fruit" әнін "Ғасырдың ең жақсы әні" деп атады. 2002: АҚШ Конгресінің кітапханасы осы әнді сол жылы Ұлттық дыбыс жазбалар тізіліміне қосылған 50 жазбаның қатарында құрметпен атады. 2005: "Atlanta Journal-Constitution" газеті әнді "Оңтүстіктің 100 үздік әні" тізімінде бірінші орынға қойды. 2010: "The New Statesman" журналы оны "20 ең маңызды саяси ән" тізіміне енгізді. 2021: "Rolling Stone" журналы оны "Барлық уақыттың 500 үздік әні" тізімінде 21-ші орынға қойды.