Қозғалтқышты қайықтар түрлері мен құрылысы

Кіріспе

Моторлы қайық, жылдам қайық немесе күшті қайық – тек қозғалтқышпен жұмыс істейтін қайық. Кейбір моторлы қайықтарда ішкі қозғалтқыштар орнатылған, ал басқаларында ішкі жанатын қозғалтқыш, беріліс қорабы және винт бір портативті құрылымда жиналған сыртқы қозғалтқыш арт жағына орнатылады. Ішкі және сыртқы қозғалтқыштардың аралас түрі бар, онда ішкі жанатын қозғалтқыш қайықтың ішінде орналасады, ал беріліс қорабы мен винт сыртында болады. Ішкі қозғалтқыштардың екі конфигурациясы бар: V-жетек және тікелей жетек. Тікелей жетекте қозғалтқыш бөлімі қайықтың ортасына жақын орналасқан, ал винт білігі арт жағынан тікелей шығып тұрады, ал V-жетекте қозғалтқыш бөлімі қайықтың арт жағына артқа қарап орналасқан, білік қайықтың алға қарай бағытталған содан кейін артқа қарай V пішіміне өтеді.

Шолу

Моторлы қайық – бір немесе бірнеше қозғалтқышы бар шағын су кемесі. Моторлы қайықтар көбінесе жұмыс, демалыс, спорт немесе жарыстар үшін қолданылады. Қайық қозғалтқыштары пішіні, мөлшері және түрі бойынша әртүрлі болады. Оларға ішкі, сыртқы (қозғалтқыш, беріліс қорабы және винт бір портативті құрылымда біріктірілген) және ішкі-сыртқы (немесе "стерндрайв", онда қозғалтқыш ішкі, ал қалған бөліктері сыртқы) жатады. Отын түрлеріне бензин, дизель, газ турбинасы, роторлық жану немесе бу кіреді. Жоғары жылдамдықты катерлер 50 түйінден астам жылдамдыққа жете алады. Олардың жоғары жылдамдығы мен тиімділігі корпус технологиясы мен қозғалтқышына байланысты. Қуаты жоғары және ауыр қозғалтқышқа сәйкес корпус пішіні қажет. Жоғары тиімділікке ие қайықтарға яхталар, ЖЖТК (жоғары жылдамдықты ұстау кемелері) және жарыс моторлы қайықтары жатады. V типті корпус қайықты суды жарып өтуге көмектеседі. Терең V пішіндес корпус кеменің тұмсығын төмен жылдамдықта ұстап, көрінуді жақсартады. V корпусы кеменің жылдамдығы мен маневрлеу қабілетін арттырады және қиын жағдайларда тұрақтандыруға көмектеседі.

Өнертабыс

18 ғасырда Англияның Бирмингем қаласында Джеймс Уатт бу машинасына винт қосып жұмыс істеуге кіріскенмен, бензинмен жұмыс істейтін қайықтар 19 ғасырдың соңында ғана пайда болды. Готлиб Даймлер мен Вильгельм Майбах 1886 жылы Неккар өзенінде жаңа "ұзын сағат" қозғалтқышын сынағанда бензинмен жұмыс істейтін алғашқы қайық та сынақтан өтті. Ол Daimler-дің арт жағындағы бұрынғы жылыжайда (шеберханаға айналдырылған) салынған еді. Алғашқы рет көпшілікке көрсетілімі сол жылдың соңында Канштатттағы Вальдзееде, қазіргі Штутгарт қаласының маңында болды. Бұл қайықтың қозғалтқышы 1 ат күші бар бір цилиндрлі болды. 1887 жылы Даймлер екінші цилиндрді біріншісіне 15 градус бұрышпен орналастырып, оны "V типті" деп атады. Алғашқы моторлы қайықты Англияның Халл қаласындағы Пристман ағайындылары, Уильям Дент Пристман басшылығымен жасады. Компания 1888 жылы алғашқы моторлы қайықты сынақтан өткізе бастады. Қозғалтқыш керосинмен жұмыс істеді және жаңартқыш жоғары кернеулі тұтану жүйесін қолданды. Компания моторлы қайықты ірі көлемде өндіруді бастаған алғашқы компания болды, ал 1890 жылға қарай Пристманның қайықтары каналдарда жүк тасымалдау үшін сәтті пайдаланылды. Тағы бір ерте пионер – Дж. Д. Рутс, ол 1891 жылы ішкі жану қозғалтқышы бар қайыққа қондырып, 1891 және 1892 жылдары Темза өзені бойында Ричмонд пен Уандсворт арасында паром қызметін іске қосты. Белгілі өнертапқыш Фредерик Уильям Ланчестер моторлы қайықтың әлеуетін танып, келесі 15 жылда ағасы Джорджпен бірлесіп, қазіргі заманғы моторлы қайықты жетілдірді. Олар Уорвикширдегі Ольтон қаласындағы үйлерінің бағында жұмыс істеп, 1893 жылы тегіс түбі бар, жоғары жылдамдықта жұмыс істейтін, артқы дөңгелекпен қозғалатын қайық жасады. 1897 жылы ол бұрынғысына ұқсас, бірақ 800 айналыммен бензолмен жұмыс істейтін екінші қозғалтқышты жасады. Жаңа қозғалтқышының маңызды бөлігі – отын мен ауаны дұрыс араластыруға арналған революциялық карбюратор болды. Оның өнертабысы "викті карбюратор" деп аталды, себебі отын бірнеше виктерге сорылып, одан буланды. Ол бұл өнертабысқа 1905 жылы патент алды. Алғашқы жарыс 1903 жылдың шілдесінде Ирландияның Корк портында өтті, оны Ұлыбритания мен Ирландияның Автомобиль клубы және Корольдік Виктория Яхт клубы ұйымдастырды. Бұл өте қарапайым жарыс болды, көптеген қайықтар тіпті іске қосыла алмады. 13 шілдеде Корк Конституциясында жарияланған мақалада: "Көптеген көрермендер Яхт-клубтың жағажайынан бірінші мильді көрді, ал Коркте бірнеше мың адам өзеннің екі жағында жиналып, финишті тамашалады" делінген. Левиттті король Эдуард VII-нің корольдік яхтасына шақырып, оның батылдығы мен шеберлігімен құттықтады, сондай-ақ моторлы қайықтың жұмысы мен британдық үкіметтік жөнелту жұмысына оның әлеуеті туралы әңгімелесті. Франция 1904 жылы жарыста жеңіске жетті, ал 1905 жылы "Нэпиер II" қайығы бір мильді судағы жылдамдық бойынша жаңа рекорд орнатып, жарыста жеңімпаз атанды. Америкада моторлы қайықтарды жасаудағы шебер ретінде кеме құрылысын жасаған Джон Л. Хакер танылды. Оның ізашарлық жұмысы, соның ішінде V корпусын ойлап табу және арнайы бензиндік қозғалтқыштарды қолдану 1908 жылдан бастап қайықтарды жасауды революцияландырды, ол Hacker Boat Co. компаниясын құрды. 1911 жылы Хакер Kitty Hawk-ты жобалады, ол сол кездегі ойға келмейтін жылдамдықты асырған және сол кездегі әлемдегі ең жылдам қайық болған алғашқы сәтті қадамдық гидроплан болды. Хармсворт кубогын алғаш рет 1907 жылы американдықтар жеңіп алды. Моторлы қайықтың кейбір негізгі түрлеріне скиф, күндізгі крейсер, боу-райдер, пилот-үй және кабиналы крейсер жатады. Олардың мөлшері, палубасы, кабинасы, санитарлық торабы, желкені, рульдің орналасуы және қосымша орындықтары бар-жоғы сияқты факторларға байланысты әртүрлі болады.

Although the screw propeller had been added to an engine (steam engine) as early as the 18th century in Birmingham, England, by James Watt, boats powered by a petrol engine only came about in the later part of the 19th century with the invention of the internal combustion engine. The earliest boat to be powered by a petrol engine was tested on the Neckar River by Gottlieb Daimler and Wilhelm Maybach in 1886, when they tested their new "longcase clock" engine. It had been constructed in the former greenhouse (converted into a workshop) in Daimler's back yard. The first public display took place on the Waldsee in Cannstatt, today a suburb of Stuttgart, at the end of that year. The engine of this boat had a single cylinder of 1 horse power. Daimler's second launch in 1887 had a second cylinder positioned at an angle of 15 degrees to the first one, and was known as the "V type". The first successful motor boat was designed by the Priestman Brothers in Hull, England, under the direction of William Dent Priestman. The company began trials of their first motorboat in 1888. The engine was powered with kerosene and used an innovative high tension (high voltage) ignition system. The company was the first to begin large scale production of the motor boat, and by 1890, Priestman's boats were successfully being used for towing goods along canals. Another early pioneer was Mr. J. D. Roots, who in 1891 fitted a launch with an internal combustion engine and operated a ferry service between Richmond and Wandsworth along the River Thames during the seasons of 1891 and 1892. The eminent inventor Frederick William Lanchester recognized the potential of the motorboat and over the following 15 years, in collaboration with his brother George, perfected the modern motorboat, or powerboat. Working in the garden of their home in Olton, Warwickshire, they designed and built a river flat bottomed launch with an advanced high revving engine that drove via a stern paddle wheel in 1893. In 1897, he produced a second engine similar in design to his previous one but running on benzene at 800 r. p. m. The engine drove a reversible propeller. An important part of his new engine was the revolutionary carburettor, for mixing the fuel and air correctly. His invention was known as a "wick carburetor", because fuel was drawn into a series of wicks, from where it was vaporized. He patented this invention in 1905. The first competition, held in July 1903, at Cork Harbour in Ireland, and officiated by the Automobile Club of Great Britain and Ireland and the Royal Victoria Yacht Club, was a very primitive affair, with many boats failing even to start. An article in the Cork Constitution on 13 July reported "A large number of spectators viewed the first mile from the promenade of the Yacht Club, and at Cork several thousand people collected at both sides of the river to see the finishes." Levitt was then commanded to the Royal yacht of King Edward VII where he congratulated her on her pluck and skill, and they discussed the performance of the motorboat and its potential for British government despatch work. France won the race in 1904, and the boat Napier II set a new world water speed record for a mile at almost 30 knots (56 km/h), winning the race in 1905. The acknowledged genius of motor boat design in America was the naval architect John L. Hacker. His pioneering work, including the invention of the V hull and the use of dedicated petrol engines revolutionized boat design from as early as 1908, when he founded the Hacker Boat Co. In 1911, Hacker designed the Kitty Hawk, the first successful step hydroplane which exceeded the then unthinkable speed of and was at that time the fastest boat in the world. The Harmsworth Cup was first won by Americans in 1907. Some gross configurations of motorboats include skiff, day cruiser, bow rider, pilothouse and cabin cruiser. These vary by such considerations as size, whether they have a deck, cabin, head, is sail, helm position, and additional seating.